Atrakcje okolic Sanoka | Sp艂ywy pontonowe w Bieszczadach

Atrakcje Sanoka
co warto zobaczy膰 w Skarbcu Bieszczad贸w?
Atrakcje okolic Sanoka
Co zobaczy膰 przy okazji sp艂ywu?

Po艂膮cz sp艂yw pontonowy ze zwiedzaniem Sanoka

ATRAKCJE W SANOKU

Nasze sp艂ywy pontonowe to nie jedyna ciekawa atrakcja jak膮 oferuje Sanok i jego okolice. Je艣li planujecie nas odwiedzi膰 i sp臋dzi膰 wsp贸lnie czas na naszych pontonach, warto przy okazji zwiedzi膰 ten region Podkarpacia. Poni偶ej przygotowali艣my dla Was kilka propozycji miejsc i atrakcji, kt贸rymi mo偶ecie zagospodarowa膰 ca艂y dzie艅, a dla niezdecydowanych mamy kilka propozycji jak go ciekawie zaplanowa膰 i w spokojnym tempie zwiedzi膰 najciekawsze miejsca.

HISTORIA SANOKA

Sanok 鈥 przez wielu nazywany Skarbcem Bieszczad贸w, mimo i偶 jest nieco oddalony od geograficznych granic tej magicznej krainy, to obowi膮zkowy punkt, od kt贸rego zaczyna si臋 ka偶da wycieczka w Bieszczady. Przyczyniaj膮 si臋 do tego liczne muzea oraz atrakcje w ofercie kt贸rych ka偶dy znajdzie co艣 dla siebie interesuj膮cego. Lokalni przewodnicy wyliczaj膮 13 miejsc, kt贸re trzeba koniecznie odwiedzi膰!

Ju偶 samo po艂o偶enie miasta jest niezwykle malownicze, s膮 to tereny o du偶ym zr贸偶nicowaniu geograficznym i kulturowym. Na po艂udniowym wschodzie od miasta le偶膮 Bieszczady 鈥 s膮 one jedynym skrawkiem Karpat Wschodnich znajduj膮cym si臋 na terenie naszego kraju. Na po艂udniowy zach贸d od Sanoka znajdziemy wschodni膮 cz臋艣膰 Beskidu Niskiego 鈥 r贸wnie dzikiego i malowniczego jak Bieszczady. Od p贸艂nocnego wschodu miasto okalaj膮 pasma G贸r S艂onnych i Pog贸rza Przemyskiego 鈥 g贸ry te wraz z p贸艂nocn膮 cz臋艣ci膮 Bieszczad贸w nazywane s膮 G贸rami Sanocko-Turcza艅skimi. Natomiast id膮c, b膮d藕 co jest zdecydowanie ciekawsz膮 opcj膮 鈥 p艂yn膮c, z nurtem Sanu po lewej r臋ce b臋dziemy mie膰 pasmo Pog贸rza Dynowskiego kt贸re jest pog贸rzem Beskidu Niskiego.聽Samo miasto roz艂o偶y艂o si臋 w malowniczej dolinie Sanu u st贸p G贸r S艂onnych, natomiast star贸wka le偶y na stromym wzniesieniu, kt贸rego najwy偶szym punktem jest G贸ra Parkowa o wyskoko艣ci 362 m n.p.m. Sanok obejmuje powierzchni臋 38 km2, na co sk艂ada si臋 siedem dzielnic: 艢r贸dmie艣cie, B艂onie, W贸jtostwo, Posada, Zatorze, D膮br贸wka i Olchowce. Obecna liczebno艣膰 mieszka艅c贸w to ok. 38 ty艣.

Historia sanockiego grodu si臋ga wiele wiek贸w wstecz. Ju偶 w po艂owie XII w. osada za艂o偶ona nad wij膮cym si臋 miedzy zalesionymi g贸rami Sanem, od kt贸rego wzi臋艂a swoja nazw臋, pe艂ni艂a wa偶n膮 rol臋 obronn膮 i administracyjn膮. Najstarsza pisana wzmianka o Sanoku pochodzi czas贸w gdy ziemie te nale偶a艂y do ksi膮偶膮t ruskich 鈥 w Latopisie Hipackim mo偶na przeczyta膰, 偶e w 1150 r. kr贸l w臋gierski Gejza II 鈥瀙rzeszed艂 g贸ry i wzi膮艂 gr贸d Sanok i posadnika jego i wiosek w Przemyskiem wiele wzi膮艂鈥. P贸藕niej dwukrotnie jeszcze w rzeczonym Latopisie czytamy o Sanoku: w 1205 roku wzmiankuje o odbytym w grodzie sanockim spotkaniu kr贸la w臋gierskiego z rusk膮 ksi臋偶niczk膮 Ann膮 (matk膮 kr贸la Daniela Halickiego), a w 1231 roku o wyprawie ksi臋cia Aleksandra do Sanoka.

Jeszcze za czas贸w przynale偶no艣ci do Rusi Halickiej, w 1339 roku Sanok otrzyma艂 przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Podpisa艂 go 20 stycznia 1339 roku ksi膮偶臋 halicki Jerzy Trojdenowicz wywodz膮cy si臋 z mazowieckiej linii Piast贸w. Pierwszym zasad藕c膮 i w贸jtem sanockim by艂 niejaki Bartko z Sandomierza. W rok p贸藕niej, po 艣mierci Jerzego Trojdenowicza rozpocz臋艂a si臋 rywalizacja o tron halicki pomi臋dzy Litw膮, Tatarami, W臋grami i Polakami. Ziemie rusi halickiej przechodzi艂y z r膮k do r膮k, by ostatecznie w 1344 roku zwyci臋stwo swe przypiecz臋towa艂 Kazimierz Wielki. 25 kwietnia 1366 roku, kr贸l wyda艂 dokument potwierdzaj膮cy prawa miejskie Sanoka. Za jego panowania rozbudowano zamek oraz postawiono ko艣ci贸艂 pw. Archanio艂a Micha艂a.

Po 艣mierci Kazimierza Wielkiego w 1370 roku Sanok przeszed艂 pod panowanie W臋gierskie. Namiestnikiem Rusi w imieniu kr贸la Ludwika Andegawe艅skiego zosta艂 W艂adys艂aw Opolczyk. 27 lutego 1377 roku nada艂 on prawo osiedlenia si臋 w Sanoku franciszkanom ze Lwowa i ufundowa艂聽 poza murami miasta, drewniany ko艣ci贸艂 pw. Matki Boskiej, jednocze艣nie ofiarowuj膮c drewniany dworek, kt贸ry mia艂 s艂u偶y膰 za klasztor. Warto wspomnie膰, i偶 rzeczony W艂adys艂aw by艂 r贸wnie偶 fundatorem klasztoru Paulin贸w na Jasnej G贸rze w Cz臋stochowie, kt贸rym ofiarowa艂 przywieziony z Rusi Halickiej obraz Czarnej Madonny. Prawo osiedlenia si臋 w obr臋bie mur贸w miejskich nada艂a franciszkanom El偶bieta Bo艣niaczka 鈥 偶ona Ludwika W臋gierskiego, kr贸lowa w臋gierska i tytularna kr贸lowa Polski.

W 1387 roku Jadwiga 鈥 c贸rka Ludwika Andegawe艅skiego, staj膮c si臋 kr贸low膮 Polski i jednocze艣nie ksi臋偶n膮 Rusi Halickiej, w艂膮czy艂a j膮 na powr贸t w granice Polski. Sanok powr贸ci艂 w贸wczas do roli g艂贸wnego o艣rodka administracyjnego regionu staj膮c si臋 siedzib膮 nowej jednostki administracyjnej o nazwie Ziemia Sanocka. Rozci膮gaj膮c si臋 od 藕r贸de艂 Sanu na po艂udniu po B艂a偶ow膮 na p贸艂nocy, Krosno na zachodzie, a na wschodzie granicz膮c z ziemi膮 przemysk膮 w okolicy Ustrzyk Dolnych, by艂a jedn膮 z pi臋ciu cz臋艣ci tworz膮cych w okresie staropolskim wojew贸dztwo ruskie.

Rok 1417 przyni贸s艂 nowe, donios艂e w skali ca艂ego kraju wydarzenia. 2 maja w Sanoku, w ko艣ciele farnym 艣lub ze sw膮 trzeci膮 偶on膮 wzi膮艂 kr贸l Polski 鈥 W艂adys艂aw Jagie艂艂o. Jego wybrank膮 by艂a niem艂oda ju偶 i nios膮ca spory baga偶 do艣wiadcze艅 mi艂osnych i ma艂偶e艅skich El偶bieta Granowska. Zwi膮zek ten nie by艂 mile widziany na dworze, nawet sam arcybiskup Zbigniew Ole艣nicki domaga艂 si臋 uniewa偶nienia ma艂偶e艅stwa z 40-letni膮 chor膮 na gru藕lic臋 wdow膮. Nastroje otoczenia kr贸la najlepiej oddaje kronikarz Marcin Bielski, kt贸ry odnotowa艂 w 鈥濳ronice Polskiej鈥 i偶: 鈥濳r贸l co mia艂 nieprzyjaciela goni膰, wola艂 tymczasem weseli膰 si臋 w Sanoku. Aby by艂 jeszcze m艂od膮 poj膮艂, ale bab臋, Hel偶biet臋, c贸rk臋 Ottona z Pilicy, Wojewody Sandomirskigo, kt贸r膮 przedtem uni贸s艂 jeden Morawczyk, a potem mu j膮 drugi wydar艂, potem za艣 by艂a z Granowskim, Kasztelanem Nakielskim. Ta偶 kr贸lowi nie wiedzie膰 z czego si臋 spodoba艂a, bo ju偶 stara by艂a i wysch艂a od suchot, tak ludzie rozumieli, 偶e go zaczarowa艂a鈥︹.

Po uroczysto艣ci za艣lubin, kr贸lewsk膮 par臋 鈥瀖艂od膮鈥 podj膮艂 na zamku kasztelan sanocki, a nast臋pnie ucztowano na zamku Sobie艅 鈥 wzniesionym na stromym wzg贸rzu, tu偶 nad wodami Sanu.

Jakie艣 z艂e fatum ci膮偶y艂o jednak nad Granowsk膮, poniewa偶 i to ma艂偶e艅stwo nie trwa艂o d艂ugo. Po trzech latach, dok艂adnie w dniu rocznicy 艣lubu kr贸lowa zmar艂a.

Ostatnia 偶ona Jagie艂艂y 鈥 Zofia Holsza艅ska zwana powszechnie Sonk膮, tak偶e by艂a zwi膮zana z Sanokiem. Po 艣mierci kr贸la w 1434 roku osiad艂a ona na sta艂e w sanockim zamku. To jej miasto zawdzi臋cza dalszy rozw贸j i rozbudow臋, rozwi膮za艂a m.in. sp贸r pomi臋dzy rad膮 miejsk膮 a mieszczaninem Tomaszem Ikonowiczem o prawo do u偶ytkowania ogrodu na g贸rze Str贸偶nia (dzisiejsza g贸ra Parkowa) 鈥 od tamtej pory a偶 鈥瀙o wsze czasy鈥 ogr贸d mia艂 s艂u偶y膰 wszystkim sanoczanom. Nie stroni艂a r贸wnie偶 od polityki wspieraj膮c swojego syna Kazimierza Jagielo艅czyka, a na sanockim zamku podejmowa艂a wa偶ne osobisto艣ci, jak np. kardyna艂 Ole艣nicki.

Nie omija艂y r贸wnie偶 Sanoka kl臋ski 偶ywio艂owe, epidemie czy wojny. Krwawe 偶niwo zebra艂a w 1448 roku zaraza, a w kilka lat p贸藕niej w 1470 wi臋kszo艣膰 zabudowy miejskiej strawi艂 ogromny po偶ar. Nied艂ugo po tym, w roku 1474 ziemi臋 sanock膮 spl膮drowa艂y wojska w臋gierskiego kr贸la Macieja Korwina spieraj膮cego si臋 z Jagielo艅czykiem o czesk膮 koron臋.

XVI w to okres szybkiego rozwoju miasta, sprzyja艂o temu po艂o偶enie blisko w臋gierskiej granicy dzi臋ki czemu w Sanoku kwit艂 handel oraz pr臋偶nie dzia艂a艂y warsztaty rzemie艣lnicze. Przy ko艣ciele 艣w. Micha艂a funkcjonowa艂a szko艂a parafialna 鈥 najs艂ynniejsi jej absolwenci, p贸藕niejsi studenci Uniwersytetu Jagiello艅skiego to Grzegorz z Sanoka 鈥 wybitny humanista oraz Jan Grodek 鈥 rektor UJ w latach 1540-1552.

W 1523 roku starosta sanocki Miko艂aj Wolski rozpocz膮艂 przebudow臋 i rozbudow臋 zamku nadaj膮c mu renesansowy charakter. Legenda g艂osi, 偶e w Sanoku go艣ci艂a ma艂偶onka kr贸la Zygmunta Starego 鈥 Bona Sforza, cho膰 zdania historyk贸w s膮 na ten temat podzielone. Nie ulega jednak w膮tpliwo艣ci, 偶e kr贸lowa dba艂a o miasto 鈥 to ona sfinansowa艂a rozbudow臋 zamku oraz przyczyni艂a si臋 do przyznania przez kr贸la licznych przywilej贸w.

Wszystko to znajduje potwierdzenie w herbie miasta 鈥 wdzi臋czni mieszczanie w艂膮czyli herb Bony Sforzy do dotychczasowego herbu Sanoka.

A skoro ju偶 jeste艣my przy symbolice herbowej鈥 Kartusz herbowy Sanoka sk艂ada si臋 z trzech p贸l. Najstarsze z nich to wyobra偶enie Micha艂a Archanio艂a walcz膮cego ze smokiem. To pod jego wezwaniem by艂 pierwszy sanocki ko艣ci贸艂 rzymskokatolicki i uwa偶ano go za patrona miasta. Jego podobizn臋 mo偶emy spotka膰 na najstarszych piecz臋ciach miejskich. Wcze艣niej, w czasach ruskich patronem Sanoka by艂 艣w. Dymitr, pod kt贸rego wezwaniem by艂a miejska cerkiew prawos艂awna. Zar贸wno 艣w. Dymitr jak i Archanio艂 Micha艂 to wojownicy, kt贸rzy nosili rzymsk膮 zbroj臋 i or臋偶 w r臋ku, tote偶 podobie艅stwo graficzne obu patron贸w jest bardzo du偶e. Kolejna cz臋艣膰 herbu przedstawia Lewiatana, w臋偶a-smoka po艂ykaj膮cego Saracena 鈥 herb rodowy s艂awnego mediola艅skiego rodu Viscontich, kt贸rym piecz臋towa艂a si臋 wspomniana wcze艣niej Bona Sforza. Ostatnim, trzecim elementem jest bia艂y orze艂 na czerwonym polu 鈥 pojawi艂 si臋 on w okresie autonomii galicyjskiej, kiedy to wiele miast spod zaboru austriackiego podkre艣la艂o w ten spos贸b swoj膮 polsko艣膰. Ca艂o艣膰 wie艅czy korona 艣wiadcz膮ca o tym, 偶e Sanok by艂 miastem kr贸lewskim a偶 do 1772 roku czyli do pierwszego rozbioru Polski.

Od ko艅ca XVI w. rozpocz膮艂 si臋 powolny upadek miasta. Przyczyni艂y si臋 do tego g艂贸wnie po偶ary, z kt贸rych najwi臋kszy w 1566 roku zniszczy艂 miasto tak dalece i偶 ocala艂 jedynie zamek, ko艣cio艂 franciszkan贸w, 5 dom贸w i g贸rne przedmie艣cie. W 1657 r. ziemi臋 sanock膮 spustoszy艂 najazd wojsk Jerzego II Rakoczego 鈥 sojusznika szwedzkiego kr贸la, kt贸rego wojska zajmowa艂y 贸wcze艣nie terytorium polski. Kolejne po偶ary, oraz zmiana przebiegu szlak贸w handlowych tylko przypiecz臋towa艂y upadek miasta. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku, Austriacy zastali miasto tak zniszczone, 偶e siedzib臋 starostwa przeniesiono do pobliskiego Leska. Dopiero w 1812 roku cyrku艂 zosta艂 przeniesiony do wyremontowanego budynku zamku.

Kilka lat wcze艣niej, bo w roku 1809 dosz艂o do ostatniej w historii obrony sanockiego zamku. Wojny napoleo艅skie, a w efekcie powstanie Ksi臋stwa Warszawskiego w zaborze rosyjskim, poderwa艂o do dzia艂a艅 niepodleg艂o艣ciowych tak偶e mieszka艅c贸w Galicji. Ksawery Krasicki wraz ze zbrojnym oddzia艂em zaj膮艂 miasto i zabarykadowa艂 si臋 w zamku. Po rozpaczliwej obronie, pod naporem wojsk austriackich musia艂 ratowa膰 si臋 ucieczk膮 鈥 zjecha艂 ze stromej i skalistej 40-metrowej skarpy spod sanockiego zamku wprost w nurt Sanu, wykorzystuj膮c do zjazdu鈥 ko艅ski brzuch. Wydarzenie to upami臋tnia tablica, wmurowana w setn膮 rocznic臋 tego wydarzenia w ska艂臋 przy 鈥瀞chodach zamkowych鈥, oraz postawiona na placu 艣w. Jana przez samego zainteresowanego kapliczka, jako wotum za uratowanie 偶ycia.

W roku 1832 rozpocz臋艂a si臋 historia jednego z najbardziej rozpoznawalnych sanockich zak艂ad贸w 鈥 za艂o偶ony przez Walentego Lipi艅skiego i Mateusza Beksi艅skiego zak艂ad kotlarski, przemianowany p贸藕niej na zak艂ad przemys艂owy. Syn Walentego 鈥 Kazimierz Lipi艅ski, kilka lat p贸藕niej za艂o偶y艂 Pierwsze Galicyjskie Towarzystwo Budowy Maszyn i Wagon贸w w Sanoku, a w latach 1894-95 przyst膮pi艂 do budowy fabryki 鈥 obecnej Sanockiej Fabryki Autobus贸w 鈥濧utosan鈥.聽

W 1848 roku Karol Pollak za艂o偶y艂 drukarni臋, kt贸ra wydawa艂a wybitne dzie艂a literatury polskiej rozprzestrzeniaj膮c je nie tylko na terenie Galicji, ale tak偶e w zaborze pruskim i rosyjskim. Za jego spraw膮 powsta艂a te偶 ksi臋garnia i publiczna wypo偶yczalnia ksi膮偶ek. Na prze艂omie XIX i XX wieku 偶ycie kulturalne miasta intensywnie si臋 rozwija艂o, powsta艂o Towarzystwo Teatralno-Muzyczne 鈥濭amba鈥, Towarzystwo Upi臋kszania Miasta Sanoka, Polskie Towarzystwo Gimnastyczne 鈥濻ok贸艂鈥, ukrai艅skie stowarzyszenie kulturalne 鈥濸ro艣wiata鈥, rusi艅ska czytelnia im. Kaczkowskiego i inne.

Niebagatelne znaczenie dla rozwoju miasta mia艂o wybudowanie w 1872 r. linii kolejowej z Chyrowa przez Zag贸rz i 艁upk贸w na W臋gry, oraz w 1884 r. z Zag贸rza przez Sanok do Jas艂a. Nie bez znaczenia by艂 te偶 intensywny rozw贸j przemys艂u wydobywczego ropy naftowej 鈥 powstaj膮ce wok贸艂 kopalnie dawa艂y zatrudnienie mieszka艅com ubogich niegdy艣 miejscowo艣ci.

Wybuch i dzia艂ania wojenne podczas I Wojny 艢wiatowej spowodowa艂y w mie艣cie znaczne straty. W przededniu wojny w Sanoku stacjonowa艂 s艂ynny 45 Galicyjski Pu艂k Piechoty arcyksi臋cia J贸zefa Ferdynanda oraz mie艣ci艂a si臋 Komenda Uzupe艂nie艅 pu艂ku. Wojska rosyjskie wkroczy艂y do miasta 26 wrze艣nia 1914 roku, po kontrataku Austriak贸w zosta艂y zmuszone do wycofania si臋 za San by po miesi膮cu ponownie uderzy膰 na Sanok przesuwaj膮c fort na zach贸d i po艂udnie od miasta. W miejscowej fabryce wagon贸w Rosjanie urz膮dzili stajnie dla koni, a w cz臋艣ci hal produkcyjnych zorganizowali warsztaty naprawcze broni ci臋偶kiej i samochod贸w.

11 maja 1915 roku armia austriacka ostatecznie wypar艂a z Sanoka Rosjan. Rozpocz臋艂y si臋 jednocze艣nie represje wobec os贸b wsp贸艂pracuj膮cych z Rosjanami, kt贸re wywo偶ono do obozu koncentracyjnego w Talerhofie lub na miejscu rozstrzeliwano.

Ogromne zniszczenia wojenne, a tak偶e terror wojsk austro-w臋gierskich pot臋gowa艂y nastroje niezadowolenia w spo艂ecze艅stwie. Zacz臋艂y ponownie rodzi膰 si臋 aspiracje niepodleg艂o艣ciowe podsycane niepowodzeniami pa艅stw centralnych na frontach Europy, coraz przychylniejsz膮 postaw膮 pa艅stw ententy wobec sprawy polskiej, a tak偶e wybuchem rewolucji w Rosji.

1 listopada 1918 roku pierwsze polskie patrole opu艣ci艂y gmach 鈥濻oko艂a鈥 przejmuj膮c w艂adz臋 w mie艣cie, a 13 grudnia na sanockim rynku zaprzysi臋偶ono pierwsze oddzia艂y Wojska Polskiego.

Nie by艂 to jednak koniec zmaga艅 militarnych na ziemi sanockiej. Tereny pomi臋dzy Sanokiem a Ustrzykami Dolnymi sta艂y si臋 aren膮 walk z wojskami Zachodnio-Ukrai艅skiej Republiki Ludowej.

Okres mi臋dzywojenny przyni贸s艂 szereg inwestycji przemys艂owych w mie艣cie, m.in. powsta艂a Fabryka Gumy i Fabryka Akumulator贸w 鈥濿arta鈥. Miasto wesz艂o w sk艂ad Centralnego Okr臋gu Przemys艂owego. Lata 30-te to tak偶e powstanie Muzeum 鈥炁乪mkowszczyzna鈥 oraz Muzeum Ziemi Sanockiej. Pr臋偶nie dzia艂a艂 te偶 Oddzia艂 Polskiego Towarzystwa Tatrza艅skiego organizuj膮c ruch turystyczny.

Za Sanem powsta艂o popularne w ca艂ym kraju sanatorium dr. Doma艅skiego, specjalizuj膮ce si臋 w schorzeniach ginekologicznych i po艂o偶nictwie. W le偶膮cej po drugiej stronie g贸ry Orli Kamie艅 Lisznej dzia艂a艂o nale偶膮ce do prezydentowej Mo艣cickiej kolejne uzdrowisko.

Okres spokojnego rozwoju Sanoka zosta艂 przerwany wybuchem II Wojny 艢wiatowej. Zosta艂 zaj臋ty 9 wrze艣nia 1939 roku przez atakuj膮ce od strony Prze艂臋czy 艁upkowskiej oddzia艂y niemiecko-s艂owackie. Sanok sta艂 si臋 miastem granicznym 鈥 rzek膮 San przebiega艂a granica pomi臋dzy Generalnym Gubernatorstwem a Zwi膮zkiem Radzieckim.

W 1940 roku zacz臋艂a rozwija膰 si臋 siatka podziemnych si艂 zbrojnych. Przez Sanok wiod艂y trasy kurierskie na w臋gry. Armia Krajowa, kt贸rej Komenda Obwodowa mie艣ci艂a si臋 w Sanoku a jej siedzib膮 by艂 dw贸r Gubrynowicz贸w w Pora偶u,聽 prowadzi艂a w terenie liczne akcje dywersyjne.

By艂 to te偶 czas prze艣ladowa艅 ludno艣ci 偶ydowskiej i cyga艅skiej 鈥 do najwi臋kszych masowych egzekucji dosz艂o na terenie obecnego cmentarza 偶ydowskiego na Kiczurach oraz na Zas艂awiu ko艂o Zag贸rza.

Wzd艂u偶 wschodniego brzegu Sanu Rosjanie rozpocz臋li budow臋 umocnie艅 鈥 tzw. Lini臋 Mo艂otowa, nie zd膮偶yli ich jednak uko艅czy膰 przed wybuchem wojny z Niemcami. Wi臋kszo艣膰 schron贸w nie by艂a wyposa偶ona ani nawet uzbrojona. Tak偶e strona niemiecka rozpocz臋艂a umacnianie linii granicznej 偶elbetowymi schronami 鈥 dwa najwi臋ksze z nich zlokalizowano na dziedzi艅cu sanockiego zamku.

22 czerwca 1941 roku niemieckie samoloty przelecia艂y nad Sanokiem przekraczaj膮c granic臋 niemiecko-radzieck膮, a w kilka godzin p贸藕niej rozpocz膮艂 si臋 ostrza艂 artyleryjski wybranych bunkr贸w Linii Mo艂otowa oraz stra偶nic granicznych. Po zaj臋ciu teren贸w na wsch贸d od Sanu, Niemcy za艂o偶yli w Olchowcach jeden z najwi臋kszych w regionie oboz贸w jenieckich. Obecnie w tym miejscu znajduje si臋 cmentarz 鈥 liczb臋 ofiar obozu szacuje si臋 na 10-20 ty艣. Na terenie fabryki wagon贸w urz膮dzono zak艂ady naprawcze sprz臋tu wojskowego 鈥 Panzer-Instandsetzungs-Kraftfahr-Werken, Instantsetzungsgruppe 鈥濻ud鈥 (w skr贸cie K-Werk). Remontowano tam m.in. uszkodone czo艂gi, dzia艂a samobie偶ne, samochody pancerne i transportery opancerzone.

W sierpniu 1944 roku do Sanoka wkroczy艂y wojska radzieckie, a wycofuj膮ce si臋 oddzia艂y niemieckie聽 zniszczy艂y istniej膮ce w mie艣cie zak艂ady przemys艂owe. Kiedy w ca艂ym kraju cich艂y echa wojny Sanocczyzna sta艂a si臋 poligonem wojny domowej pomi臋dzy ukrai艅skim podziemiem (UPA), polskim podziemiem (WIN,NSZ) i oddzia艂ami MO, UB, oraz Ludowego Wojska Polskiego. Sia艂a ona spustoszenie obszar贸w wiejskich. Ostatnim jej dramatycznym akordem by艂a tzw. Akcja Wis艂a rozpocz臋ta wiosn膮 1947 roku, w wyniku kt贸rej przesiedlono ludno艣膰 ukrai艅sk膮 na Ziemie Odzyskane.

Ju偶 samo po艂o偶enie miasta jest niezwykle malownicze, s膮 to tereny o du偶ym zr贸偶nicowaniu geograficznym i kulturowym. Na po艂udniowym wschodzie od miasta le偶膮 Bieszczady 鈥 s膮 one jedynym skrawkiem Karpat Wschodnich znajduj膮cym si臋 na terenie naszego kraju. Na po艂udniowy zach贸d od Sanoka znajdziemy wschodni膮 cz臋艣膰 Beskidu Niskiego 鈥 r贸wnie dzikiego i malowniczego jak Bieszczady. Od p贸艂nocnego wschodu miasto okalaj膮 pasma G贸r S艂onnych i Pog贸rza Przemyskiego 鈥 g贸ry te wraz z p贸艂nocn膮 cz臋艣ci膮 Bieszczad贸w nazywane s膮 G贸rami Sanocko-Turcza艅skimi. Natomiast id膮c, b膮d藕 co jest zdecydowanie ciekawsz膮 opcj膮 鈥 p艂yn膮c, z nurtem Sanu po lewej r臋ce b臋dziemy mie膰 pasmo Pog贸rza Dynowskiego kt贸re jest pog贸rzem Beskidu Niskiego.聽Samo miasto roz艂o偶y艂o si臋 w malowniczej dolinie Sanu u st贸p G贸r S艂onnych, natomiast star贸wka le偶y na stromym wzniesieniu, kt贸rego najwy偶szym punktem jest G贸ra Parkowa o wyskoko艣ci 362 m n.p.m. Sanok obejmuje powierzchni臋 38 km2, na co sk艂ada si臋 siedem dzielnic: 艢r贸dmie艣cie, B艂onie, W贸jtostwo, Posada, Zatorze, D膮br贸wka i Olchowce. Obecna liczebno艣膰 mieszka艅c贸w to ok. 38 ty艣.

Historia sanockiego grodu si臋ga wiele wiek贸w wstecz. Ju偶 w po艂owie XII w. osada za艂o偶ona nad wij膮cym si臋 miedzy zalesionymi g贸rami Sanem, od kt贸rego wzi臋艂a swoja nazw臋, pe艂ni艂a wa偶n膮 rol臋 obronn膮 i administracyjn膮. Najstarsza pisana wzmianka o Sanoku pochodzi czas贸w gdy ziemie te nale偶a艂y do ksi膮偶膮t ruskich 鈥 w Latopisie Hipackim mo偶na przeczyta膰, 偶e w 1150 r. kr贸l w臋gierski Gejza II 鈥瀙rzeszed艂 g贸ry i wzi膮艂 gr贸d Sanok i posadnika jego i wiosek w Przemyskiem wiele wzi膮艂鈥. P贸藕niej dwukrotnie jeszcze w rzeczonym Latopisie czytamy o Sanoku: w 1205 roku wzmiankuje o odbytym w grodzie sanockim spotkaniu kr贸la w臋gierskiego z rusk膮 ksi臋偶niczk膮 Ann膮 (matk膮 kr贸la Daniela Halickiego), a w 1231 roku o wyprawie ksi臋cia Aleksandra do Sanoka.

Jeszcze za czas贸w przynale偶no艣ci do Rusi Halickiej, w 1339 roku Sanok otrzyma艂 przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Podpisa艂 go 20 stycznia 1339 roku ksi膮偶臋 halicki Jerzy Trojdenowicz wywodz膮cy si臋 z mazowieckiej linii Piast贸w. Pierwszym zasad藕c膮 i w贸jtem sanockim by艂 niejaki Bartko z Sandomierza. W rok p贸藕niej, po 艣mierci Jerzego Trojdenowicza rozpocz臋艂a si臋 rywalizacja o tron halicki pomi臋dzy Litw膮, Tatarami, W臋grami i Polakami. Ziemie rusi halickiej przechodzi艂y z r膮k do r膮k, by ostatecznie w 1344 roku zwyci臋stwo swe przypiecz臋towa艂 Kazimierz Wielki. 25 kwietnia 1366 roku, kr贸l wyda艂 dokument potwierdzaj膮cy prawa miejskie Sanoka. Za jego panowania rozbudowano zamek oraz postawiono ko艣ci贸艂 pw. Archanio艂a Micha艂a.

Po 艣mierci Kazimierza Wielkiego w 1370 roku Sanok przeszed艂 pod panowanie W臋gierskie. Namiestnikiem Rusi w imieniu kr贸la Ludwika Andegawe艅skiego zosta艂 W艂adys艂aw Opolczyk. 27 lutego 1377 roku nada艂 on prawo osiedlenia si臋 w Sanoku franciszkanom ze Lwowa i ufundowa艂聽 poza murami miasta, drewniany ko艣ci贸艂 pw. Matki Boskiej, jednocze艣nie ofiarowuj膮c drewniany dworek, kt贸ry mia艂 s艂u偶y膰 za klasztor. Warto wspomnie膰, i偶 rzeczony W艂adys艂aw by艂 r贸wnie偶 fundatorem klasztoru Paulin贸w na Jasnej G贸rze w Cz臋stochowie, kt贸rym ofiarowa艂 przywieziony z Rusi Halickiej obraz Czarnej Madonny. Prawo osiedlenia si臋 w obr臋bie mur贸w miejskich nada艂a franciszkanom El偶bieta Bo艣niaczka 鈥 偶ona Ludwika W臋gierskiego, kr贸lowa w臋gierska i tytularna kr贸lowa Polski.

W 1387 roku Jadwiga 鈥 c贸rka Ludwika Andegawe艅skiego, staj膮c si臋 kr贸low膮 Polski i jednocze艣nie ksi臋偶n膮 Rusi Halickiej, w艂膮czy艂a j膮 na powr贸t w granice Polski. Sanok powr贸ci艂 w贸wczas do roli g艂贸wnego o艣rodka administracyjnego regionu staj膮c si臋 siedzib膮 nowej jednostki administracyjnej o nazwie Ziemia Sanocka. Rozci膮gaj膮c si臋 od 藕r贸de艂 Sanu na po艂udniu po B艂a偶ow膮 na p贸艂nocy, Krosno na zachodzie, a na wschodzie granicz膮c z ziemi膮 przemysk膮 w okolicy Ustrzyk Dolnych, by艂a jedn膮 z pi臋ciu cz臋艣ci tworz膮cych w okresie staropolskim wojew贸dztwo ruskie.

Rok 1417 przyni贸s艂 nowe, donios艂e w skali ca艂ego kraju wydarzenia. 2 maja w Sanoku, w ko艣ciele farnym 艣lub ze sw膮 trzeci膮 偶on膮 wzi膮艂 kr贸l Polski 鈥 W艂adys艂aw Jagie艂艂o. Jego wybrank膮 by艂a niem艂oda ju偶 i nios膮ca spory baga偶 do艣wiadcze艅 mi艂osnych i ma艂偶e艅skich El偶bieta Granowska. Zwi膮zek ten nie by艂 mile widziany na dworze, nawet sam arcybiskup Zbigniew Ole艣nicki domaga艂 si臋 uniewa偶nienia ma艂偶e艅stwa z 40-letni膮 chor膮 na gru藕lic臋 wdow膮. Nastroje otoczenia kr贸la najlepiej oddaje kronikarz Marcin Bielski, kt贸ry odnotowa艂 w 鈥濳ronice Polskiej鈥 i偶: 鈥濳r贸l co mia艂 nieprzyjaciela goni膰, wola艂 tymczasem weseli膰 si臋 w Sanoku. Aby by艂 jeszcze m艂od膮 poj膮艂, ale bab臋, Hel偶biet臋, c贸rk臋 Ottona z Pilicy, Wojewody Sandomirskigo, kt贸r膮 przedtem uni贸s艂 jeden Morawczyk, a potem mu j膮 drugi wydar艂, potem za艣 by艂a z Granowskim, Kasztelanem Nakielskim. Ta偶 kr贸lowi nie wiedzie膰 z czego si臋 spodoba艂a, bo ju偶 stara by艂a i wysch艂a od suchot, tak ludzie rozumieli, 偶e go zaczarowa艂a鈥︹.

Po uroczysto艣ci za艣lubin, kr贸lewsk膮 par臋 鈥瀖艂od膮鈥 podj膮艂 na zamku kasztelan sanocki, a nast臋pnie ucztowano na zamku Sobie艅 鈥 wzniesionym na stromym wzg贸rzu, tu偶 nad wodami Sanu.

Jakie艣 z艂e fatum ci膮偶y艂o jednak nad Granowsk膮, poniewa偶 i to ma艂偶e艅stwo nie trwa艂o d艂ugo. Po trzech latach, dok艂adnie w dniu rocznicy 艣lubu kr贸lowa zmar艂a.

Ostatnia 偶ona Jagie艂艂y 鈥 Zofia Holsza艅ska zwana powszechnie Sonk膮, tak偶e by艂a zwi膮zana z Sanokiem. Po 艣mierci kr贸la w 1434 roku osiad艂a ona na sta艂e w sanockim zamku. To jej miasto zawdzi臋cza dalszy rozw贸j i rozbudow臋, rozwi膮za艂a m.in. sp贸r pomi臋dzy rad膮 miejsk膮 a mieszczaninem Tomaszem Ikonowiczem o prawo do u偶ytkowania ogrodu na g贸rze Str贸偶nia (dzisiejsza g贸ra Parkowa) 鈥 od tamtej pory a偶 鈥瀙o wsze czasy鈥 ogr贸d mia艂 s艂u偶y膰 wszystkim sanoczanom. Nie stroni艂a r贸wnie偶 od polityki wspieraj膮c swojego syna Kazimierza Jagielo艅czyka, a na sanockim zamku podejmowa艂a wa偶ne osobisto艣ci, jak np. kardyna艂 Ole艣nicki.

Nie omija艂y r贸wnie偶 Sanoka kl臋ski 偶ywio艂owe, epidemie czy wojny. Krwawe 偶niwo zebra艂a w 1448 roku zaraza, a w kilka lat p贸藕niej w 1470 wi臋kszo艣膰 zabudowy miejskiej strawi艂 ogromny po偶ar. Nied艂ugo po tym, w roku 1474 ziemi臋 sanock膮 spl膮drowa艂y wojska w臋gierskiego kr贸la Macieja Korwina spieraj膮cego si臋 z Jagielo艅czykiem o czesk膮 koron臋.

XVI w to okres szybkiego rozwoju miasta, sprzyja艂o temu po艂o偶enie blisko w臋gierskiej granicy dzi臋ki czemu w Sanoku kwit艂 handel oraz pr臋偶nie dzia艂a艂y warsztaty rzemie艣lnicze. Przy ko艣ciele 艣w. Micha艂a funkcjonowa艂a szko艂a parafialna 鈥 najs艂ynniejsi jej absolwenci, p贸藕niejsi studenci Uniwersytetu Jagiello艅skiego to Grzegorz z Sanoka 鈥 wybitny humanista oraz Jan Grodek 鈥 rektor UJ w latach 1540-1552.

W 1523 roku starosta sanocki Miko艂aj Wolski rozpocz膮艂 przebudow臋 i rozbudow臋 zamku nadaj膮c mu renesansowy charakter. Legenda g艂osi, 偶e w Sanoku go艣ci艂a ma艂偶onka kr贸la Zygmunta Starego 鈥 Bona Sforza, cho膰 zdania historyk贸w s膮 na ten temat podzielone. Nie ulega jednak w膮tpliwo艣ci, 偶e kr贸lowa dba艂a o miasto 鈥 to ona sfinansowa艂a rozbudow臋 zamku oraz przyczyni艂a si臋 do przyznania przez kr贸la licznych przywilej贸w.

Wszystko to znajduje potwierdzenie w herbie miasta 鈥 wdzi臋czni mieszczanie w艂膮czyli herb Bony Sforzy do dotychczasowego herbu Sanoka.

A skoro ju偶 jeste艣my przy symbolice herbowej鈥 Kartusz herbowy Sanoka sk艂ada si臋 z trzech p贸l. Najstarsze z nich to wyobra偶enie Micha艂a Archanio艂a walcz膮cego ze smokiem. To pod jego wezwaniem by艂 pierwszy sanocki ko艣ci贸艂 rzymskokatolicki i uwa偶ano go za patrona miasta. Jego podobizn臋 mo偶emy spotka膰 na najstarszych piecz臋ciach miejskich. Wcze艣niej, w czasach ruskich patronem Sanoka by艂 艣w. Dymitr, pod kt贸rego wezwaniem by艂a miejska cerkiew prawos艂awna. Zar贸wno 艣w. Dymitr jak i Archanio艂 Micha艂 to wojownicy, kt贸rzy nosili rzymsk膮 zbroj臋 i or臋偶 w r臋ku, tote偶 podobie艅stwo graficzne obu patron贸w jest bardzo du偶e. Kolejna cz臋艣膰 herbu przedstawia Lewiatana, w臋偶a-smoka po艂ykaj膮cego Saracena 鈥 herb rodowy s艂awnego mediola艅skiego rodu Viscontich, kt贸rym piecz臋towa艂a si臋 wspomniana wcze艣niej Bona Sforza. Ostatnim, trzecim elementem jest bia艂y orze艂 na czerwonym polu 鈥 pojawi艂 si臋 on w okresie autonomii galicyjskiej, kiedy to wiele miast spod zaboru austriackiego podkre艣la艂o w ten spos贸b swoj膮 polsko艣膰. Ca艂o艣膰 wie艅czy korona 艣wiadcz膮ca o tym, 偶e Sanok by艂 miastem kr贸lewskim a偶 do 1772 roku czyli do pierwszego rozbioru Polski.

Od ko艅ca XVI w. rozpocz膮艂 si臋 powolny upadek miasta. Przyczyni艂y si臋 do tego g艂贸wnie po偶ary, z kt贸rych najwi臋kszy w 1566 roku zniszczy艂 miasto tak dalece i偶 ocala艂 jedynie zamek, ko艣cio艂 franciszkan贸w, 5 dom贸w i g贸rne przedmie艣cie. W 1657 r. ziemi臋 sanock膮 spustoszy艂 najazd wojsk Jerzego II Rakoczego 鈥 sojusznika szwedzkiego kr贸la, kt贸rego wojska zajmowa艂y 贸wcze艣nie terytorium polski. Kolejne po偶ary, oraz zmiana przebiegu szlak贸w handlowych tylko przypiecz臋towa艂y upadek miasta. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku, Austriacy zastali miasto tak zniszczone, 偶e siedzib臋 starostwa przeniesiono do pobliskiego Leska. Dopiero w 1812 roku cyrku艂 zosta艂 przeniesiony do wyremontowanego budynku zamku.

Kilka lat wcze艣niej, bo w roku 1809 dosz艂o do ostatniej w historii obrony sanockiego zamku. Wojny napoleo艅skie, a w efekcie powstanie Ksi臋stwa Warszawskiego w zaborze rosyjskim, poderwa艂o do dzia艂a艅 niepodleg艂o艣ciowych tak偶e mieszka艅c贸w Galicji. Ksawery Krasicki wraz ze zbrojnym oddzia艂em zaj膮艂 miasto i zabarykadowa艂 si臋 w zamku. Po rozpaczliwej obronie, pod naporem wojsk austriackich musia艂 ratowa膰 si臋 ucieczk膮 鈥 zjecha艂 ze stromej i skalistej 40-metrowej skarpy spod sanockiego zamku wprost w nurt Sanu, wykorzystuj膮c do zjazdu鈥 ko艅ski brzuch. Wydarzenie to upami臋tnia tablica, wmurowana w setn膮 rocznic臋 tego wydarzenia w ska艂臋 przy 鈥瀞chodach zamkowych鈥, oraz postawiona na placu 艣w. Jana przez samego zainteresowanego kapliczka, jako wotum za uratowanie 偶ycia.

W roku 1832 rozpocz臋艂a si臋 historia jednego z najbardziej rozpoznawalnych sanockich zak艂ad贸w 鈥 za艂o偶ony przez Walentego Lipi艅skiego i Mateusza Beksi艅skiego zak艂ad kotlarski, przemianowany p贸藕niej na zak艂ad przemys艂owy. Syn Walentego 鈥 Kazimierz Lipi艅ski, kilka lat p贸藕niej za艂o偶y艂 Pierwsze Galicyjskie Towarzystwo Budowy Maszyn i Wagon贸w w Sanoku, a w latach 1894-95 przyst膮pi艂 do budowy fabryki 鈥 obecnej Sanockiej Fabryki Autobus贸w 鈥濧utosan鈥.聽

W 1848 roku Karol Pollak za艂o偶y艂 drukarni臋, kt贸ra wydawa艂a wybitne dzie艂a literatury polskiej rozprzestrzeniaj膮c je nie tylko na terenie Galicji, ale tak偶e w zaborze pruskim i rosyjskim. Za jego spraw膮 powsta艂a te偶 ksi臋garnia i publiczna wypo偶yczalnia ksi膮偶ek. Na prze艂omie XIX i XX wieku 偶ycie kulturalne miasta intensywnie si臋 rozwija艂o, powsta艂o Towarzystwo Teatralno-Muzyczne 鈥濭amba鈥, Towarzystwo Upi臋kszania Miasta Sanoka, Polskie Towarzystwo Gimnastyczne 鈥濻ok贸艂鈥, ukrai艅skie stowarzyszenie kulturalne 鈥濸ro艣wiata鈥, rusi艅ska czytelnia im. Kaczkowskiego i inne.

Niebagatelne znaczenie dla rozwoju miasta mia艂o wybudowanie w 1872 r. linii kolejowej z Chyrowa przez Zag贸rz i 艁upk贸w na W臋gry, oraz w 1884 r. z Zag贸rza przez Sanok do Jas艂a. Nie bez znaczenia by艂 te偶 intensywny rozw贸j przemys艂u wydobywczego ropy naftowej 鈥 powstaj膮ce wok贸艂 kopalnie dawa艂y zatrudnienie mieszka艅com ubogich niegdy艣 miejscowo艣ci.

Wybuch i dzia艂ania wojenne podczas I Wojny 艢wiatowej spowodowa艂y w mie艣cie znaczne straty. W przededniu wojny w Sanoku stacjonowa艂 s艂ynny 45 Galicyjski Pu艂k Piechoty arcyksi臋cia J贸zefa Ferdynanda oraz mie艣ci艂a si臋 Komenda Uzupe艂nie艅 pu艂ku. Wojska rosyjskie wkroczy艂y do miasta 26 wrze艣nia 1914 roku, po kontrataku Austriak贸w zosta艂y zmuszone do wycofania si臋 za San by po miesi膮cu ponownie uderzy膰 na Sanok przesuwaj膮c fort na zach贸d i po艂udnie od miasta. W miejscowej fabryce wagon贸w Rosjanie urz膮dzili stajnie dla koni, a w cz臋艣ci hal produkcyjnych zorganizowali warsztaty naprawcze broni ci臋偶kiej i samochod贸w.

11 maja 1915 roku armia austriacka ostatecznie wypar艂a z Sanoka Rosjan. Rozpocz臋艂y si臋 jednocze艣nie represje wobec os贸b wsp贸艂pracuj膮cych z Rosjanami, kt贸re wywo偶ono do obozu koncentracyjnego w Talerhofie lub na miejscu rozstrzeliwano.

Ogromne zniszczenia wojenne, a tak偶e terror wojsk austro-w臋gierskich pot臋gowa艂y nastroje niezadowolenia w spo艂ecze艅stwie. Zacz臋艂y ponownie rodzi膰 si臋 aspiracje niepodleg艂o艣ciowe podsycane niepowodzeniami pa艅stw centralnych na frontach Europy, coraz przychylniejsz膮 postaw膮 pa艅stw ententy wobec sprawy polskiej, a tak偶e wybuchem rewolucji w Rosji.

1 listopada 1918 roku pierwsze polskie patrole opu艣ci艂y gmach 鈥濻oko艂a鈥 przejmuj膮c w艂adz臋 w mie艣cie, a 13 grudnia na sanockim rynku zaprzysi臋偶ono pierwsze oddzia艂y Wojska Polskiego.

Nie by艂 to jednak koniec zmaga艅 militarnych na ziemi sanockiej. Tereny pomi臋dzy Sanokiem a Ustrzykami Dolnymi sta艂y si臋 aren膮 walk z wojskami Zachodnio-Ukrai艅skiej Republiki Ludowej.

Okres mi臋dzywojenny przyni贸s艂 szereg inwestycji przemys艂owych w mie艣cie, m.in. powsta艂a Fabryka Gumy i Fabryka Akumulator贸w 鈥濿arta鈥. Miasto wesz艂o w sk艂ad Centralnego Okr臋gu Przemys艂owego. Lata 30-te to tak偶e powstanie Muzeum 鈥炁乪mkowszczyzna鈥 oraz Muzeum Ziemi Sanockiej. Pr臋偶nie dzia艂a艂 te偶 Oddzia艂 Polskiego Towarzystwa Tatrza艅skiego organizuj膮c ruch turystyczny.

Za Sanem powsta艂o popularne w ca艂ym kraju sanatorium dr. Doma艅skiego, specjalizuj膮ce si臋 w schorzeniach ginekologicznych i po艂o偶nictwie. W le偶膮cej po drugiej stronie g贸ry Orli Kamie艅 Lisznej dzia艂a艂o nale偶膮ce do prezydentowej Mo艣cickiej kolejne uzdrowisko.

Okres spokojnego rozwoju Sanoka zosta艂 przerwany wybuchem II Wojny 艢wiatowej. Zosta艂 zaj臋ty 9 wrze艣nia 1939 roku przez atakuj膮ce od strony Prze艂臋czy 艁upkowskiej oddzia艂y niemiecko-s艂owackie. Sanok sta艂 si臋 miastem granicznym 鈥 rzek膮 San przebiega艂a granica pomi臋dzy Generalnym Gubernatorstwem a Zwi膮zkiem Radzieckim.

W 1940 roku zacz臋艂a rozwija膰 si臋 siatka podziemnych si艂 zbrojnych. Przez Sanok wiod艂y trasy kurierskie na w臋gry. Armia Krajowa, kt贸rej Komenda Obwodowa mie艣ci艂a si臋 w Sanoku a jej siedzib膮 by艂 dw贸r Gubrynowicz贸w w Pora偶u,聽 prowadzi艂a w terenie liczne akcje dywersyjne.

By艂 to te偶 czas prze艣ladowa艅 ludno艣ci 偶ydowskiej i cyga艅skiej 鈥 do najwi臋kszych masowych egzekucji dosz艂o na terenie obecnego cmentarza 偶ydowskiego na Kiczurach oraz na Zas艂awiu ko艂o Zag贸rza.

Wzd艂u偶 wschodniego brzegu Sanu Rosjanie rozpocz臋li budow臋 umocnie艅 鈥 tzw. Lini臋 Mo艂otowa, nie zd膮偶yli ich jednak uko艅czy膰 przed wybuchem wojny z Niemcami. Wi臋kszo艣膰 schron贸w nie by艂a wyposa偶ona ani nawet uzbrojona. Tak偶e strona niemiecka rozpocz臋艂a umacnianie linii granicznej 偶elbetowymi schronami 鈥 dwa najwi臋ksze z nich zlokalizowano na dziedzi艅cu sanockiego zamku.

22 czerwca 1941 roku niemieckie samoloty przelecia艂y nad Sanokiem przekraczaj膮c granic臋 niemiecko-radzieck膮, a w kilka godzin p贸藕niej rozpocz膮艂 si臋 ostrza艂 artyleryjski wybranych bunkr贸w Linii Mo艂otowa oraz stra偶nic granicznych. Po zaj臋ciu teren贸w na wsch贸d od Sanu, Niemcy za艂o偶yli w Olchowcach jeden z najwi臋kszych w regionie oboz贸w jenieckich. Obecnie w tym miejscu znajduje si臋 cmentarz 鈥 liczb臋 ofiar obozu szacuje si臋 na 10-20 ty艣. Na terenie fabryki wagon贸w urz膮dzono zak艂ady naprawcze sprz臋tu wojskowego 鈥 Panzer-Instandsetzungs-Kraftfahr-Werken, Instantsetzungsgruppe 鈥濻ud鈥 (w skr贸cie K-Werk). Remontowano tam m.in. uszkodone czo艂gi, dzia艂a samobie偶ne, samochody pancerne i transportery opancerzone.

W sierpniu 1944 roku do Sanoka wkroczy艂y wojska radzieckie, a wycofuj膮ce si臋 oddzia艂y niemieckie聽 zniszczy艂y istniej膮ce w mie艣cie zak艂ady przemys艂owe. Kiedy w ca艂ym kraju cich艂y echa wojny Sanocczyzna sta艂a si臋 poligonem wojny domowej pomi臋dzy ukrai艅skim podziemiem (UPA), polskim podziemiem (WIN,NSZ) i oddzia艂ami MO, UB, oraz Ludowego Wojska Polskiego. Sia艂a ona spustoszenie obszar贸w wiejskich. Ostatnim jej dramatycznym akordem by艂a tzw. Akcja Wis艂a rozpocz臋ta wiosn膮 1947 roku, w wyniku kt贸rej przesiedlono ludno艣膰 ukrai艅sk膮 na Ziemie Odzyskane.

Top 10 atrakcji w Sanoku

Skansen w Sanoku i Rynek Galicyjski

Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, to najwi臋ksze w Polsce i jedno z najwi臋kszych w Europie skansen贸w. Na obszarze 38 ha prezentuje unikatow膮 architektur臋 i kultur臋 pogranicza wschodniej cz臋艣ci polskich Karpat (Bieszczady, Beskid Niski i ich pog贸rza).聽

Sektory podzielone s膮 wed艂ug grup etnograficznych (Bojkowie, 艁emkowie, Pog贸rzanie Wschodni, Pog贸rzanie Zachodni i Dolinianie), bowiem ka偶da z nich wyr贸偶nia艂a si臋 unikatow膮 architektur膮 obej艣膰 jak i 艣wi膮ty艅. 艁膮cznie zgromadzono ponad 180 obiekt贸w. S膮 to r贸偶nego rodzaju: chaty, zabudowania gospodarcze, ku藕nie, m艂yn, wiatraki, szko艂a, zajazd, remizy stra偶ackie i przede wszystkim obiekty sakralne (cerkwie, ko艣ci贸艂, kapliczki). Warto nie omija膰 te偶 sektora naftowego, gdzie zgromadzono zabytki techniki obrazuj膮ce rozw贸j przemys艂u naftowego (kt贸ry, nota bene narodzi艂 si臋 w艂a艣nie w Galicji!)

Najwi臋ksze wra偶enie robi odtworzony galicyjski rynek, wiernie odwzorowuj膮cy zabudow臋 ma艂ego miasteczka z warsztatami rzemie艣lnik贸w, sklepami i innymi r贸wnie ciekawymi obiektami. B臋d膮c w 聽Sanoku, koniecznie trzeba odwiedzi膰 Skansen 鈥 jedno z najpi臋kniejszych muze贸w na 艣wie偶ym powietrzu w Europie.聽

Galicyjski Rynek聽 to oddzielny sektor Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, odwzorowuj膮cy rynek typowego ma艂ego miasteczka galicyjskiego z prze艂omu XIX/XX w. Sektor zosta艂 oficjalnie otwarty 16 wrze艣nia 2011 rok. Znajdziemy tam przyk艂ady zabudowy z 13 podkarpackich miejscowo艣ci: D臋bowca, Ja艣lisk, Sanoka, Ja膰mierza, Niebylca, Jedlicza, Birczy, Rybotycz, Soko艂owa, Brzozowa, Starej Wsi聽 oraz z聽 Ustrzyk Dolnych, w tym dom 偶ydowski i remiza z Golcowej. Ka偶dy obiekt zosta艂 wyposa偶ony wedle swojej funkcji w stosowne meble, sprz臋ty i urz膮dzenia daj膮ce zwiedzaj膮cym pe艂ny obraz 偶ycia, pracy i wypoczynku jego dawnych mieszka艅c贸w.

Warto doda膰 偶e w okresie sezonu turystycznego niekt贸re z obiekt贸w 鈥瀘偶ywaj膮鈥 obs艂ugiwane przez pracownik贸w skansenu przebranych w oryginalne stroje z epoki np. zegarmistrz, aptekarz, urz臋dnik pocztowy czy 呕yd grajacy na katarynce. To prawdziwa podr贸偶 w czasie.

Godziny otwarcia:

od 1 do 30 kwietnia w godz. od 9:00 do 16:00

od 1 maja do 30 wrze艣nia w godz. od 8:00 do 18:00

od 1 pa藕dziernika do 31 pa藕dziernika w godz. od 8:00 do 16:00

od 1 listopada do 31 marca w godz. od 9:00 do 14:00

Bilety:

bilet normalny – dla osoby doros艂ej 20 z艂

bilet ulgowy 15 z艂

dzieci do 7 lat – 0 z艂

W poniedzia艂ki wst臋p wolny (w godzinach od 9:00 do 12:00)

Muzeum Historyczne w Sanoku

W Zamku Kr贸lewskim w Sanoku znajduje si臋 obecnie muzeum historyczne, galeria malarstwa Ecole de Paris oraz najcenniejsza w Europie kolekcja ikon. Osobne skrzyd艂o po艣wi臋cone jest 偶yciu i tw贸rczo艣ci Zdzis艂awa Beksi艅skiego 鈥 arty艣cie rodem z Sanoka.

W Zamku Kr贸lewskim w Sanoku znajduje si臋 obecnie muzeum historyczne, galeria malarstwa Ecole de Paris oraz najcenniejsza w Europie kolekcja ikon. Osobne skrzyd艂o po艣wi臋cone jest 偶yciu i tw贸rczo艣ci Zdzis艂awa Beksi艅skiego 鈥 arty艣cie rodem z Sanoka.

Zamek to zdecydowanie jedno z MUST SEE podczas wizyty w Sanoku 鈥 Skarbcu Bieszczad贸w.

Komnaty renesansowego zamku mieszcz膮 jedn膮 z najpi臋kniejszych kolekcji sztuki cerkiewnej 鈥 ponad 1200 eksponat贸w, od najwcze艣niejszych przyk艂ad贸w malarstwa cerkiewnego poprzez przedmioty liturgiczne pochodz膮ce z istniej膮cych b膮d藕 nieistniej膮cych prawos艂awnych i greckokatolickich cerkwi z teren贸w po艂udniowo-wschodniej Polski i dzisiejszej Ukrainy, a偶 po bogat膮 kolekcj臋 malowide艂 z ko艅cowej fazy malarstwa ikonowego 鈥 z XIX w. Uzupe艂nieniem ekspozycji jest znajduj膮cy si臋 na I pi臋trze zamku kompletny ikonostas, w kt贸rym umieszczone s膮 ikony z prze艂omu XVII i XVIII w.

Osobne skrzyd艂o po艣wi臋cono najwi臋kszej na 艣wiecie 鈥 licz膮cej ok. 600 prac 鈥 ekspozycji prac Zdzis艂awa Beksi艅skiego prezentuj膮cej jego bogat膮 i r贸偶norodn膮 tw贸rczo艣膰. Wystawa zabiera zwiedzaj膮cych w podr贸偶 przez etapy tw贸rczo艣ci mistrza. Sala sanocka obok fotografii z lat 50 prezentuje wczesne prace, seri臋 unikatowych obraz贸w malowanych na szkle czy r贸wnie interesuj膮cych realizacji rze藕biarskich. Kolejna sala, b臋d膮ca wiernie odtworzon膮 warszawsk膮 pracowni膮 pozwala widzowi podejrze膰 najbardziej intymn膮 sfer臋 偶ycia tw贸rczego artysty. Zwie艅czeniem zbior贸w s膮 dwie sale umiejscowione na ni偶szych kondygnacjach prezentuj膮ce najwa偶niejszy dorobek artystyczny Beksi艅skiego.

Godziny otwarcia:

od 1 kwietnia do 31 pa藕dziernika

pon. 8:00 – 12:00

  1. 鈥 niedz. – 9:00 – 17:00

od 2 listopada do 31 marca

pon. 8:00 – 12:00

  1. 鈥 艣r. – 9:00 – 17:00

czw. 鈥 niedz. – 9:00 – 15:00

Bilety:

normalne 鈥 18 z艂

ulgowe 鈥 13 z艂

rodzinne 鈥 48 z艂

przewodnik w j臋zyku polskim 鈥 55 z艂

przewodnik w j臋zyku angielskim, francuskim lub niemieckim 鈥 70 z艂

Kontakt:

tel. + 48 13 46 306 09 wew. 35

e-mail: rezerwacja.mhs@interia.pl

Jak dojecha膰 [mapa]

Ciekawostki

  • Muzeum Historyczne w Sanoku jest jedynym spadkobiercom mistrza Zdzis艂awa Beksi艅skiego 鈥 sta艂o si臋 tym samym w艂a艣cicielem wszystkich jego prac (nie licz膮c tych zakupionych przez prywatnych kolekcjoner贸w)
  • Pod zamkiem znajduj膮 si臋 dwa niemieckie schrony obserwacyjne 鈥 jeden z nich mo偶na zwiedza膰 w zamkowych podziemiach
  • W zbiorach sanockiego muzeum znajduje si臋 jeden rysunek samego Pabla Picassa
  • W Muzeum zosta艂a niedawno odnaleziona zb贸jnicka armata z Odrzechowej 鈥 historia tego odkrycia oraz historia samej armaty znajduje si臋 tutaj

Historia Zamku Kr贸lewskiego w Sanoku

Pierwotnie gotycka budowla sanockiego zamku wzniesiona zosta艂a na miejscu dawnego ruskiego grodu. W pierwszej po艂owie XVI w. zamek przebudowany zosta艂 za spraw膮 偶ony kr贸la Zygmunta Starego 鈥 Bony Sforzy. Kolejn膮 przebudow臋 obiekt przeszed艂 pod zaborem austriackim, kiedy to m.in. zosta艂o rozebrane skrzyd艂o po艂udniowe. Sw贸j obecny wygl膮d zamek zawdzi臋cza rekonstrukcji poprzedzonej szeroko zakrojonymi badaniami, nad przywr贸ceniem jego stanu z okresu 艣wietno艣ci. Przy murach obwodowych, po obydwu stronach bramy, funkcjonowa艂o zaplecze gospodarcze 鈥 pomieszczenia mieszkalne dla s艂u偶by, stajnie, wozownia, zbrojownia, kuchnia, 艂a藕nia, piekarnia, browar, kt贸rych fundamenty ods艂aniane s膮 systematycznie podczas wykopalisk archeologoczncyh. Zachowana do dzisiaj studnia powsta艂a jeszcze za czas贸w starosty Miko艂aja Wolskiego w 1. po艂. XVI w. Najznamienitszymi go艣膰mi nadsa艅skiej warowni go艣膰mi byli: kr贸lowie Kazimierz Wielki i W艂adys艂aw Jagie艂艂o z trzeci膮 偶on膮 El偶biet膮 Granowsk膮 z Pilczy (po 艣lubie w Sanoku), kardyna艂 Ole艣nicki. Zamek by艂 tak偶e rezydencj膮 czwartej 偶ony W艂adys艂awa Jagie艂艂y 鈥 kr贸lowej Zofii (Sonki) i kr贸lowej Izabeli W臋gierskiej, wdowy po Janie Zapolyi.

Zamek by艂 wa偶nym punktem strategicznym na pograniczu polsko-rusko-w臋gierskim. 艢wiadczy o tym nie tylko jego po艂o偶enie, ale cho膰by mury obronne o grubo艣ci 4 艂okci (2,4 m), posiada艂 te偶 masywn膮, kamienn膮, gotyck膮 wie偶臋 z czas贸w kr贸la Kazimierza Wielkiego, wie偶臋 ceglan膮, most zwodzony i fosy 鈥 co stanowi艂o pot臋偶ny zesp贸艂 obronny.

Urokliwy sanocki rynek w sam raz na wakacyjny wypad.
Sanocki Rynek

Star贸wki miejskie s膮 zawsze ch臋tnie odwiedzane przez turyst贸w ze wszystkich zak膮tk贸w 艣wiata. Powod贸w tego stanu rzeczy mo偶e by膰 wiele 鈥 jednych przyci膮gn膮 tu liczne zabytki, innych mnogo艣膰 kawiarni i restauracji.

Obecn膮 form臋 sanocki rynek zyska艂 po przebudowie przeprowadzonej przez Austriak贸w w 1786 roku. Okalaj膮ce go kamienice pochodz膮 w wi臋kszo艣ci z XVIII i XIX w. i mie艣ci艂y si臋 w nich聽 g艂贸wnie 偶ydowskie karczmy i zajazdy. Od艣wie偶ony w ostatnich latach zyska艂 now膮 nawierzchni臋 i o艣wietlenie, a kamieniczki nowe elewacje. Latem jest to t臋tni膮ce 偶yciem serce miasta, pe艂ne gwarnego t艂umu, ogr贸dk贸w piwnych przy restauracjach i smakowitych zapach贸w regionalnych potraw dobiegaj膮cych z wn臋trz tych偶e restauracji. Odbywaj膮 si臋 tu r贸偶nego rodzaju imprezy jak np. popularne w ostatnich聽 latach zloty foodtruck贸w, czy wpisany ju偶 na sta艂e w histori臋 miasta Jarmark Ikon.

Na szczeg贸ln膮 uwag臋 zas艂uguje m.in. budynek ratusza miejskiego 鈥 po po偶arze poprzedniego drewnianego ratusza, nowy powsta艂 w XVIII w. na skutek przebudowy istniej膮cej ju偶 kamienicy. W 1934 roku gmach przeszed艂 kolejn膮 przebudow臋, w jego bry艂臋 w艂膮czona zosta艂a kolejna s膮siaduj膮ca kamienica, a ca艂o艣ci nadano sp贸jny charakter jednej budowli. Zwie艅czenie centralnej cz臋艣ci stanowi zegar wykonany w Pradze, a uruchomiony 1 lutego 1906 roku. Na szczycie lewego skrzyd艂a widnieje herb Sanoka, na prawym za艣 god艂o pa艅stwowe. Obecny, od艣wie偶ony wygl膮d odzwierciedla stan ratusza z okresu mi臋dzywojennego. Siedzib臋 maj膮 tu Urz膮d Stanu Cywilnego, Biuro Wystaw Artystycznych, Centrum Informacji Turystycznej oraz r贸偶ne instytucje i punkty handlowe i us艂ugowe. Fundamenty pierwotnego ratusza, kt贸ry sp艂on膮艂 w 1680 roku, odkryto podczas prac archeologicznych prowadzonych r贸wnolegle z rewitalizacj膮 sanockiego rynku. Po u艂o偶eniu nowej nawierzchni ich zarys zosta艂 zaznaczony kostk膮 brukow膮 w innym kolorze.

Spo艣r贸d rz臋d贸w kamienic okalaj膮cych sanocki rynek wyr贸偶nia si臋 eklektyczna budowla Urz臋du Miasta. Postawiona zosta艂a przez Austriak贸w w latach 1875-89 na potrzeby Rady Powiatowej. Fasad臋 budynku zdobi historyczny herb ziemi sanockiej 鈥 z艂oty dwug艂owy orze艂 na b艂臋kitnym polu.

Sp艂ywy pontonowe

Wizyta w Bieszczadach nie zawsze musi, a wr臋cz nawet nie powinna ogranicza膰 si臋 tylko do w臋dr贸wek po zielonych po艂oninach, czy k膮pieli s艂onecznych na pla偶ach wok贸艂 Zalewu Soli艅skiego. Jedn膮 z popularniejszych form aktywnego wypoczynku s膮 sp艂ywy pontonowe po najbardziej malowniczych odcinkach rzeki San.

Maj膮cy swoje 藕r贸d艂a w samym sercu Bieszczad贸w na pograniczu polsko-ukrai艅skim, przep艂ywaj膮c przez zapory Soli艅sk膮 i Myczkowieck膮, w Sanoku ju偶 czy nawet wy偶ej w Lesku przybiera form臋 szerokiej i spokojnie p艂yn膮cej ale wci膮偶 g贸rskiej rzeki.

Wyobra藕cie sobie, leniw膮 podr贸偶 z pr膮dem rzeki w otoczeniu puszcza艅skich las贸w, wzg贸rz, osuwisk odkrywaj膮cych tajemnice karpackiej geologii, dzikie ptactwo podrywaj膮ce si臋 z wody do lotu na nasz widok鈥 szare i bia艂e czaple, bociana czarnego, kaczki, a my niesieni pr膮dem po prostu odpoczywamy otoczeni zieleni膮. Towarzysz膮 temu wszystkiemu d藕wi臋ki uspokajaj膮cego szumu wij膮cej si臋 jak wst臋ga g贸rskiej rzeki. Pod pontonami wida膰 skaliste dno, a w czystej jak kryszta艂 wodzie wida膰 uciekaj膮ce pstr膮gi i inne gatunki ryb.

Ko艣ci贸艂 Franciszkan贸w

Najstarszym budynkiem centralnego placu jest ko艣ci贸艂 i klasztor oo. Franciszkan贸w pw. Podwy偶szenia Krzy偶a 艢wi臋tego. Wybudowany zosta艂 w stylu barokowym w latach 1632-40. We wn臋trzu podziwia膰 mo偶na pi臋kne, p贸藕nobarokowe o艂tarze, oraz obraz Matki Bo偶ej Pocieszenia 鈥 Pani Ziemi Sanockiej.

Najstarszym budynkiem centralnego placu jest ko艣ci贸艂 i klasztor oo. Franciszkan贸w pw. Podwy偶szenia Krzy偶a 艢wi臋tego. Wybudowany zosta艂 w stylu barokowym w latach 1632-40. We wn臋trzu podziwia膰 mo偶na pi臋kne, p贸藕nobarokowe o艂tarze, oraz obraz Matki Bo偶ej Pocieszenia 鈥 Pani Ziemi Sanockiej. Madonna ubrana jest w srebrn膮, barokow膮 sukienk臋 wykonan膮 ok. 1700 roku. Legenda g艂osi, 偶e obraz zosta艂 przywieziony z wyprawy moskiewskiej przez Krzysztofa Tarnowskiego, jednak historycy obalaj膮 ten mit datuj膮c powstanie dzie艂a na pierwsz膮 po艂ow臋 XVII w.

W o艂tarzu g艂贸wnym umieszczony jest 艂askami s艂yn膮cy krzy偶 z drugiej po艂owy XVII w. Cenny r贸wnie偶 jest obraz 艣w. Antoniego znajduj膮cy si臋 w prawym o艂tarzu bocznym. Polichromie autorstwa W艂adys艂awa Lisowskiego wykonane zosta艂y w latach 1935-36.

Historia Franciszkan贸w w Sanoku si臋ga 1377 roku, kiedy to zostali sprowadzeni do miasta przez W艂adys艂awa Opolczyka. Ich klasztor mie艣ci艂 si臋 poza murami miasta i dopiero w 1384 roku przywilej osiedlenia si臋 w obr臋bie mur贸w wyda艂a Franciszkanom El偶bieta Bo艣niaczka. W zakrystii ko艣cio艂a znajduje si臋 jej portret wykonany w drugiej po艂owie XIX wieku.

W kaplicy 艣w. Franciszka odkryto 艣redniowieczne cmentarzysko i mury datowane na XIV w., natomiast na jej 艣cianach XVII-wieczne polichromie figuralne.

Pierwotne zabudowania klasztorne sp艂on臋艂y w jednym z po偶ar贸w n臋kaj膮cych miasto, w 1604 roku. Obecne, wymurowane z 艂amanego kamienia i ceg艂y powsta艂y w latach 1632-40.聽 Podw贸rze klasztorne otoczone kamiennym murem, wraz z bram膮 wjazdow膮 datuje si臋 na XVIII w. Klasztor by艂 wielokrotnie przebudowywany. W jego obr臋bie dzia艂a ksi臋garnia i kawiarenka 鈥濽 Mnicha鈥 s艂yn膮ca z rewelacyjnych herbat i kaw z r贸偶nych zak膮tk贸w 艣wiata.

艁aweczka Dobrego Wojaka Szwejka

Na ulicy 3 Maja 鈥 czyli popularnym w艣r贸d sanoczan deptaku, na jednej z 艂aweczek siedzi posta膰 Dobrego Wojaka Szwejka odlana z br膮zu. Upami臋tnia ona wizyt臋 w Sanoku 鈥 tej znanej, co wa偶ne literackiej postaci.聽Jak pisze Jaroslav Hasek 偶o艂nierze z Budziejowickiej Marszkompanii zameldowali si臋 w Sanoku.

Zameldowali si臋 w Sanoku na stacji kolejowej 15.VII 1915 roku. Mo偶na sp臋dzi膰 p贸艂 dnia szukaj膮c w Sanoku pami膮tek z czas贸w monarchii Austro-W臋gierskiej, np. nieopodal deptaka znajduje si臋 Hotel 鈥濸od 3 R贸偶ami鈥 鈥 dawniej tzw. dom鈥 po艂膮czonych rozrywek 馃槈, Zau艂ek Dobrego Wojaka Szwejka 鈥 pierwsza w Polsce ulica nazwana imieniem tego literackiego bohatera, szko艂a w kt贸rej zatrzyma艂a si臋 kompania Szwejka. Na sanockim cmentarzu spoczywa nawet Marsza艂ek Fryderyk von Vrocien聽 鈥 dow贸dca Twierdzy Budapeszt. Pomnik Szwejka zosta艂 uroczy艣cie ods艂oni臋ty w 2003 roku, mi臋dzy innymi przez wnuka Jaros艂ava Haska 鈥 Richarda.

藕r贸d艂o: wikiwand.com
Parki Miejski w Sanoku

Park Miejski znajduje si臋 w centrum miasta, w najwy偶szym jego punkcie. Wej艣cia do Parku rozmieszczono przy ulicach Mickiewicza i Ko艣ciuszki, a tak偶e mniej znane u st贸p g贸ry parkowej od strony ulicy 2 Pu艂ku Strzelc贸w Podhala艅skich.

Park zosta艂 za艂o偶ony w 1896 roku, a na jego szczycie w 100 rocznic臋 urodzin Adama Mickiewicza usypano kopiec po艣wi臋conym naszemu narodowemu wieszczowi. Imieniem innego wybitnego Polaka 鈥 Fryderyka Szopena nazwane jest 藕r贸de艂ko na stoku g贸ry parkowej.

Park jest najwy偶szym punktem Sanoka (362 m n.p.m.), a wzniesienie na kt贸rem jest usytuowany znane jest w艣r贸d Sanoczan a偶 pod 3 nazwami: Aptekarka, G贸ra parkowa i Str贸偶nia. Spaceruj膮c parkowymi alejkami mo偶na napotka膰 wiele pomnikowych drzew rzadkich gatunk贸w, mi臋dzy innymi: cisa pospolitego, surmi臋, daglezj臋 zielon膮, sosn臋 wejmutk臋 i sosn臋 czarn膮.
Na szczycie w kierunku p贸艂nocnym ustawiono platform臋 widokow膮 z kt贸rej rozpo艣ciera si臋 pi臋kna panorama z widokiem na G贸ry S艂onne, G贸r臋 Fajk臋 (Horodyszcze 鈥 pierwotny Sanok) oraz dolin臋 rzeki San.

Sanok na wakacje - zabytkowy plac 艣w. Micha艂a.
Plac 艢w. Micha艂a

Plac po艂o偶ony jest w centralnej cz臋艣ci miasta i nazywany przez mieszka艅c贸w 鈥濵a艂ym Rynkiem鈥 w odr贸偶nieniu od rynku g艂贸wnego oddalonego od niego o zaledwie kilka krok贸w.聽Powsta艂 w 1784 roku, po likwidacji istniej膮cego tu pierwotnie cmentarza.

Cmentarza nale偶膮cego do ko艣cio艂a 艣w. Micha艂a, bowiem zgodnie z cyrkularzem wydanym przez w艂adze Kr贸lestwa Galicji i Lodomerii w 1784 wszystkie cmentarze w kraju przeniesiono w „przyzwoite miejsce poza osiad艂o艣ciami” i starannie ogrodzono. Pierwotnie nazywany by艂 Placem Mansjonarskim z racji przylegaj膮cego do艅 od zachodu Domu Mansjonarzy. Pe艂ni艂 funkcj臋 placu handlowego, obecnie zlokalizowany jest przy nim post贸j taks贸wek oraz zagospodarowana przestrze艅 do wypoczynku.

Podczas prac rewitalizacyjnych placu przeprowadzono szeroko zakrojone wykopaliska archeologiczne, podczas kt贸rych natrafiono na ludzkie szcz膮tki 鈥 pozosta艂o艣ci zlikwidowanego przed wiekami cmentarza, monety oraz, co najistotniejsze 鈥 ods艂oni臋te zosta艂y fundamenty ko艣cio艂a w kt贸rym w roku 1417 odby艂 si臋 艣lub kr贸la W艂adys艂awa Jagie艂艂y z El偶biet膮 Granowsk膮. Dzi艣 s膮 one na powr贸t zasypane i przykryte brukiem,聽 jednak aby zachowa膰 po nich jaki艣 艣lad – obrys ko艣cio艂a zaznaczono kostk膮 w innym kolorze. Znajdziemy tam te偶 tablic臋 informuj膮c膮 o historii tego miejsca.

W 2018 roku na placu stan臋艂a 5-cio metrowa, odlana z br膮zu rze藕ba Micha艂a Archanio艂a. Zgodnie z atrybutem 艣wi臋tego, na tarczy jego tarczy widnieje napis w j臋zyku 艂aci艅skim: 鈥濹uis ut Deus鈥 (pol. 鈥濳t贸偶 jak B贸g鈥) co jest dos艂ownym t艂umaczeniem hebrajskiego imienia Michael.

Murale Arkadiusza Andrejkowa to jedna z atrakcji Sanoka.
藕r贸d艂o: facebook.com/andrejkowarkadiusz
Sanockie murale

Malarstwo i street art to pasja sanoczanina 鈥 Arkadiusza Andrejkowa. Jest on absolwentem Wydzia艂u Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego. Obecnie mieszka i tworzy w swoim rodzinnym mie艣cie. Jest autorem projektu 鈥濩ichy Memoria艂鈥.

Rozpocz臋ty w 2017 roku zaowocowa艂 seri膮 tzw. 鈥瀌eskali鈥 czyli portret贸w na deskach starych szop i stod贸艂. Jego bardzo bogaty dorobek tw贸rczy prezentowany by艂 na wielu wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granic膮.

Na sanockich ulicach mo偶na odnale藕膰 11 murali autorstwa Andrejkowa, wykonanych w ramach projektu MuralMapa. Inspiracj膮 dla artysty by艂y stare fotografie dawnych mieszka艅c贸w miasta. Przenosz膮c ich postacie na wyra藕nie nadgryzione z臋bem czasu powierzchnie zabiera widza w podr贸偶 po czasoprzestrzeni naszego miasta. Spaceruj膮c szlakiem murali mo偶na pozna膰 fragmenty historii Sanoka i dowiedzie膰 si臋 wi臋cej o zwyk艂ych mieszka艅cach miasta z dawnej epoki. Realizacje odnale藕膰 mo偶na g艂贸wnie w centrum miasta, artysta jednak skupia艂 si臋 na jego mniej odwiedzanych zakamarkach.

Wszystkie punkty na szlaku MuralMapy odnale藕膰 mo偶na tutaj.

Regionalna kuchnia

Bieszczady niegdy艣 nie rozpieszcza艂y swoich mieszka艅c贸w, zw艂aszcza na przedn贸wku lub podczas licznych wojen toczonych na pograniczu 鈥 tote偶 do chat cz臋sto zagl膮da艂a przys艂owiowa 鈥瀏alicyjska bieda鈥.聽

Wobec tego ludzie cz臋sto musieli szuka膰 po偶ywienia w lesie i na 艂膮kach, st膮d w menu 艁emk贸w czy Bojk贸w cz臋sto go艣ci艂y grzyby, orzechy laskowe czy jagody, a nawet pokrzywa, szczaw, barszcz zwyczajny, grzyby, lebioda i rdest dzi臋ki kt贸rym udawa艂o si臋 przetrwa膰 najtrudniejsze czasy. Do m膮ki s艂u偶膮cej do pieczenia w okresach g艂odu dodawano zmielon膮 kor臋 brzozow膮 lub d臋bow膮, lub mielone k艂膮cza perzu czy zmielone 偶o艂臋dzie, by nieco zaoszcz臋dzi膰 brakuj膮cej m膮ki. Oczywi艣cie takich 鈥瀞pecja艂贸w鈥 偶adna z restauracji ju偶 wam nie zaserwuje.

Podstawowymi surowcami z kt贸rych przygotowywano potrawy by艂o mleko krowie, kozie czy owcze, z kt贸rego robiono sery (twar贸g, oscypek, redyko艂ki, bryndz臋, ser 偶贸艂ty, w臋dzony, go艂ki, wurd臋), mas艂o, ma艣lank臋, serwatk臋 czy 偶entyc臋; zbo偶e, w tym w przyt艂aczaj膮cej wi臋kszo艣ci a偶 do XX wieku by艂 to owies z kt贸rego pieczono chleb i robiono kasz臋. W oparciu o te podstawowe sk艂adniki wymy艣lano przer贸偶ne posi艂ki, mieszaj膮c je ze wszystkim, 鈥瀋o si臋 da艂o鈥.

Mi臋sa jadano niewiele, mogli sobie na nie pozwoli膰 jedynie najbogatsi gospodarze i to tylko z okazji wa偶nych 艣wi膮t czy wesel. Dr贸b trzymano g艂贸wnie dla jajek 鈥 by艂y one sprzedawane aby kupi膰 artyku艂y, kt贸rych gospodarz nie m贸g艂 wyprodukowa膰 sam, a ros贸艂 wi膮za艂 si臋 jedynie z chorob膮 kury i przy艣pieszonym jej zgonem.

Na co dzie艅 pieczono podp艂omyki, proziaki i oszczipok. By艂y to chlebki, a w艂a艣ciwe placki na zakwasie chlebowym, piwnym lub nie kwaszone. Prawdziwy chleb w przeciwie艅stwie do niewielkich, codziennych plack贸w cieszy艂 si臋 szczeg贸lnym szacunkiem, wr臋cz mo偶na by rzec czci膮. By艂 te偶 niezb臋dnym elementem uroczysto艣ci rodzinnych oraz 艣wi膮t religijnych.

Istotnym elementem Bojkowskiej i 艁emkowskiej diety by艂y ziemniaki, nazywane m.in. kompery, bandury, kartofle, grule, bulba lub trompaky. Jedzono je na wszelkie mo偶liwe sposoby, pocz膮wszy od doskonale nam wszystkim znanych pieczonych w ognisku, a sko艅czywszy na wymy艣lnych potrawach. Obecnie trudno sobie wyobrazi膰, 偶e jeszcze 200 lat temu zupe艂nie ich tutaj nie znano. Ziemniaki by艂y 艂atwe do przechowywania zim膮, natomiast na wiosn臋 stosunkowo wcze艣nie pojawia艂y si臋 m艂ode ziemniaki, kt贸re ju偶 mo偶na by艂o wykorzysta膰 w kuchni. Warto wspomnie膰, 偶e poprzednikiem ziemniaka, kt贸ry wcze艣niej rozpowszechni艂 si臋 w Europie, przywieziony tak偶e z Ameryki P贸艂nocnej, by艂 ma艂o dzi艣 ju偶 znany, cho膰 wracaj膮cy do 艂ask w nowoczesnej kuchni topinambur.

Zanim pod tutejszymi strzechami zago艣ci艂y na sta艂e ziemniaki, na sto艂ach przewa偶ni go艣ci艂y r贸偶ne kasze, kt贸re uzyskiwano obt艂ukuj膮c 艂uski ziaren zbo偶a w stepach (stupach). Z j臋czmienia otrzymywano p臋czak, a z prosa jag艂y. Pszenica, 偶yto czy owies przerabiane by艂y g艂贸wnie na m膮k臋. Powszechnie wykorzystywano r贸wnie偶 ro艣liny str膮czkowe takie, jak soczewica, b贸b czy groch. Bardzo wa偶n膮 cz臋艣ci膮 diety by艂y bryje, nazywane na naszych terenach mama艂yga, kulesza, banusz (lub banosz albo tokan na Zakarpaciu) czy czyr w zale偶no艣ci od konsystencji i rodzaju zastosowanej m膮ki.

Doskona艂ym 藕r贸d艂em聽 witaminy C w okresie zimowym, cho膰 mo偶e nie do ko艅ca witaminy istnia艂y w 艣wiadomo艣ci 贸wczesnych ludzi, by艂y kiszona kapusta i og贸rki, kt贸re mo偶na by艂o spo偶ywa膰 przez wiele zimowych miesi臋cy, a kwas kapu艣ciany mo偶na by艂o wykorzysta膰 do gotowania zupy. Cz臋stym bywalcem bieszczadzkich sto艂贸w by艂 偶ur. Przygotowywano r贸wnie偶 polewki z wykorzystaniem barszczu zwyczajnego, lebiody, szczawiu, marchwi, pietruszki, cebuli, selera, grochu, kapusty, broku艂贸w, fasoli, kalafiora ale r贸wnie偶 i rdestu albo pokrzywy.

Powszechnie wykorzystywane by艂 r贸wnie偶 warzywa, uprawiane przy chatach. Ch臋tnie jadano groch, kapust臋, rzep臋, cebul臋, buraki, marchew, pietruszk臋, b贸b, fasol臋, kukurydz臋 (t臋 ostatnia szczeg贸lnie we wschodniej i po艂udniowej cz臋艣ci Karpat Wschodnich). Suszono tak偶e na zim臋 owoce i grzyby, kt贸re mo偶na by艂o p贸藕niej wykorzysta膰 gdy brak艂o ich 艣wie偶ych odpowiednik贸w.

Z mi臋s, je艣li ju偶 zago艣ci艂y na sto艂ach zamo偶niejszych gospodarzy jadano wieprzowin臋, dr贸b, mi臋so k贸z, wo艂owin臋 i baranin臋, lecz oczywi艣cie okazjonalnie, podczas 艣wi膮t religijnych i uroczysto艣ci rodzinnych. Celem d艂u偶szego przechowywania mi臋so solono, w臋dzono lub suszono. Spo偶ywane by艂y r贸wnie偶 potrawy z ryb, szczeg贸lnie w okresach postnych, cho膰 podczas tych najwa偶niejszych post贸w unikano nawet jedzenia nabia艂u.

Je艣li chodzi o napoje, szczeg贸ln膮 popularno艣ci膮 cieszy艂a si臋 tzw. osko艂a z brzozy lub klonu, nazywana r贸偶nie w poszczeg贸lnych cz臋艣ciach g贸r. W powszechnym u偶yciu by艂o mleko, serwatka czy ma艣lanka. Powszechnie stosowano r贸偶ne napary z zi贸艂 nazywane herbatami (od 艂aci艅skiego s艂owa herba czyli zio艂a), czaj za艣 to napar pochodz膮cy z oryginalnych li艣ci herbaty. Cz臋sto pito te偶 kwas chlebowy, kt贸rego domowa produkcja by艂a do艣膰 艂atwa.

Nie stroniono oczywi艣cie r贸wnie偶 od alkoholi. Wina przywo偶one z niedalekich W臋gier czy pitne miody by艂y poza mo偶liwo艣ciami finansowymi ludno艣ci wsi, go艣ci艂y wi臋c one wy艂膮cznie na szlacheckich sto艂ach. Po wsiach pito najcz臋艣ciej palink臋 zwan膮 r贸wnie偶 palunk膮, hory艂k膮, gorza艂k膮 czy te偶 okowit膮. Od XVII w. zacz臋艂a j膮 wypiera膰 coraz silniej w贸dka, produkowana ze zbo偶a, a p贸藕niej z du偶o ta艅szych ziemniak贸w. Obfito艣膰 tego surowca spowodowa艂a, 偶e w pierwszej po艂owie XIX w. produkcja w贸dki z ziemniak贸w w Galicji, stanowi膮cej jakie艣 10% terytorium ca艂o艣ci monarchii habsburskiej, stanowi艂a a偶 60% 艂膮cznej produkcji spirytusu w kraju! 聽W efekcie rz膮d austriacki zmuszony by艂 podj膮膰 dzia艂ania maj膮ce na celu walk臋 z pija艅stwem, m.in. by艂 nakaz organizacji wesel przed po艂udniem, kiedy karczmy by艂y jeszcze zamkni臋te.

Piwo w minionych stuleciach by艂o zazwyczaj ciemne i s艂abe. Dopiero od drugiej po艂owy XIX w. dzi臋ki sukcesowi browarnik贸w z Pilzna, jasny Pilzner zacz膮艂 podbija膰 serca mieszka艅c贸w monarchii habsburskiej, a nast臋pnie rozpowszechni艂 si臋 na ca艂y 艣wiat. Co ciekawe picie piwa by艂o dawniej o wiele zdrowsze od spo偶ywania zwyk艂ej wody, gdy偶 piwo robiono na bazie przegotowanej wody, podobnie jak sycone miody pitne, co eliminowa艂o zagro偶enie ze strony drobnoustroj贸w w tej偶e wodzie si臋 znajduj膮cych.

Nale偶y oczywi艣cie pami臋ta膰, 偶e opr贸cz biednej kuchni ch艂opskiej, istnia艂a tak偶e kuchnia szlachecka, r贸偶ni膮ca si臋 cho膰by obecno艣ci膮 dziczyzny, na kt贸r膮 (opr贸cz wilk贸w i zaj臋cy) ch艂opom nie wolno by艂o polowa膰. Odmienna by艂a tak偶e kuchnia mieszcza艅ska, 偶ydowska, cyga艅ska itd..

Dzi艣 wszyscy z艂aknieni dawnych, miejscowych smak贸w mog膮 odnale藕膰 je w licznych sanockich jak i bieszczadzkich restauracjach. Oferuj膮 one mnogo艣膰 oryginalnych potraw jakie go艣ci艂y na sto艂ach dawnych mieszka艅c贸w Bieszczad贸w, jak i nowoczesne wariacje na ich temat.

Zdecydowanym kr贸lem lokalnych smak贸w jest proziak 鈥 placek z m膮ki pszennej, ma艣lanki lub zsiad艂ego mleka i jajek oraz sody, czyli prozy od kt贸rej wzi臋艂a si臋 jego nazwa. Tradycyjnie proziaki powinny by膰 wypiekane na blasze, na kuchni opalanej drewnem. Najlepiej smakuj膮 艣wie偶e, jeszcze ciep艂e posmarowane mase艂kiem koniecznie z dodatkiem czosnku nied藕wiedziego lub z twaro偶kiem. Mo偶na te偶 tradycyjnego proziaka wykorzysta膰 jako baz臋 do stworzenia bardziej wymy艣lnych potraw 鈥 smakuj膮 wy艣mienicie wype艂nione r贸偶nego rodzaju nadzieniami jak np. z burakiem, fet膮 z koziego i owczego mleka, balsamico i rukol膮; na s艂odko z twaro偶kiem, owocami i miodem; albo w opcji dla mi臋so偶erc贸w z kurczakiem w miodzie, z gruszk膮 i rukol膮, lub jako alternatywa dla tradycyjnego burgera. Oczywi艣cie to tylko kilka z wielu opcji.

W menu mo偶na te偶 znale藕膰 takie pozycje jak: Kasze艂ynik 艁emkowski 鈥 czyli zupa z kapusty kiszonej z mi臋sem, chrzanem i 艣liwkami; Warenyky Hryczane 鈥 pierogi, najcz臋艣ciej z m膮ki orkiszowej z farszem z kaszy gryczanej; Fuczki 鈥 czyli placuszki z ciasta nale艣nikowego z kiszon膮 kapust膮; Stolnyki 鈥 go艂膮bki z farszem ziemniaczanym, cz臋sto z dodatkiem sma偶onej cebulki i boczku; Hradlak 鈥 czyli gulasz barani; Hreczanyki 鈥 placki z mi臋sa mielonego i kaszy gryczanej; Czanachy 鈥 zupa z kilku rodzaj贸w fasoli z dodatkiem mi臋sa wieprzowego; 艁臋偶nie 鈥 s膮 to kotlety z ziemniak贸w z farszem z kiszonej kapusty, zazwyczaj podawane z sosem grzybowym i wiele innych.

Od samego czytania mo偶na solidnie zg艂odnie膰, tak wi臋c ruszajmy w drog臋 odkrywa膰 bieszczadzkie smaki!

Pozosta艂e atrakcje

Szlak 艣ladami Beksi艅skich to jedna z atrakcji w Sanoku.
艢ladami rodziny Beksi艅skich

Skoro ju偶 jeste艣my w Sanoku, miejscu zwi膮zanym z osob膮 s艂ynnego artysty Zdzis艂awa Beksi艅skiego, nie spos贸b nie wspomnie膰 o miejskim szlaku tematycznym po艣wi臋conym tej postaci. Szlak stworzy艂 lokalny Oddzia艂 PTTK Ziemia Sanocka i prowadzi on przez wszystkie miejsca zwi膮zane z histori膮 zas艂u偶onego dla Sanoka rodu Beksi艅skich.

Jego wybitni przedstawiciele ju偶 od po艂owy XIX wieku przyczyniali si臋 do rozwoju miasta regionu oraz sztuki i kultury polskiej.

Pierwszym, zas艂u偶onym dla miasta Beksi艅skim by艂 Mateusz 鈥 powstaniec listopadowy, kt贸ry wraz z Walentym Lipi艅skim, uciekli z Kongres贸wki by schroni膰 si臋 w Galicji. Zamieszkali w艂a艣nie w Sanoku, gdzie za艂o偶yli warsztat kotlarski, kt贸ry rozwijaj膮c pr臋偶nie da艂 pocz膮tek lokalnemu przemys艂owi. Zak艂ad z czasem przekszta艂ci艂 si臋 z czasem w Fabryk臋 Wagon贸w i Maszyn kt贸ra z kolei da艂a pocz膮tek wsp贸艂czesnej Fabryka Autobus贸w AUTOSAN.

Dziadek Zdzis艂awa Beksi艅skiego W艂adys艂aw jako architekt by艂 autorem wielu projekt贸w budynk贸w w Sanoku. Ojciec Stanis艂aw jako in偶ynier pracowa艂 w wydziale budowlanym magistratu. Tak偶e syn artysty 鈥 Tomasz wni贸s艂 ogromny wk艂ad w kultur臋 polsk膮 jako dziennikarz radiowy, propagator muzyki rockowej, oraz doskona艂y t艂umacz klasyki filmowej z j臋zyka angielskiego na polski.

Szlak sk艂ada si臋 z 10 punkt贸w na terenie miasta oznakowanych 11 tablicami informacyjnych w formie sztalug malarskich. Stoj膮 one obok Muzeum Historycznego, w kt贸rym to znajduje si臋 galeria prac Beksi艅skiego, w miejscu, gdzie sta艂 dom jego rodzinny, na cmentarzu gdzie spoczywa Zdzis艂aw, wraz

z 偶ona i synem, gimnazjum i liceum do kt贸rego ucz臋szcza艂 i w innych interesuj膮cych miejscach zwi膮zanych z dziejami rodu. Obok podstawowych informacji na tablicach znajduj膮 si臋 fotokody, dzi臋ki kt贸rym mo偶na dowiedzie膰 si臋 o wiele wi臋cej o rodzinie Beksi艅skich i Sanoku.

Deptak w Sanoku - idealna atrakcja na weekend
Sanocki deptak

Sanocka ul. 3-go Maja to popularny deptak 鈥 miejsce ch臋tnie odwiedzane przez spacerowicz贸w. Po obu jego stronach wznosz膮 si臋 g艂贸wnie XIX wieczne eklektyczne kamienice w kt贸rych mieszcz膮 si臋 r贸偶nego rodzaju punkty handlowe i us艂ugowe.聽Najbardziej charakterystycznymi jego punktami s膮 艁aweczka Dobrego Wojaka Szwejka.聽

Sanocka ul. 3-go Maja to popularny deptak 鈥 miejsce ch臋tnie odwiedzane przez spacerowicz贸w. Po obu jego stronach wznosz膮 si臋 g艂贸wnie XIX wieczne eklektyczne kamienice w kt贸rych mieszcz膮 si臋 r贸偶nego rodzaju punkty handlowe i us艂ugowe.

Najbardziej charakterystycznymi jego punktami s膮 艁aweczka Dobrego Wojaka Szwejka 鈥 przez d艂ugi czas jedyny w Polsce pomnik tej kultowej literackiej postaci, przy kt贸rym wszyscy ch臋tnie przysiadaj膮 by zrobi膰 sobie zdj臋cie. Wie艣膰 gminna niesie, 偶e potarcie jego nosa przynosi szcz臋艣cie鈥 Kto wie, nie zaszkodzi spr贸bowa膰. Kolejnym interesuj膮cym miejscem jest pi臋knie odrestaurowana zabytkowa, drewniana witryna sklepu. Szyld nad wej艣ciem g艂osi: 鈥濵r Jan Hydzik Droguerya i Perfumerya Wina i Wody Mineralne鈥

Mniej wi臋cej w po艂owie d艂ugo艣ci deptaka sw贸j koniec, lub patrz膮c z innej perspektywy pocz膮tek, maj膮 jedne z czterech schod贸w prowadz膮cych na star贸wk臋 od strony Podg贸rza. Miejsce to znajduje si臋 vis a vis 艁aweczki Dobrego Wojaka Szwejka oraz przy wej艣ciu do restauracji sygnowanej imieniem tej偶e weso艂ej postaci. A dlaczego o nim wspominamy? Ot贸偶 ci臋偶ko sobie dzi艣 wyobrazi膰, 偶e dok艂adnie tamt臋dy przebiega艂y miejskie mury obronne, rozebrane w XVII wieku, a w tym w膮skim przej艣ciu mi臋dzy kamienicami znajdowa艂a si臋 jedna z dw贸ch bram miejskich zwana Bram膮 W臋giersk膮. Zachowane fragmenty mur贸w przetrwa艂y jeszcze od strony skarpy zamkowej, ul. Rybackiej oraz pod ziele艅cem przy ul. Berka Joselewicza.

Pomnik poety humanisty Grzegorza z Sanoka.
藕r贸d艂o: sanok.pl
Grzegorz z Sanoka

W臋druj膮c od sanockiej star贸wki w d贸艂, u skrzy偶owania ulic Sobieskiego i Lenartowicza natrafi膰 mo偶na na wznios艂y gmach Miejskiej Biblioteki Publicznej 鈥 mieszcz膮cy si臋 w secesyjnej willi nale偶膮cej niegdy艣 do sanockiego architekta Wilhelma Szomka. Przed budynkiem natomiast nie spos贸b przeoczy膰 pomnika jednego z najwybitniejszych sanoczan.

Najwi臋kszego polskiego humanisty 鈥 Grzegorza z Sanoka.

呕y艂 w latach 1407-1477 i jak podaj膮 藕r贸d艂a, uciek艂 z domu jako 12-letni ch艂opiec. Po w艂贸cz臋dze trwaj膮cej 10 lat podczas kt贸rej dotar艂 a偶 za 艁ab臋, ok. 1421 roku rozpocz膮艂 nauk臋 w Krakowie, kt贸ra zako艅czy艂a si臋 zdobyciem tytu艂u magistra atrium w 1439. W mi臋dzy czasie przyj膮艂 艣wi臋cenia kap艂a艅skie. Wyk艂ada艂 poezj臋 klasyczn膮 w Akademii Krakowskiej, potem osiad艂 w Wieliczce jako proboszcz tamtejszej parafii, wci膮偶 utrzymuj膮c bliskie kontakty z krakowskim 艣rodowiskiem akademickim. Wzi膮艂 udzia艂 w wyprawach w臋gierskiej (1440) i warne艅skiej (1444) jako kapelan kr贸la W艂adys艂awa Warne艅czyka. Po kl臋sce pod Warn膮 przebywa艂 na dworze w臋gierskim zajmuj膮c si臋 wychowaniem syn贸w Jana Hunyadyego. Po powrocie do kraju w 1451 zosta艂 arcybiskupem metropolit膮 lwowskim i stworzy艂 w swojej rezydencji w Dunajowie pierwszy w Polsce dw贸r humanistyczny.

Grzegorz z Sanoka jest autorem m.in. zaginionego dzie艂a historycznego traktuj膮cego o Warne艅czyku 鈥濫pitaphium regis Wladislai鈥. D膮偶y艂 do uniezale偶nienia filozofii i nauki od teologii i odci臋cia ich od 艣redniowiecznych autorytet贸w. Promowa艂 renesansowy model idea艂u cz艂owieka.

藕r贸d艂o: facebook/EtnoGaleria
Etno Galeria

Etno Galeria to jedno z tych nietypowych miejsc w Sanoku i za razem ciekawych.聽 Odnajdziemy w nim interesuj膮ce etniczne produkty jak: r臋kodzie艂a, bi偶uterie, ubrania po dzie艂a malarskie i ikony oraz ro偶nego rodzaju ozdoby czy akcesoria.聽

Dom mansjonarski z XVIII wieku - zabytki w Sanoku.
Dom Mansjonarzy

Dom Mansjonarzy mie艣ci艂 si臋 w niskim, kamiennym budynku przylegaj膮cym do Placu 艣w. Micha艂a. Dzi艣 funkcjonuje tam M艂odzie偶owy Dom Kultury.聽Zadaniem mansjonarzy by艂o troszczy膰 si臋 o przydzielone im o艂tarze.聽Naucza膰 prawd katechizmowych,

codziennie wsp贸lnie odmawianie brewiarza, celebrowanie Mszy 艣wi臋tych i g艂oszenie kaza艅. Historia Domu Mansjonarzy si臋ga powo艂ania w 1723 przy ko艣ciele parafialnym 艣w. Micha艂a Archanio艂a kolegium ksi臋偶y mansjonarzy, stworzonego przez proboszcza sanockiego i kanonika przemyskiego, ks. Franciszka Go藕li艅skiego, kt贸ry to nast臋pnie ufundowa艂 jego budow臋. Dzi臋ki temu ko艣ci贸艂 zosta艂 podniesiony do rangi prepozytury.

藕r贸d艂o: wikipedia.org
Orle Ska艂ki

Orle Ska艂ki to malownicza grupa osta艅c贸w piaskowcowych, po艂o偶ona na szczycie G贸r S艂onnych na wysoko艣ci 518 m. n.p.m..聽Doprowadzi Was tam jeden ze szlak贸w turystycznych.聽G贸ry S艂onne s膮 cz臋艣ci膮 pasma G贸r Sanocko Turcza艅skich.

G贸ry S艂onne s膮 cz臋艣ci膮 pasma G贸r Sanocko Turcza艅skich. Jest to obszar Parku Krajobrazowego G贸r S艂onnych oraz Natura 2000. Ca艂y masyw G贸r S艂onnych, z wyj膮tkiem stok贸w w okolicy miejscowo艣ci Lisznna (poni偶ej 400 m n.p.m.), jest poro艣ni臋ty lasem. Stoki w wielu miejscach s膮 strome, a w rejonie szczytu 艂atwo napotka膰 piaskowcowe wychodnie.

Pomnik czo艂gu t34 - turystyczne atrakcje w Sanoku.
藕r贸d艂o: wikimedia.org
Czo艂g T-34

Na turystycznej mapie Sanoka obok pomnik贸w przyrody i monument贸w upami臋tniaj膮cych wa偶ne dla sanoczan postacie, mo偶na tak偶e znale藕膰 pomniki wojskowe. Jednym z nich jest czo艂g T-34-85 znajduj膮cy si臋 przy ulicy Bia艂og贸rskiej.聽

Jego umiejscowienie ma wa偶ne znaczenie symboliczne – czo艂g stoi tu偶 obok mostu na Sanie 艂膮cz膮cego lewobrze偶ny Sanok z Bia艂膮 G贸r膮, w miejscu gdzie przebiega艂a niemiecko-radziecka granica ustalona 17 wrze艣nia 1939 roku.

Ten wyj膮tkowy pomnik, ods艂oni臋to podczas obchod贸w 艢wi臋ta Wojska Polskiego 12 pa藕dziernika 1982 roku. Wydarzenie to by艂o jednocze艣nie 39 rocznic膮 bitwy pod Lenino, a wi臋c dla wszystkich patriot贸w mia艂o szczeg贸lne znaczenie

Eksponat pochodzi z 26 Pu艂ku Czo艂g贸w 艢rednich, kt贸ry po 1945 stacjonowa艂 w sanockiej dzielnicy Olchowce.

Bunkry Linii Mo艂otowa

Linia Mo艂otowa w Bieszczadach聽to sie膰 radzieckich bunkr贸w zbudowanych wzd艂u偶 granicy z III Rzesz膮, wytyczonej po podziale Polski (Pakt Ribbentrop-Mo艂otow).聽UWAGA! Wchodzenie do wn臋trza schron贸w tylko na w艂asn膮 odpowiedzialno艣膰!

UWAGA! Wchodzenie do wn臋trza schron贸w tylko na w艂asn膮 odpowiedzialno艣膰! W 艣rodku jest niebezpiecznie 鈥 mo偶na si臋 zrani膰 o wystaj膮ce elementy konstrukcji b膮d藕 wpa艣膰 przez niezabezpieczone otwory na ni偶sze kondygnacje.

Schrony w wi臋kszo艣ci nie posiadaj膮 infrastruktury przystosowuj膮cej je do zwiedzania i znajduj膮 si臋 w ruinie. Najbli偶szy kompletny Schron Linii Mo艂otowa znajduje si臋 Przemy艣lu. Mo偶na jednak w kilku miejscach (okolice聽Leska, Sanoka-Olchowce, Bykowiec i Za艂u偶a)聽zobaczy膰 zachowany w dobrym stanie schron, p贸艂kaponiery artyleryjskie, schrony do ognia czo艂owego lub mniejsze schrony polowe. Z wi臋kszo艣ci膮 z nich wi膮偶膮 si臋 ciekawe historie. Bunkry maj膮 skomplikowan膮 wielokondygnacyjn膮 budow臋, a wprawne oko dostrze偶e 艣lady po uzbrojeniu, urz膮dzeniach filtro-wentylacyjnych, zapleczu socjalnym czy nawet rysunki monta偶owe.

Warto wiedzie膰, ze po zachodniej stronie dawnej granicy (przebiega艂a korytem Sanu) mo偶na tak偶e spotka膰 mniej liczne, niemieckie bunkry i umocnienia. Najlepiej zachowane znajduj膮 si臋 pod murami Zamku w Sanoku.

Punkt Obrony B贸brka 鈥撀2 schrony
Punkt Obrony Zwierzy艅 鈥撀3 schrony
Punkt Obrony Lesko聽15 schron贸w
Punkt Obrony Za艂u偶 鈥撀13 schron贸w
Punkt Obrony Olchowce聽15 schron贸w

Bunkry Linii Mo艂otowa mo偶ecie zwiedzi膰 pod opiek膮 naszego przewodnika podczas wycieczkiFLISACKA PRZYGODA NA SANIE.

Historyczny cmentarz 偶ydowski - zwiedzanie Sanoka.
藕r贸d艂o: wikipedia.org
Cmentarz 偶ydowski w Sanoku

Na terenie Sanoka funkcjonowa艂y dwa miejsca poch贸wku 呕yd贸w. Jeden, starszy ju偶 nie istniej膮cy cmentarz zlokalizowany by艂 na tzw. Okopisku, przy ul Jagiello艅skiej.

W miejscu gdzie obecnie znajduje si臋 niewielki skwer. najstarsze poch贸wki mia艂y pochodzi膰 nawet z XIV w.聽

Cmentarz zosta艂 zniszczony podczas II Wojny 艢wiatowej, natomiast w 1967 roku ostatecznie zlikwidowany.

Drugi z cmentarzy, a w zasadzie jego pozosta艂o艣ci, znajduje si臋 na Kiczurach.聽 Tak偶e zosta艂 zniszczony w trakcie dzia艂a艅 wojennych, zachowa艂o si臋 jednak ok 50 macew. Mia艂y tu miejsce masowe egzekucje 呕yd贸w, co upami臋tnia niewielki obelisk. Wie艣膰 gminna niesie, 偶e macewami pochodz膮cymi z 偶ydowskich cmentarzy Niemcy wybrukowali kilka sanockich ulic, co by艂o do艣膰 cz臋sto spotykan膮 praktyk膮.

Sanockie kamienice

Sanok pe艂en jest urokliwych kamienic z XIX a nawet XVIII w. Podczas spacer贸w miejskimi uliczkami tworz膮 one niepowtarzalny klimat ma艂ego, historycznego miasteczka.

鈥濺amer贸wka鈥 鈥 dzi艣 te偶 nazywana potocznie 鈥濧rkadami鈥 znajduje si臋 na rogu ulic Grzegorza i Ko艣ciuszki. Ta XIX wieczna kamienica pierwotnie nale偶a艂a do rodziny Ramer贸w 鈥 st膮d wzi臋艂a si臋 jej nazwa. W roku 1866 budynek zosta艂 odkupiony na rzecz miasta i urz膮dzono tam publiczn膮 czytelni臋, bibliotek臋 a nawet kino. W pierwszej po艂owie XIX w. w jego parterowej cz臋艣ci powsta艂y punkty handlowe i us艂ugowe.

Charakterystyczne arkady nie znajdowa艂y si臋 w pierwotnym zamy艣le architekt贸w. Powsta艂y one p贸藕niej, podczas okupacji Niemieckiej, kiedy to zrodzi艂a si臋 potrzeba poszerzenia istniej膮cego chodnika 鈥 wyburzono w贸wczas frontowe pomieszczenia na parterze budynku i przebudowano je na arkadowe podcienia.

Dzi艣 funkcjonuje tam 鈥濳lub G贸rnika鈥 miejscowego oddzia艂u PGNiG oraz r贸偶nego rodzaju sklepy i punkty us艂ugowe.

Willa Zaleskich 鈥 mieszcza艅ska kamienica znajduj膮ca si臋 przy Placu 艣w. Jana, wybudowana w latach 1890-1910 wed艂ug projektu W艂adys艂awa Beksi艅skiego i Wilhelma Szomka. Inspiracj膮 dla powstania tej pere艂ki sanockiej architektury by艂 wenecki pa艂ac. Ze wzgl臋du na swoje po艂o偶enie 鈥 tu偶 nad strom膮 skarp膮 jest nazywana 鈥濻okolim Gniazdem鈥.

Podczas niemieckiej okupacji w willi pod kierownictwem Jadwigi Zaleskiej prowadzone by艂o tajne nauczanie, co upami臋tniono wmurowaniem tablicy w 艣cianie elewacyjnej budynku.

Willa Doma艅skich znajduje si臋 przy ulicy Mickiewicza na wprost Placu Harcerskiego i G贸ry Parkowej. Jest to secesyjny budynek z drugiej po艂owy XIX w.

Willa Szomka 鈥 obecna siedziba Miejskiej Biblioteki Publicznej na rogu ulic Sobieskiego i Lenartowicza. Budynek z 1892 roku nale偶a艂 niegdy艣 do sanockiego architekta Wilhelma Szomka.

Opr贸cz tych wymienionych, najbardziej charakterystycznych kamienic w obr臋bie sanockiej star贸wki, jak i poza ni膮 odnale藕膰 mo偶na wiele innych fascynuj膮cych przyk艂ad贸w XVIII i XIX wiecznej architektury mieszcza艅skiej 鈥 wystarczy przespacerowa膰 si臋 ulicami 3-go Maja, Ko艣ciuszki, Jagiello艅sk膮, Mickiewicza czy Kazimierza Wielkiego.

Warto te偶 uda膰 si臋 na troch臋 d艂u偶szy spacer na ulic臋 G艂owackiego w dzielnicy Zatorze, gdzie na prze艂omie XIX i XX wieku bogaci mieszczanie budowali swoje ekskluzywne wille 鈥 eklektyczne z neogotyckimi elementami. Jedn膮 z najciekawszych jest kamienica pod nr. 27 nazywana 鈥濳ocim Zamkiem鈥.

Atrakcja Sanoka - pomnik Micha艂a Archanio艂a "Kt贸偶 jak B贸g?".
Sanockie pomniki

Jak ka偶de miasto, tak i Sanok posiada swoich w艂asnych lub og贸lnonarodowych bohater贸w, postacie zas艂u偶one dla miasta oraz wydarzenia warte upami臋tnienia.聽

Stawiane s膮 wtedy pomniki, wmurowywane tablice pami膮tkowe , obeliski czy sadzone d臋by pami臋ci. Oto kr贸tki przewodnik po sanockich pomnikach.

Pomnik Ko艣ciuszki 鈥 ma艂o kto ju偶 pami臋ta, 偶e w Sanoku by艂y dwa pomniki narodowego bohatera Tadeusza Ko艣ciuszki. Idea powstania pierwszego pojawi艂a si臋 przy okazji obchod贸w 100 rocznicy bitwy pod Rac艂awicami. Przemianowano wtedy te偶 jedn膮 z ulic na ul. Tadeusza Ko艣ciuszki, oraz polecono mieszka艅com by w dniu rocznicy tj. 4 kwietnia 1894 roku o艣wietlili okna swoich dom贸w.

Projekt pomnika wykona艂 lwowski rze藕biarz Julian Markowski, postument, nota bene wykonany z kamienia leskiego, zaprojektowa艂 Wilhelm Szomek, a wsp贸艂budowniczym by艂 architekt miejski in偶. W艂adys艂aw Beksi艅ski. Zawiera艂 on emblemat w postaci or艂a polskiego w koronie wraz z w艂贸czni膮 i szabl膮. Litery odlane zosta艂y w Pierwszym Galicyjskim Towarzystwie Akcyjnym Budowy Wagon贸w i Maszyn 鈥 p贸藕niejszym Autosanie. Gotowy pomnik ods艂oni臋to 28 wrze艣nia 1902 roku, na placu 艣w. Jana. Uroczyto艣ciom przewodniczy艂 ceniony sanocki lekarz dr. Karol Zalewski (mieszkaj膮cy tu偶 obok, w 鈥濿illi Zalewskich鈥).

Od tego czasu plac sta艂 si臋 miejscem obchod贸w najwa偶niejszych 艣wi膮t narodowych. Pomnik przetrwa艂 I Wojn臋 艢wiatow膮, niestety podczas II Wojny, okupuj膮cy te tereny Niemcy, gdy tylko po 艣mierci dra. Zalewskiego wygas艂a jego protekcja, wyburzyli pomnik za pomoc膮 dynamitu. Jego szcz膮tki (pomnika, nie dra. Zalewskiego) wyrzucono do pobliskiej fosy wok贸艂 sanockiego zamku. Zachowa艂 si臋 jedynie emblemat or艂a w w艂贸czni膮 i szabl膮 kt贸ry mo偶na ogl膮da膰 w zbiorach sanockiego Muzeum Historycznego. Obecnie w miejscu pierwszego pomnika Ko艣ciuszki znajduje si臋 inny – Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poleg艂ym i Pomordowanym za Polsk臋 w Sanoku.

Drugi pomnik Tadeusza Ko艣ciuszki powsta艂 w 1962 roku, przy okazji obchod贸w 1000-lecia Pa艅stwowo艣ci Polski i jednocze艣nie 800-lecia Sanoka (faktyczne obchody powinny si臋 odby膰 w 1950 roku, gdy偶 pierwsza wzmianka o Sanoku pochodzi z 1150 r. jednak zosta艂y op贸藕nione o 10 lat). Pocz膮tkowa idea zak艂ada艂a odbudow臋 pomnika w jego pierwotnej lokalizacji na Placu 艣w. Jana, jednak ostatecznie wybrano nowe miejsce, w samym centrum Sanoka, u st贸p G贸ry Parkowej. Wcze艣niej w tym miejscu sta艂 dworek nale偶膮cy do Haliny Stupnickiej nazywany potocznie 鈥瀔ocim dworkiem鈥, budynek zosta艂 rozebrany i przeniesiony do Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku 鈥 obecnie mie艣ci si臋 w nim m.in. kasa biletowa i sklepik.

Projektem pomnika zaj膮艂 si臋 Karol Hukan, jednak w mi臋dzyczasie zmar艂 a jego prac臋 kontynuowali J贸zef Ma艂ek i J贸zef Wajda. Realizacji pomnika podj膮艂 si臋 rze藕biarz J贸zef Pot臋pa 鈥 adiunkt krakowskiej Akademii Sztuk Pi臋knych.

Figura przedstawia Ko艣ciuszk臋 trzymaj膮cego w jednej r臋ce uniwersa艂 po艂aniecki, a w drugiej szabl臋. Uroczyste ods艂oni臋cie odby艂o si臋 w pierwszy dzie艅 zaplanowanych obchod贸w 800-lecia Sanoka 15 wrze艣nia 1962 roku. Plac wok贸艂 pomnika 鈥 nazwany 鈥濻kwerem Niepodleg艂o艣ci鈥 sta艂 si臋 miejscem obchod贸w uroczysto艣ci patriotycznych.

Pomnik Zdzis艂awa Beksi艅skiego 鈥 naturalnej wielko艣ci (1,8 m) statua odlana z br膮zu stan臋艂a w rogu sanockiego rynku w maju 2012 roku. Sprawia wra偶enie, jakby artysta przystan膮艂 tylko na kr贸tk膮 chwil臋, w lekkim rozkroku z r臋kami w kieszeniach, rozmy艣laj膮c nad czym艣 zapatrzony na rynek swojego rodzinnego miasta. Autorem rze藕by jest sanoczanin Adam Przybysz.

Zdzis艂aw Beksi艅ski urodzi艂 si臋 w Sanoku 24.02.1929 w rodzinie zwi膮zanej od pokole艅 z tym miastem. Jest jednym z najznamienitszych Sanoczan – niezwykle popularny nie tylko w Polsce, ale i za granic膮 malarz, fotograf, grafik i rze藕biarz. Jego tw贸rczo艣膰 prezentowana by艂a w presti偶owych galeriach na ca艂ym 艣wiecie. Ca艂y sw贸j dorobek artystyczny zapisa艂 w testamencie sanockiemu Muzeum Historycznemu. Zosta艂 bestialsko zamordowany 21.02.2005 roku w swoim mieszkaniu w Warszawie, jego szcz膮tki spoczywaj膮 w rodzinnym grobowcu, na cmentarzu Centralnym w Sanoku.

Pomnik Dobrego Wojaka Szwejka 鈥 pono膰 potarcie jego wydatnego nosa przynosi szcz臋艣cie. Posta膰 literackiego bohatera z powie艣ci Jaroslava Haska rozsiad艂a si臋 na jednej z 艂aweczek sanockiego deptaka. Rze藕ba naturalnej wielko艣ci wykonana z br膮zu przez sanockiego artyst臋 Adama Przybysza zosta艂a ods艂oni臋ta w 2003 roku przez wnuka pisarza 鈥 Richarda Haska.

Sanok pe艂en jest miejsc, kt贸re odwiedzi艂 Jozef Szwejk podczas podr贸偶y na front wraz z batalionem 91 Pu艂ku Piechoty, wszystkie odnale藕膰 mo偶na w臋druj膮c Szlakiem Dobrego Wojaka Szwejka ci膮gn膮cym si臋 od Radoszyc a偶 do Kro艣cienka. Jest on cz臋艣ci膮 mi臋dzynarodowego szlaku 艣ledz膮cego podr贸偶 tej weso艂ej postaci.

Na koniec zagadka: 鈥Jest dom o trzech pi臋trach, ka偶de pi臋tro ma osiem okien. Na dachu s膮 dwa dymniki i dwa kominy. Na ka偶dym pi臋trze mieszkaj膮 dwaj lokatorzy. A teraz powiedzcie, panowie, kt贸rego roku umar艂a babka str贸偶a?鈥

Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poleg艂ym i Pomordowanym za Polsk臋 鈥 Jest to jeden z wa偶niejszych sanockich pomnik贸w. Upami臋tnia ofiary walk podczas II wojny 艣wiatowej, ofiary niemieckich oboz贸w koncentracyjnych, zbrodni katy艅skiej i zbrodni UPA 鈥 pochodz膮cych z Sanoka i ziemi sanockiej. Wykonany zosta艂 z br膮zu wed艂ug projektu Jana Tutaja z krakowskiej Akademii Sztuk Pi臋knych. Jego g艂贸wn膮 cz臋艣膰 stanowi miecz stylizowany na krzy偶 rozci臋ty w pionie na p贸艂, umieszczony na brukowanym uko艣nym postumencie. W g贸rnej cz臋艣ci postumentu znajduje si臋 napis „Synom Ziemi Sanockiej Poleg艂ym i Pomordowanym za Polsk臋”, z lewej strony herb Sanoka, a na prawym kra艅cu God艂o Rzeczypospolitej Polskiej, za艣 pomi臋dzy nimi u艂o偶ono 37 tablic z miejsca walk i ka藕ni pocz膮wszy od 1939 roku. U podn贸偶a statuy zosta艂y wmurowane urny z ziemi膮 pochodz膮c膮 z miejsc bitew, w kt贸rych brali udzia艂 sanoczanie.

Pomnik znajduje si臋 na Placu 艣w. Jana, w miejscu gdzie przed laty sta艂 pierwszy pomnik Tadeusza Ko艣ciuszki. Regularnie odbywaj膮 si臋 tam najwa偶niejsze uroczysto艣膰 pa艅stwowe i patriotyczne.

Pomnik papie偶a Jana Paw艂a II 鈥 ods艂oni臋ty w czerwcu 2011 roku przed Ko艣cio艂em Przemienienia Pa艅skiego przy ulicy Grzegorza. Figura Papie偶a opartego na pastorale zosta艂a wykonana z br膮zu wg. projektu Agnieszki 艢wierzowicz i Marka Ma艣la艅ca.

Pomnik 1000-lecia 鈥 kamienna p艂yta upami臋tniaj膮ca t膮 wa偶n膮 rocznic臋 znajduje si臋 na placu, tu偶 obok 鈥濺amer贸wki鈥 na rogu ulic Grzegorza i Ko艣ciuszki.聽 Inskrypcja na p艂ycie g艂osi: 鈥濼ysi膮c lat Pa艅stwa Polskiego, osiemset lat Sanoka 1960鈥. Pomnik wykona艂 Stanis艂aw Jan Pi膮tkiewicz wg. projektu Kazimierza Florka i Edmunda Kr贸lickiego.

Ciekawostka: p艂yta kt贸ra pos艂u偶y艂a do wykonania pomnika, w czasie II Wojny 艢wiatowej by艂a blatem do formowania cukierk贸w w fabryce mieszcz膮cej si臋 przy ul. Kochanowskiego, b臋d膮cej te偶 miejscem spotka艅 konspiracyjnych.

Tablica upami臋tniaj膮ca Wielk膮 Synagog臋 鈥 w roku 1720 przy dzisiejszej ulicy Zamkowej, w miejscu drewnianej bo偶nicy wybudowana zosta艂a synagoga, kt贸ra przetrwa艂a a偶 do wrze艣nia 1939 roku. Po wojnie ruiny zosta艂y rozebrane a w ich miejscu powsta艂 blok mieszkalny.

W 2014 roku, naprzeciwko miejsca gdzie sta艂a synagoga umieszczono g艂az z tablic膮 pami膮tkow膮. Napis w trzech j臋zykach: polskim, hebrajskim i angielskim, g艂osi: 鈥濶aprzeciw znajdowa艂a si臋 synagoga, zbezczeszczona i spalona przez niemieckich okupant贸w. Pami臋ci ponad 10 000 呕yd贸w z Sanoka i okolic zamordowanych w latach II Wojny 艢wiatowej przez niemieckich ludob贸jc贸w”.

Czo艂g jako pomnik 鈥 pomnikiem zgo艂a innego rodzaju jest czo艂g 艣redni T-34/85 stoj膮cy na betonowym postumencie nad brzegiem Sanu, przy ulicy Bia艂og贸rskiej. Miejsce jego ekspozycji nie jest przypadkowe 鈥 przed laty San w tym miejscu stanowi艂 granic臋 mi臋dzy Rzesz膮 Niemieck膮 a Zwi膮zkiem Radzieckim.

Pomnik m/s Sanok 鈥 na Placu Miast Partnerskich znajduj膮cym si臋 przy ul. Ko艣ciuszki stoi pomnik pozornie nie pasuj膮cy swoj膮 form膮 do g贸rskiego miasteczka – dwie kotwice umieszczone na kamiennych postumentach w kszta艂cie sze艣cianu. Na tablicy widnieje napis: 鈥濶a pami膮tk臋 wodowania statku m/s 鈥濻anok鈥 13.09.1966鈥.

Uroczyste podniesienie bandery drobnicowca, nad kt贸rym patronat obj膮艂 w艂a艣nie Sanok, odby艂o si臋 13 wrze艣nia 1966 roku na nabrze偶u Dworca Wi艣lanego w Gda艅sku. We wn臋trzu statku umieszczono 35 fotogram贸w obrazuj膮cych Sanok, obraz z pejza偶em miasta, miniatur臋 autobusu Autosan, szybu naftowego, album ze zdj臋ciami Sanoka oraz 30 ksi膮偶ek o Sanoku.

Dzie艅 po uroczysto艣ci w kt贸rej brali udzia艂 przedstawiciele w艂adz Sanoka, statek wyruszy艂 w pierwszy rejs do port贸w Morza 艢r贸dziemnego. MS Sanok s艂u偶b臋 w Polskiej Marynarce Handlowej zako艅czy艂 w 1987 roku, zosta艂 zakupiony przez egipskiego armatora i przemianowany na Salem Seven. 呕ywot zako艅czy艂 w Indiach gdzie zosta艂 zez艂omowany 2005 roku pod nazw膮 Moro.

o s艂awnych 鈥瀕udziach pi贸ra鈥 zwi膮zanych z Sanokiem.

Obelisk z rze藕b膮 or艂a 艁aweczki po艣wi臋cone s艂ynnym sanockim literatom 鈥 rozmieszczone s膮 one na sanockim Rynku, a umieszczone na nich tabliczki przypominaj膮 upami臋tniaj膮cy 125 oficer贸w i 偶o艂nierzy Wojsk Ochrony Pogranicza, poleg艂ych w latach 1945鈥1947 w walkach z UPA. Znajduje si臋 poni偶ej Sanockiego Domu Kultury przy ulicy Adama Mickiewicza. Na tablicy znajduje si臋 inskrypcja: 鈥濨ohaterskim 偶o艂nierzom WOP poleg艂ym w walce z bandami UPA鈥, a poni偶ej wypisane s膮 nazwiska poleg艂ych kolejno z lat 1945, 1946 i 1947 oraz u do艂u podpis: 鈥濻po艂ecze艅stwo Podkarpacia rok 1945-1960鈥. Pomnik wykonany wed艂ug projektu Edmunda Kr贸lickiego ods艂oni臋to 11 czerwca 1960, w pi臋tnast膮 rocznic臋 walk i z okazji 15-lecia WOP.

Pomnik ku czci Polak贸w-ofiar okupanta niemieckiego z lat 1942鈥1944 znajduje przy ulicy Przemyskiej w dzielnicy Olchowce tu偶 obok cerkwi Wniebowst膮pienia Pa艅skiego. Upami臋tnia oko艂o 40 Polak贸w, kt贸rzy w latach 1942鈥1944 zostali rozstrzelani w Olchowcach. Inskrypcja g艂osi: 鈥濵iejsce u艣wi臋cone krwi膮 Polak贸w pomordowanych przez oprawc贸w hitlerowskich w latach 1942鈥1944. Spo艂ecze艅stwo miasta Sanoka 1974鈥. Pomnik powsta艂y w czynie spo艂ecznym zosta艂 ods艂oni臋ty 20 lipca 1975 roku, a jego projektantem by艂 Wojciech Kurpik.

Pomnik upami臋tniaj膮cy 偶o艂nierzy 6 Pomorskiej Dywizji Piechoty 1 Armii Ludowego Wojska Polskiego. Znajduje si臋 przy ulicy Jana Paw艂a II na placu przy Gimnazjum nr 4 im. 6 Pomorskiej Dywizji Piechoty. Na pomnik sk艂adaj膮 si臋 dwie tablice zainstalowane na trzech, wysokich pionowych przewodach. Pierwsza tablica barwy z艂otej 鈥 zawiera oznaczenia wojskowe i wizerunki trzech 偶o艂nierzy oraz inskrypcj臋: 鈥濻ynom Ziemi Sanockiej poleg艂ym na polu chwa艂y w szeregach 6 Pomorskiej Dywizji Piechoty, 1 Armii Ludowego Wojska Polskiego w walkach o Warszaw臋, Wa艂 Pomorski, Ko艂obrzeg, forsowanie Odry, Berlin. Towarzysze broni, m艂odzie偶 szkolna, nauczyciele, rodzice. Sanok 9 V 1976鈥. Druga, ni偶sza tablica zawiera tre艣膰: 鈥濻ynowie Ziemi Sanockiej I i II Armii WP polegli o wolno艣膰 ojczyzny w latach 1943鈥1945鈥, a poni偶ej list臋 75 nazwisk poleg艂ych 偶o艂nierzy oraz podpis u do艂u: 鈥濸olsko Tobie oddali艣my 偶ycie, Ziemi Ojczystej cia艂o, Wiar臋 przysz艂ym pokoleniom. Zw. Kombatant贸w RP i BWP Ko艂o w Sanoku. 鈥濶owak鈥濃. Pomnik zosta艂 ods艂oni臋ty podczas obchod贸w Dnia Zwyci臋stwa w dniu 9 maja 1976 roku.

Pomnik Grzegorza z Sanoka znajduje si臋 na rogu ulic Sobieskiego i Lenartowicza, przy budynku Miejskiej Biblioteki Publicznej. Inicjatorem powstania pomnika by艂 W艂adys艂aw Harajda, 贸wczesny dyrektor biblioteki. Wykona艂o go gliwickie przedsi臋biorstwo GZUT w 1985 roku, wed艂ug projektu Mariana Koniecznego. Uroczyste ods艂oni臋cie pomnika odby艂o 27 kwietnia 1986 podczas 鈥濪ni Sanoka ’86鈥. Przedstawia posta膰 tego wielkiego humanisty pochodz膮cego z Sanoka, w pozycji stoj膮cej, z uniesion膮 praw膮 r臋k膮, w lewej natomiast trzymaj膮 otwart膮 ksi臋g臋. W ksi臋dze widoczny jest cytat: 鈥濼rzeba 偶y膰 w taki spos贸b, 偶eby swoj膮 dzia艂alno艣ci膮, prac膮, tw贸rczo艣ci膮 by膰 u偶ytecznym dla innych. Losy kraju i 艣wiata nie zale偶膮 od si艂 nadprzyrodzonych, ale od samych ludzi鈥.

Pomnik 艣w. Zygmunta Gorazdowskiego – znajduje si臋 przy ko艣ciele Chrystusa Kr贸la na ulicy Jana Paw艂a II. Przedstawia posta膰 stoj膮cego ks. Zygmunta Gorazdowskiego sk艂aniaj膮cego si臋 do siedz膮cej kobiety z dzieckiem na r臋kach. Podpis na postumencie g艂osi: 鈥濸atron miasta Sanoka 艢w. Ks. Zygmunt Gorazdowski. 1845 Sanok 1920 Lw贸w鈥. Autorami pomnika s膮 Marek Ma艣laniec i Agnieszka 艢wierzowicz, a zosta艂 on sfinansowany z dar贸w sanoczan. Monument ods艂oni臋to 30 pa藕dziernika 2010 roku.

Pomnik 艣w. Micha艂a Archanio艂a jest bodaj偶e obecnie naj艣wie偶szym sanockim pomnikiem. Ods艂oni臋ty uroczy艣cie 17 listopada 2018 na placu 艣w. Micha艂a, zosta艂 te偶 tego dnia po艣wi臋cony przez ks. abp. Adama Szala. Rze藕ba, wed艂ug projektu Agnieszki 艢wierzowicz i Marka Ma艣la艅ca, zosta艂a odlana w br膮zie i liczy 艂膮cznie z coko艂em 5 m. Zgodnie z atrybutem 艣wi臋tego, na tarczy Archanio艂a Micha艂a widnieje napis w j臋zyku 艂aci艅skim: 鈥濹uis ut Deus鈥 (pol. Kt贸偶 jak B贸g).

Sanok aktywnie - budynek MOSIR.
藕r贸d艂o: korsosanockie.pl
MOSiR w Sanoku

Miejski O艣rodek Sportu i Rekreacji to kompleks obiekt贸w po艂o偶ony w malowniczej dolinie Sanu, u podn贸偶a G贸r S艂onnych. Pod adresem Kr贸lowej Bony 4.

W tym miejscu znajdziemy nowoczesn膮 hal臋 widowiskowo sportow膮 Arena Sanok, Tor Lodowy, Korty Tenisowe, nowoczesne centrum Rehabilitacji i Sportu, Dom Sportowca, Koliby Karpackie oraz sanockie B艂onia. Opr贸cz tego do dyspozycji jest jeszcze Stadion Sportowy Wierchy zlokalizowany przy skrzy偶owaniu ulic Mickiewicza i Staszica.

Tor Lodowy 鈥濨艂onie鈥 jest jednym z czterech dzia艂aj膮cych sztucznych tor贸w 艂y偶wiarskich w Polsce. Opr贸cz zawod贸w 艂y偶wiarstwa szybkiego, w lecie tor jest wykorzystywany do zawod贸w wrotkarskich. Odbywa艂y si臋 tu regularnie zawody Ice Racingu (偶u偶el na lodzie).

W sezonie zimowym na torze regularnie odbywaj膮 si臋 og贸lnodost臋pne 艣lizgawki, do dyspozycji mamy tak偶e wypo偶yczalni臋 艂y偶ew, kask贸w oraz chodzik贸w do nauki jazdy. Natomiast latem tor udost臋pniony jest dla wrotkarzy.

Korty tenisowe s膮 obiektem ca艂orocznym 鈥 znajduj膮 si臋 w pneumatycznej hali. Do dyspozycji klient贸w jest pe艂nowymiarowe boisko tenisowe pokryte m膮czk膮 ceglan膮. Obowi膮zuje rezerwacja telefoniczna 鈥 134659111.

Koliby Karpackie 鈥 koliba w g贸ralskiej gwarze oznacza sza艂as pasterski z paleniskiem po艣rodku. Koliby dost臋pne na terenie MOSiRu maj膮 za zadanie zapewni膰 w艂a艣nie taki niepowtarzalny klimat podczas imprez okoliczno艣ciowych i spotka艅 w szerszym gronie. Do dyspozycji go艣ci s膮 dwa sza艂asy, mog膮ce pomie艣ci膰 20-30 os贸b. Ka偶da dysponuje paleniskiem, rusztem, kocio艂kiem. Jest tak偶e mo偶liwo艣膰 pod艂膮czenia urz膮dze艅 elektrycznych.

Arena Sanok 颅鈥 to nowoczesna hala widowiskowo sportowa oddana do u偶ytku w 2006 roku. 聽Od samego pocz膮tku odbywa艂y si臋 tu zawody sportowe rangi mi臋dzynarodowej: mecze w hokeju na lodzie, mecze unihokeja, pi艂ki siatkowej kobiet, pi艂ki r臋cznej, short track鈥檜, jazdy figurowej na lodzie itp. Do wa偶niejszych wydarze艅 jakie si臋 tu odby艂y zaliczy膰 na pewno mo偶na: Mistrzostwa Polski Amator贸w w unihokeju, Mistrzostwa 艢wiata w curlingu, Mistrzostwa Polski w podnoszeniu ci臋偶ar贸w, Gala boksu zawodowego, Gala MMA, Kwalifikacje Olimpijskie w hokeju na lodzie Vancouver 2010, Mistrzostwa 艢wiata w Hokeju na Lodzie Dywizji I do lat 18-stu, Mistrzostwa Makroregionu Po艂udniowego w Kyokushin 鈥 Karate.

W sezonie letnim p艂yta g艂贸wna hali wy艂o偶ona jest specjalistycznym parkietem, na kt贸rym odbywaj膮 si臋 r贸偶nego rodzaju widowiska i koncerty. Zim膮, podobne jak na torze lodowym dzia艂aj膮 tu og贸lnodost臋pne 艣lizgawki. Trybuny mog膮 pomie艣ci膰 do 3 ty艣 widz贸w.

Obiekt opr贸cz hali sportowej mie艣ci r贸wnie偶 szatnie dla zawodnik贸w, kawiarnie i sal臋 konferencyjn膮.

Centrum Rehabilitacji i Sportu 鈥 to kompleks basen贸w i obiekt贸w rehabilitacyjno-sportowych.聽 Sk艂ada si臋 na niego: wewn臋trzny 8-torowy basen sportowo-rehabilitacyjny, widownia na 150 miejsc, gabinety odnowy biologicznej, pomieszczenia do rehabilitacji i masa偶u, zaplecze sanitarno-szatniowe, basen rehabilitacyjny, rekreacyjny oraz sportowy wewn膮trz kompleksu oraz basen rehabilitacyjno-sportowo zewn臋trzny, basen dla dzieci ze zje偶dzalni膮 typu 鈥濻艂onik鈥, parasolem wodnym typu 鈥濭rzybek鈥 oraz atrakcjami wodnymi typu je偶 wodny, pigwinek, foczka, si艂ownia zewn臋trzn膮 oraz boisko do pi艂ki pla偶owej.

W strefie odnowy biologicznej korzysta膰 mo偶na z kriokomory, hydromasa偶u, masa偶u wirowego, natrysku biczowego, Aquavibronu, k膮pieli parowych, k膮pieli lodowej oraz suchej i mokrej sauny.

Na terenie obiektu znajduje si臋 tak偶e restauracja.

Aktualne ceny i godziny otwarcia na stronie: https://cris-sanok.eu/

Sanockie B艂onia 鈥 oferuj膮 鈥瀠cieczk臋 i schronienie鈥 wszystkim zm臋czonym zgie艂kiem miasta. Jest to rozleg艂y teren zielony, po艂o偶ony malowniczo nad brzegiem Sanu, z g贸rami S艂onnymi w tle. Mo偶na tam wypocz膮膰 w cieniu drzew ws艂uchuj膮c si臋 w szum wody, co u艂atwiaj膮 przygotowane 艂aweczki oraz paleniska. Nie brakuje r贸wnie偶 miejsca na aktywny wypoczynek przy grze w pi艂k臋 czy koszyk贸wk臋.

B艂onia to te偶 miejsce na organizacj臋 imprez plenerowych jak weso艂e miasteczko, cyrk czy wreszcie niezapomniane koncerty.

Dom Sportowca to obiekt noclegowy dysponuj膮cy 92 miejscami w 32 pokojach. Oferuje noclegi wraz z wy偶ywieniem i szerok膮 ofert膮 rekreacyjno-sportow膮 w atrakcyjnych cenach nie tylko dla grup zorganizowanych ale te偶 dla klient贸w indywidualnych.

Stadion Sportowy 鈥濿ierchy鈥 jest osobnym obiektem zlokalizowanym przy ulicy Staszica. Sk艂ada si臋 na niego nowoczesne boisko pi艂karskie ze sztucznym o艣wietleniem, na kt贸rym rozgrywane s膮 ligowe mecze pi艂ki no偶nej. Znajduje si臋 tu r贸wnie偶 bie偶nia tartanowa oraz pe艂ne wyposa偶enie do dyscyplin lekkoatletycznych (obiekt posiada certyfikat Polskiego Zwi膮zku Lekkiej Atletyki). Dla dyspozycji klient贸w na terenie stadionu znajduje si臋 tak偶e dobrze wyposa偶ona si艂ownia.

Zjazd tyrolk膮 to atrakcja w Sanoku dla ma艂ych i du偶ych.
藕r贸d艂o: www.tyrolkasanok.pl
Tyrolka w Sanoku

Przejazd na linie tu偶 nad rzek膮 San gwarantuje niezapomniane wra偶enia. Trasa o 艂膮cznej d艂ugo艣ci 400 metr贸w oferuje dwa przejazdy w jedn膮 i drug膮 stron臋.聽Start tyrolki znajduje si臋 przy przy ul. Rybickiego 3.

Dok艂adnie przy parkingu Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

Bezpiecze艅stwo zabawy gwarantuje fakt, 偶e do stworzenia tej atrakcji zaanga偶owano ratownik贸w Bieszczadzkiej Grupy GOPR, oraz wykorzystanie najwy偶szej klasy sprz臋tu.

Cena za przejazd w obie strony to 20 z艂 od osoby.

Po艂o偶ony przy centrum Sanoka plac harcerski.
藕r贸d艂o: wikipedia.org
Plac harcerski

U wschodniego zbocza G贸ry Parkowej, pomi臋dzy budynkami 鈥濻oko艂a鈥 a II LO znajduje si臋 niewielki kwadratowy plac, zwany dzi艣 Placem Harcerskim.聽Miano to nosi stosunkowo nied艂ugo, gdy偶 dopiero od 2011 roku.聽

Wcze艣niej by艂 znany po prostu jako plac pod Pomnikiem Wdzi臋czno艣ci. Dzi艣 jednak pr贸偶no doszukiwa膰 si臋 tam jakiegokolwiek pomnika 鈥 kontrowersyjna statua, decyzj膮 Rady Miasta Sanoka, zosta艂a w 2016 roku zdemontowana i przeniesiona do krakowskiego oddzia艂u Instytutu Pami臋ci Narodowej.

Historia rzeczonego pomnika si臋ga 1944 roku, kiedy to na zboczu G贸ry Parkowej pojawi艂y si臋 groby 偶o艂nierzy sowieckich walcz膮cych na przechodz膮cym przez Sanok froncie. By艂y to bez艂adne i prowizoryczne mogi艂y z pomnikami zbitymi z desek. Cmentarz ten znajdowa艂 si臋 w miejscu gdzie dzi艣 znajdziemy postument po usuni臋tym pomniku. W latach 1952-53 przeprowadzono ekshumacj臋 cia艂 偶o艂nierzy, kt贸re przeniesiono do utworzonej kwatery na Cmentarzu Centralnym przy ul. Rymanowskiej. Po cmentarzu zosta艂 tylko monument ustawiony tam w 1945 roku, odbywa艂y si臋 pod nim regularnie wiece z okazji: rocznicy powstania PKWN, rocznicy utworzenia Armii Czerwonej, utworzenia Armii Radzieckiej, Dnia Zwyci臋stwa, uroczysto艣ci upami臋tniaj膮ce napa艣膰 Niemiec na Polsk臋 1 wrze艣nia, 艢wi臋to Pracy 1 maja, rocznice tzw. wyzwolenia Sanoka spod okupacji niemieckiej czy rocznice wybuchu rewolucji pa藕dziernikowej.

W roku 1977 ods艂oni臋to w tym miejscu nowy pomnik 鈥 wykonany z patynowanej miedzianej blachy wg. projektu Jana Kruga, Wojciecha Frika, Andrzeja Gettera i J贸zefa Sokowskiego. W uroczysto艣ci bra艂 udzia艂 m.in. konsul generalny ZSRR Iwan Korczma. Na murze za 鈥瀞cen膮鈥 s艂u偶膮c膮 za postument pomnika umieszcono napis: 鈥濸ami臋ci 偶o艂nierzy Armii Czerwonej poleg艂ych w walkach o wyzwolenie Sanoka鈥.

W centralnej cz臋艣ci placu umiejscowiona by艂a sadzawka, a w jego po艂udniowo-wschodnim rogu altanka. Dzi艣 plac wygl膮da nieco inaczej, opr贸cz braku pomnika nie da si臋 przeoczy膰 braku sadzawki i altany. Za to, na pi臋knie zrewitalizowanym terenie mo偶na wypocz膮膰 na 艂aweczkach, a po po艂udniowej stronie placu zasadzone s膮 pami膮tkowe drzewka.

Galeria BWA - atrakcje w Sanoku dla mi艂o艣nik贸w sztuki.
BWA Galeria Sanocka

Na pi臋trze zabytkowej kamienicy przy sanockim Rynku, tu偶 nad Centrum Informacji Turystycznej mie艣ci si臋 galeria sztuki 鈥 BWA. Jest to galeria miejska, niekomercyjna.聽Prezentowana tam jest sztuka wsp贸艂czesna.

Galeria stawia g艂ownie na tw贸rczo艣膰 m艂odych sanockich artyst贸w. Cyklicznie organizowana jest tu wystawa pt. 鈥濴etnie Konfrontacje Artyst贸w Sanockich鈥, a tak偶e pokazy film贸w i spotkania autorskie.

Pod skrzyd艂ami Galerii dzia艂a Pracownia Edukacji Artystycznej, przybli偶aj膮c wszystkim zainteresowanym zagadnienia sztuki wsp贸艂czesnej podczas organizowanych wyk艂ad贸w i warsztat贸w, a tak偶e zaj臋膰 dla dzieci. Tematyka obejmuje r贸偶ne dziedziny, od malarstwa, poprzez grafik臋, rze藕b臋, rysunek, fotografi臋, instalacje a偶 po wideo.

藕r贸d艂o: wikipedia.org
Dworzec w Sanoku

W po艂owie XIX wieku infrastruktura kolejowa i transport kolejowy zacz膮艂 zyskiwa膰 coraz wi臋ksz膮 popularno艣膰 i znaczenie strategiczne. 聽W zwi膮zku z tak dynamicznym rozwojem kolei z czasem dotar艂 r贸wnie偶 na tereny Galicji.

W po艂owie XIX wieku infrastruktura kolejowa i transport kolejowy zacz膮艂 zyskiwa膰 coraz wi臋ksz膮 popularno艣膰 i znaczenie strategiczne. 聽W zwi膮zku z tak dynamicznym rozwojem kolei z czasem dotar艂 r贸wnie偶 na tereny Galicji. Pierwsza W臋giersko-Galicyjska Kolej 呕elazna mia艂a 艂膮czy膰 Galicj臋 z W臋grami, dok艂adnie Budapeszt z Twierdz膮 Przemy艣l i Lwowem. 聽W 1852 r. zacz臋to budow臋 pierwszych odcink贸w o 艂膮cznej d艂ugo艣ci 186 km 艂膮cz膮cych Bogumi艂, O艣wi臋cim, Trzebin臋, Krak贸w i聽 D臋bice. Powstawanie kolejnych linii przebiega艂o bardzo sprawnie. Rozw贸j przemys艂u naftowego wymusi艂 rozbudow臋 dalszych odcink贸w i postanowiono po艂膮czy膰 po艂udniow膮 cz臋艣膰 Galicji z istniej膮cymi odcinkami. To by艂o przyczyn膮 powstania kolei transwersalnej i utworzenia odcinka ze Str贸偶 do Nowego Zag贸rza otwartego 20 sierpnia 1884 r. Kolejno otworzono r贸wnie偶 trasy z Zag贸rzan do Gorlic, ze Stryja do granicy w臋gierskiej ko艂o Beskidu, a nast臋pnie z Rzeszowa do Jas艂a. Nast臋pne by艂y linie z Przeworska do Rozwadowa i ostanie po艂膮czenie ze Lwowa przez Sambor do U偶oka otwarte w 1903 i 1905 r. Z czasem dodano r贸wnie偶 drugi tor na niekt贸rych odcinkach, z racji coraz wi臋kszego ruchu. Je艣li chodzi o sanocki dworzec pierwszy poci膮g wjecha艂 na stacj臋 latem 1884 roku i przebiega艂y przez ni膮 trzy trasy: Str贸偶e 鈥 Nowy Zag贸rz, Iwonicz 鈥 Sanok, Sanok 鈥 Chyr贸w, kt贸re funkcjonowa艂y od 1917 roku. Budynek sanockiego dworca to jeden z kilku XIX wiecznych dworc贸w jakie mo偶na odwiedzi膰 w Bieszczadach, pozosta艂e mo偶na zobaczy膰 w Ustrzykach Dolnych, Starym 艁upkowie, Starym Zag贸rzu i przypominaj膮cy pa艂ac, dworzec w Nowym Zag贸rzu. Obecnie ze stacji w Sanoku mo偶emy dojecha膰 do Jas艂a, uruchomiono te偶 nowe po艂膮czenie Zag贸rz 鈥 Krak贸w. W wakacje dostaniemy si臋 r贸wnie偶 do 艁upkowa, opr贸cz tego funkcjonuje tzw. 鈥濿ojak Szwejk鈥 czyli poci膮g kursuj膮cy z Rzeszowa do Medzilaborzec. 聽聽聽聽聽聽聽聽

San01 autosan - kultowy autobus w Sanoku.
藕r贸d艂o: facebook.com/autosanpl
Autosan

Historia sanockiej firmy zacz臋艂a si臋 od warsztatu kowalsko-kotlarskiego w 1832 roku. Za艂o偶yli go Walenty Lipi艅ski i Mateusz Beksi艅ski, jednak dopiero wizja syna Lipi艅skiego 鈥 Kazimierza zamieni艂a to miejsce w prawdziw膮 fabryk臋.

Ojciec przekaza艂 mu sw贸j zak艂ad i od 1890 roku by艂a to ju偶 Fabryka Wagon贸w i Maszyn Kazimierz Lipi艅ski. 聽Fabryka szybko zyskiwa艂a renom臋 nie tylko w naszym kraju ale tak偶e poza jego granicami, w 1913 r. by艂 to pierwszy koncern w zaborze austriackim. Produkowano tam nie tylko pojazdy szynowe, by艂y to m.in.: maszyny oraz osprz臋t dla przemys艂u naftowego, browarniczego czy 聽spirytusowego. Do tego kot艂y parowe, cysterny, 偶urawie, pog艂臋biarki, walce drogowe, konstrukcje most贸w, stalowe 艂odzie, wyroby odlewnicze.

Jednak dla zdecydowanej wi臋kszo艣ci os贸b, logo z bocianem kojarzone jest z autobusami, kt贸re by艂y i nadal s膮 elementami polskiego krajobrazu. Moment w kt贸rym fabryka sta艂a si臋 Sanock膮 Fabryk膮 Autobus贸w Autosan, nadszed艂 1 stycznia 1958 roku. Opr贸cz Sanoka autobusy produkowano r贸wnie偶 w Jelczu. Prze艂omem by艂 rok 1973, gdy z sanockiej fabryki wyjecha艂 kultowy model H9, kt贸ry na sta艂e wpisa艂 si臋 w histori臋 polskiej motoryzacji. Koniec lat 70 鈥 tych to prawdziwy rozkwit, z sanockiej ta艣my produkcyjnej wyje偶d偶a艂o ponad 4000 autobus贸w i pracowa艂o 7000 pracownik贸w. Do po艂owy 2013 roku Autosan wyprodukowa艂 109 tys. autobus贸w. 聽聽W tym samym roku, dok艂adnie 19 wrze艣nia sp贸艂ka og艂osi艂a upad艂o艣膰. Od tamtej pory og艂oszono kilka przetarg贸w ostatecznie w marcu 2016 roku sta艂 si臋 w艂asno艣ci膮 Polskiej Grupy Zbrojeniowej, dzi臋ki czemu Sanok ponownie zacz膮艂 produkowa膰 autobusy. Sprzeda偶 pojazd贸w znowu zacz臋艂a rosn膮膰 z 24 w 2016 do 63 w 2020, podpisano te偶 umowy na dostawy nowych autobus贸w na rok 2021 i 2022 w sumie ma to by膰 144 autobus贸w. W ofercie sanockiej firmy znalaz艂y si臋 r贸wnie偶 pojazdy elektryczne i trwaj膮 prac臋 nad pierwszym polskim autobusem wodorowym Sancity 12LFH. Ostatnie doniesienia nie s膮 聽jednak tak dobre dla sanockiej sp贸艂ki, Polska Grupa Zbrojeniowa uzna艂a bowiem, 偶e Autosan nie jest w stanie rozpocz膮膰 produkcji wojskowych samochod贸w terenowych a grupa kapita艂owa koncentruje si臋 na produkcji sprz臋tu wojskowego. Z racji tego dalszy los firmy zale偶y od zainteresowania nowych inwestor贸w.

UWAGA. Budynek fabryki AUTOSAN nie jest udost臋pniany dla turyst贸w, ale dwa modele autobus贸w 鈥 absolutne klasyki 鈥 s膮 czasami eksponowane przez wejciem do fabryki 鈥 mowa o modelach: 聽SAN H01 Z 1956 ROKU ORAZ 聽鈥 AUTOSAN h09 z聽1970.聽

Winnice w Sanoku

Na terenie Sanoka funkcjonuj膮 dwie winnice: Dolina Sanu i Wina Jarosz. To kontynuacja historii przedwojennej gdzie okoliczni mieszka艅cy uprawiali winogrona i produkowali wino.聽

Obie winnice oferuj膮 degustacje swoich produkt贸w dla grup zorganizowanych. Oczywi艣cie wina mo偶na te偶 kupi膰 bezpo艣rednio od producent贸w, r贸wnie偶 na litry. Na uwag臋 zas艂uguje r贸wnie偶 Winnica Szlachecka oddalona od Sanoka o ok. 22 kilometry. Dla fan贸w winnej turystyki to miejsca kt贸re na pewno uatrakcyjni膮 pobyt w tych okolicach.

Linki do stron winnic

www.winnica.sanok.pl

www.winajarosz.pl

www.winnica-dolinasanu.pl

Historia Sanoka - cmentarz je艅c贸w radzieckich.
藕r贸d艂o: mpn.rzeszow.uw.gov.pl
Cmentarz Je艅c贸w Radzieckich

Na cmentarzu przy ul. Zaremby znajduj膮 si臋 zbiorowe mogi艂y je艅c贸w radzieckich z niemieckiego obozu, kt贸ry funkcjonowa艂 w latach 1941-1944 w Olchowcach. Dok艂adna liczba pochowanych nie jest znana.

,szacuje si臋, 偶e mo偶e to by膰 ok. 20聽000 ludzi. Na 艣rodku cmentarza znajduje si臋 pomnik w formie obelisku. 聽聽

Pi臋kne widoki - 艣cie偶ka przyrodnicza w Sanoku.
藕r贸d艂o: www.sanok.pl
艢cie偶ka przyrodnicza Olchowce

艢cie偶ka znajduje si臋 na obszarze Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 G贸ry S艂onne, a dok艂adniej w obr臋bie Olchowiec. To ciekawa trasa w szczeg贸lno艣ci dla os贸b zainteresowanych ornitologi膮.

艢cie偶ka przebiega po terenach specjalnej ochrony ptak贸w oraz ochrony siedlisk. Jej d艂ugo艣膰 to 1200 m i dodatkowo posiada elementy ma艂ej architektury m.in. drewniane pomosty, taras widokowy i tablice edukacyjne. Odwiedzaj膮c rezerwat warto r贸wnie偶 zobaczy膰 najwy偶ej po艂o偶one starorzecze Sanu.聽 聽 聽聽

Grobowiec rodziny Beksi艅skich zwi膮zanych z Sanokiem.
藕r贸d艂o: wikimapia.org
Sanockie nekropolie

Pierwsz膮 z sanockich nekropoli o kt贸rych warto wspomnie膰 to Cmentarz Centralny przy ul. Rymanowskiej kt贸ry zosta艂 za艂o偶ony w 1894 roku, a za jego projekt odpowiada艂 in偶. W艂adys艂aw Beksi艅ski. On r贸wnie偶 wykona艂 kaplic臋 cmentarn膮.

Na cmentarzu znajdziemy przyk艂ady zabytkowej kamieniarki nagrobnej, zar贸wno miejscowej jak i pochodz膮cej ze Lwowa czy Krakowa. Odnale藕膰 r贸wnie偶 mo偶na pochodz膮ce z I i II wojny 艣wiatowej kwatery wojskowe. Z wa偶nych os贸b jakie s膮 pochowane na tym cmentarzu to Zdzis艂aw Beksi艅ski i jego syn Tomasz, kt贸rzy spoczywaj膮 w rodzinnym grobowcu.

Kolejny cmentarz to dawny cmentarz 偶ydowski. Dzisiaj na jego miejscu znajduje si臋 du偶y skwer w centrum miasta. Za艂o偶ony zosta艂 w 1720 r. jako rozszerzenie istniej膮cego wcze艣niej 艣redniowiecznego cmentarza. Najstarsze poch贸wki pochodzi艂y z XIV w. W czasie II wojny 艣wiatowej i latach pi臋膰dziesi膮tych uleg艂 zniszczeniu a w 1967 roku ostatecznie zlikwidowany.

Opr贸cz wy偶ej wymienionych zobaczy膰 mo偶na jeszcze dwie sanockie nekropolie: cmentarz 偶ydowski na Kiczurach i cmentarz jeniecki na Olchowcach ale im po艣wi臋cili艣my osobne miejsce na tej stronie.

Rekreacja w Sanoku - trasa rowerowa dla aktywnych.
Trasa rowerowa przy Sanie

Trasa rowerowa zlokalizowana jest nad brzegiem Sanu i zdecydowanie mo偶na zaliczy膰 j膮 do rekreacyjnych, nie jest to zbyt d艂ugi odcinek bo zaledwie dwukilometrowy, polecany dla rodzin z dzie膰mi. Sw贸j pocz膮tek ma w pobli偶u Skansenu w Sanoku i ko艅czy si臋 przy ulicy Witkiewicza. 聽

Pla偶a w Sanoku - wakacyjne atrakcje.
藕r贸d艂o: sanok.naszemiasto.pl
Pla偶a w Sanoku

Pla偶a znajduje si臋 przy ulicy Bia艂og贸rskiej, jest to 艣wie偶a inwestycja z 2020 roku. Ma to by膰 dodatkowa atrakcja turystyczna przyci膮gaj膮ca lokalnych mieszka艅c贸w i turyst贸w nad brzeg Sanu. Pla偶a zajmuje 8 ar贸w. 聽聽

Ko艣ci贸艂 Przemienienia Pa艅skiego (Fara) w Sanoku.
藕r贸d艂o: fara.sanok.pl
Ko艣ci贸艂 Fara

Po po偶arze ko艣cio艂a pw. 艢w. Micha艂a, ko艣ci贸艂 pw. Przemienienia Pa艅skiego zosta艂 zbudowany w latach 1874-87 z pomoc膮 fundacji kr贸lowej Bony w XVI wieku. Budynek nie mia艂 艂atwej historii, liczne po偶ary miasta niszczy艂y 艣wi膮tynie.聽

Obecny wygl膮d zawdzi臋cza J贸zefowi Braunseisowi. We wn臋trzu znajduj膮 si臋 dwudziestowieczne polichromie i witra偶e, renesansowa p艂yta nagrobna sanockiego starosty Sebastiana Lubomirskiego. Pierwsze nabo偶e艅stwo odby艂o si臋 w 1886 roku w Bo偶e Narodzenie. Pocz膮tkiem XX wieku zosta艂a uko艅czona budowa wie偶.

Zwiedzanie cerkwi prawos艂awnej w Sanoku.
藕r贸d艂o: http://bractwocim.pl/
Katedralna Cerkiew Prawos艂awna

O艂tarze boczne uzupe艂niaj膮ce ikonostas, pochodz膮 z XVIII wieku. Cerkiew pw. 艢w. Tr贸jcy znajduje si臋 nieopodal sanockiego Zamku, przy ul. Zamkowej 16. Wybudowana w 1784 roku na miejscu poprzedniej drewnianej cerkwi Zes艂ania Ducha 艢wi臋tego.聽We wn臋trzu znajduje si臋聽 kompletny ikonostas z 2 po艂 XIX wieku.聽

W lewym o艂tarzu ikona Przenaj艣wi臋tszej Bogurodzicy, zwana tak偶e ikon膮 Matki Bo偶ej Sanockiej z XVII wieku wpisana przez Cerkiew Prawos艂awn膮 do rejestru Ikon Cudownych. Po prawej stronie znajduje si臋 Ikona przedstawiaj膮ca Tr贸jc臋 艣w.

Budynek cerkwi przechodzi艂 wiele remont贸w, podczas jednego z nich w 1827 roku dobudowano przy cerkwi murowan膮 dzwonnic臋. W 1983 r. 艣wi膮tyni臋 podniesiono do rangi katedry, a w 1996 r. 鈥 archikatedry.

Plac 艣w. Jana to jedna z atrakcji w Sanoku.
Plac 艣w. Jana

Znajdziemy go w centrum miasta, tu偶 przy rynku. Od pocz膮tku plac nosi艂 obecn膮 nazw臋, r贸wnie偶 w czasie niemieckiej okupacji, tylko pod niemieckoj臋zyczn膮 nazw膮 艣w. Jana Platz.聽W przesz艂o艣ci ulokowany by艂 tam r贸wnie偶 pomnik Tadeusza Ko艣ciuszki ods艂oni臋ty w 1902 roku, plac stanowi艂 miejsce聽 patriotycznych wiec贸w.

Pomnik zosta艂 zburzony w 1941 roku. W mi臋dzyczasie w okresie PRL pr贸bowano zmieni膰 nazw臋 ale nie spotka艂o si臋 to ze spo艂ecznym entuzjazmem. W latach 2005 鈥 2007 zrewitalizowano ca艂o艣膰 placu w ramach projektu 鈥濺ewitalizacja Rynku i Placu 艢w. Jana鈥. Na placu znajdziemy kapliczk臋 艣w. Jana Nepomucena (ufundowan膮 przez Franciszka Ksawerego Krasickiego w podzi臋ce za ocalenie 偶ycia podczas konnej ucieczki), pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poleg艂ym i Pomordowanym za Polsk臋 (upami臋tniaj膮cy ofiary walk z II wojny 艣wiatowej). Poza tym znajduje si臋 tam fontanna i ekspozycja fotografii zwi膮zana z histori膮 wojska w Sanoku.

Dziewczynka z parasolem - atrakcja Sanoka.
藕r贸d艂o: wikimapia.org
Fontanna "Dziewczynka w deszczu"

Fontanna funkcjonuje pod dwiema nazwami, druga u偶ywana to 鈥濪ziewczynka z parasolk膮鈥. Jej autorem jest Adam Przybysz ten sam kt贸ry stworzy艂 鈥炁乤weczk臋 Szwejka鈥. Pomnik mia艂 powsta膰 z okazji wodowaniu statku o nazwie Sanok. 聽Fontanna znajduje si臋 na Placu Wolno艣ci.

Atrakcja w Sanoku - gmach Domu Soko艂a.
藕r贸d艂o: wikipedia.org
Gmach Towarzystwa "Sok贸艂"

Rada Miejska Sanoka w 1896 roku przekaza艂a Towarzystwu grunt na kt贸rym p贸藕niej powsta艂a siedziba 鈥濻oko艂a鈥. Decyzja o jej budowie zapad艂a na walnym zgromadzeniu z 1899 roku聽i w tym samy roku zacz臋to prace.聽Rada Miejska Sanoka w 1896 roku przekaza艂a Towarzystwu grunt na kt贸rym p贸藕niej powsta艂a siedziba 鈥濻oko艂a鈥.聽聽

Decyzja o jej budowie zapad艂a na walnym zgromadzeniu z 1899 roku i w tym samy roku zacz臋to prace. 聽Opr贸cz przekazania funduszy przez Rad臋 Miasta, zorganizowano festyn w ogrodzie miejskim podczas kt贸rego prowadzono zbi贸rk臋. Budowa przebiega艂a szybko,聽 w 1899 zosta艂a po艣wi臋cona i otwarta sala gimnastyczna a w 1900 oddano do u偶ytku gmach i 鈥濻ok贸艂鈥 przeni贸s艂 si臋 do nowego budynku. Budow臋 prowadzili W. Beksi艅ski i Karol Gerardis. Sala TG Sok贸艂 s艂u偶y艂a nie tylko jako punkt w kt贸rym mo偶na by艂o rozwija膰 kondycje fizyczn膮 dzi臋ki 膰wiczeniom gimnastycznym ale tak偶e jako miejsce wydarze艅 kulturalnych (uroczysto艣ci, koncerty, zabawy czy zebrania). W obiekcie funkcjonowa艂y r贸wnie偶 czytelnia, biblioteka, a tak偶e ch贸r i orkiestra. Podczas II Wojny 艢wiatowej wojska hitlerowskie aresztowa艂y zarz膮d TG Sok贸艂 a tak偶e burmistrza Sanoka i zostali straceni. Podczas okupacji gmach s艂u偶y艂 jako miejsce kulturalnych wydarze艅. W 1945 po zako艅czeniu wojny budynek sta艂 si臋 w艂asno艣ci膮 Zarz膮du Miejskiego. Pr贸bowano ponownie przekaza膰 gmach 鈥濻oko艂owi鈥 ale ostatecznie w 1947 roku zaj膮艂 go 26 Pu艂k Piechoty. 聽Finalnie w 1949 roku TG Sok贸艂 przesta艂 istnie膰 a ca艂y maj膮tek przekazano na rzecz Zarz膮du Miejskiego w Sanoku. Przerwa w dzia艂alno艣ci trwa艂a a偶 do 2000 roku, w mi臋dzyczasie budynek zd膮偶y艂 nale偶e膰 do kilku innych podmiot贸w m.in.: 鈥濸olski Film鈥, 鈥濩entrala Wynajmu Film贸w鈥, oraz sp贸艂ek cywilnych. Ostatecznie nieruchomo艣膰 zosta艂a zwr贸cona 鈥濻oko艂owi鈥 i dzisiaj funkcjonuje na pierwszym pi臋trze a opr贸cz tego w budynku funkcjonuje sala zabaw 鈥濻okoliki鈥. 聽

Sanocki Dom Kultury - Sanok na wakacje.
藕r贸d艂o: wikipedia.org
SDK w Sanoku

Gmach dzisiejszego budynku Sanockiego Domu Kultury niegdy艣 pe艂ni艂 rol臋 Domu 呕o艂nierza Polskiego. Jego budowa zako艅czy艂a si臋 w marcu 1927 roku i by艂 to jeden z pierwszych tego typu budynk贸w w Polsce.

W budynku mie艣ci艂a si臋 sala teatralna, kasyno stworzone przez kadr臋 oficersk膮, a tak偶e ognisko podoficerskie. Przy Domu 呕o艂nierza Polskiego dzia艂a艂 teatr amatorski prowadzony przez szeregowc贸w, opr贸cz tego: biblioteka, sklep sp贸艂dzielczy, przedszkole, oraz kluby sportowe (pi艂karski, narciarski, siatkarski). W 贸wczesnym czasie to by艂 jeden z o艣rodk贸w kulturalnych miasta. Podczas II wojny 艣wiatowej i rosyjskiej okupacji, budynek uleg艂 zniszczeniu w wyniku po偶aru. W 1946 roku powsta艂o stowarzyszenie 鈥濼owarzystwo Domu 呕o艂nierza Polskiego w Sanoku鈥 i zacz臋to starania o odbudow臋 zniszczonego budynku, pocz膮tkowo nie przynosi艂o to 偶adnych efekt贸w. Prace uko艅czono dopiero w 2. po艂owie lat 40. W 1951 roku Rada Spo艂eczna Powiatowego Domu Kultury postanowi艂a odrodzi膰 to miejsce jako miejskie centrum kultury, tak pomys艂 stworzenia na nowo Domu 呕o艂nierza Polskiego zacz膮艂 偶y膰 na nowo i w 1955 roku zosta艂 sfinalizowany jako Powiatowy Dom Kultury im. Adama Mickiewicza. Budynek funkcjonowa艂 pod t膮 nazw膮 do 1973, a p贸藕niej jako Sanocki Dom Kultury. Plac贸wka dzia艂a ca艂y czas i odbywaj膮 si臋 w niej regularnie wydarzenia kulturalne, wystawy, imprezy a tak偶e seanse kinowe. 聽

Serial "Wataha" kr臋cony w Sanoku.
藕r贸d艂o: hbogo.eu
Wataha w Sanoku

Serialu 鈥濿ataha鈥 my艣l臋 nikomu nie trzeba przedstawia膰, szczeg贸lnie osobom interesuj膮cym si臋 Bieszczadami lub fanom tych teren贸w. Produkcja do tej pory odnios艂a ogromny sukces i nieustannie przyci膮ga widz贸w.聽

Serialu 鈥濿ataha鈥 my艣l臋 nikomu nie trzeba przedstawia膰, szczeg贸lnie osobom interesuj膮cym si臋 Bieszczadami lub fanom tych teren贸w. Produkcja do tej pory odnios艂a ogromny sukces i kolejne sezony nieustannie przyci膮gaj膮 kolejnych widz贸w. Ekipa filmowa przy okazji kr臋cenia zdj臋膰 odwiedza艂a r贸wnie偶 Sanok i jej okolic臋. W samym Sanoku najcz臋艣ciej odwiedzanym miejscem by艂a ulica Lenartowicza (boczna ul. Mickiewicza) to tam u偶yto budynku Miejskiej Biblioteki Publicznej, kt贸ry zosta艂 przedstawiony jako budynek prokuratury, sam膮 ulic臋 i okoliczne budynki wykorzystano jeszcze w kilku scenach. Drugie miejsce znajdziemy przy ulicy Podg贸rze 4, a konkretnie klub muzyczny Rudera, sam klub nie funkcjonuje regularnie a koncerty organizowane s膮 okazjonalnie. Trzy pozosta艂e miejsca znajduj膮 si臋 w okolicach Sanoka. Dwa z nich znajduj膮 si臋 w Zag贸rzu, pierwsze miejsce to stary most kolejowy na Zas艂awiu (ul. 艁ozowa), drugie kt贸re wykorzysta艂a ekipa to Stacja Kolejowa znajduj膮ca si臋 w samym centrum miasta. Stacja, kt贸ra by艂a wa偶nym punktem na kolejowej mapie, jej budowa zako艅czona w 1917 by艂a cz臋艣ci膮 odcinka, kt贸ry mia艂 po艂膮czy膰 Wiede艅 i Budapeszt z Przemy艣lem. Ostatnie miejsce w kt贸rym go艣ci艂a ekipa filmowa to Mrzyg艂贸d na drodze do Sanoka kr臋cono scen臋 po艣cigu.

Historia i atrakcje Sanoka - Szwejk.
Szlak Szwejka

Ze wzmianek powie艣ci Jaros艂awa Haszka wiemy, 偶e 11 Kompania Marszbatalionu N. 91 Pu艂ku Piechoty z Czeskich Budziejowic dotar艂a do Sanoka 15 VII 1915 r. z najbardziej znanym wojakiem CK armii.

W samym Sanoku t臋 wizyt臋 upami臋tnia ods艂oni臋ta w 2003 roku 艁aweczka Dobrego Wojaka Szwejka, kt贸ra co roku przyci膮ga turyst贸w gromadz膮cych si臋 w okolicach rynku miasta. To punkt obowi膮zkowy aby zrobi膰 zdj臋cie i potrze膰 nos Szwejka co podobno ma przynie艣膰 szcz臋艣cie. Inne najbli偶sze pomniki znajdziemy w Przemy艣lu, Humennem na S艂owacji i Skeliwcach k. Chyrowa na Ukrainie. Szlak Szwejka mo偶emy zwiedzi膰 wybieraj膮c rower lub id膮c pieszo. Sw贸j pocz膮tek ma na granicy s艂owackiej i wiedzie przez Sanok, Tyraw臋 Wo艂osk膮, Liskowate i prowadzi do przej艣cia granicznego z Ukrain膮 w Chyrowie. Szlaki s膮 wyra藕nie oznakowane: rowerowy to mi臋dzynarodowy szlak R63, znaki rowerowe maj膮 kolor zielony. Pieszy odcinek wyznaczaj膮 czarne znaki na 偶贸艂tym podk艂adzie. W miejscach, kt贸re znamy z opowiada艅 Haszka znajduj膮 si臋 stylizowane tablice informacyjne z cytatami z ksi膮偶ek, ciekawostkami historycznymi i turystycznymi.

MAPA SZLAKU

Szlak ikon w Sanoku - historyczna atrakcja
Szlak ikon

Dla niekt贸rych os贸b Sanok kojarzony jest r贸wnie偶 z ikonami i faktycznie dla zainteresowanych tym tematem Sanok i jego najbli偶sza okolica dostarcza wiele ciekawych miejsc jak r贸wnie偶 historii z nimi zwi膮zanych.聽

Mog膮 one stanowi膰 ciekaw膮 form臋 pieszej wycieczki. Szlak Ikon, to w skr贸cie zbi贸r drewnianych i murowanych 艣wi膮ty艅 prawos艂awnych i greckokatolickich, a tak偶e 艂emk贸w, bojk贸w czy mieszka艅c贸w Nadsania. Sam Sanok to miejsce w kt贸rym zgromadzono najwi臋kszy w Europie i do tego najcenniejszy zbi贸r ikon cerkiewnych, a do tego w samym mie艣cie znajduje si臋 6 cerkwi (trzy w skansenie). Dwie z sanockich cerkwi normalnie funkcjonuj膮, a dok艂adniej: prawos艂awna cerkiew katedralna diecezji przemysko-nowos膮deckiej oraz cerkiew greckokatolicka. Zainteresowanych na pewno zaciekawi fakt, 偶e w Sanoku dzia艂aj膮 r贸wnie偶 pracownie, w kt贸rych mo偶emy kupi膰 ikony i przyjrze膰 si臋 jak powstaj膮. W sezonie wakacyjnym, dok艂adniej w lipcu miasto zamienia si臋 w stolic臋 tego rzemios艂a, przy okazji 鈥濲armarku Ikon鈥 gromadz膮c artyst贸w i r臋kodzielnik贸w, przy okazji tego wydarzenia mo偶emy r贸wnie偶 zasmakowa膰 wszelakich produkt贸w regionalnych. Szlak jest czytelnie oznakowany i podzielony na cz臋艣膰 piesz膮 i rowerow膮. My skupimy si臋 na tej pierwszej, kt贸r膮 oczywi艣cie r贸wnie偶 mo偶emy pokona膰 rowerem g贸rskim, samochodem lub sp艂ywaj膮c np. kajakiem, pontonem dolin膮 Sanu. Jego pocz膮tek to sanocki zamek i muzeum ikon, dalej szlak kieruje nas do sanockiego skansenu mijaj膮c po drodze prawos艂awn膮 cerkiew katedraln膮. Id膮c dalej dolin膮 Sanu kolejny przystanek to cerkiew w Mi臋dzybrodziu gdzie zobaczymy pi臋kn膮 murowan膮 cerkiew z 1899 r. 聽a tu偶 obok niej grobowiec w kszta艂cie piramidy nale偶膮cy do rodziny Kulczyckich. Z tego miejsca szlak pokieruje nas na G贸r臋 Krzy偶 i 艂膮cz膮cy si臋 z ni膮 czerwony szlak, gdy dotrzemy na Orli Kamie艅 zbaczamy na szlak 偶贸艂ty kt贸rym trafimy do wsi Liszna. Dalej zdobywaj膮c g贸r臋 Moczarki trafimy do wsi Tyrawa Solna, tutaj czeka na nas kolejna cerkiew z 1837 r. Nast臋pna miejscowo艣膰 na trasie szlaku to Mrzyg艂贸d z zabytkow膮 zabudow膮 rynku (XIX-XX w.)
z murowanym ko艣cio艂em parafialnym sprzed 1424r. oraz ruinami murowanej cerkwi greckokatolickiej. P贸藕niej trafimy do cerkwi w H艂omczy pochodz膮cej z 1859 r. i id膮c dalej w kierunku zachodnim znajdziemy si臋 w 艁odzinie gdzie mo偶emy zobaczy膰 kolejn膮 cerkiew. Nast臋pny przystanek to cerkiew ulucka u st贸p wzg贸rza D臋bnik. P贸藕niej drog膮 trafimy do wsi Dobra z kolejn膮 cerkwi膮, id膮c dalej lasem znajdziemy si臋 w Krecowej mijaj膮c miejsce po dawnej krecowskiej cerkwi i dalej do starego cmentarza. Z Krecowa droga poprowadzi nas do wsi Siemuszowa gdzie w g艂臋bi wioski znajdziemy cerkiew z 1841, nast臋pna b臋dzie Ho艂uczkowa ze starym traktem wiejskim kt贸ry doprowadzi do kolejnej cerkwi (1858 r.). Przechodz膮c przez szczyt S艂onnej trafimy do wsi Wujskie sk膮d szlak pokieruje nas do Olchowiec i ostatniej cerkwi na pieszym szlaku ikon. 聽Warto wspomnie膰 o cerkwi w Czerte偶u, kt贸ra jest lekko oddalona od szlaku pieszego ale na pewno warta jej zobaczenia. Gdy sko艅czymy nasz膮 wypraw臋 w Olchowcach st膮d ju偶 mo偶emy pieszo b膮d藕 komunikacj膮 miejsk膮 wr贸ci膰 do Sanoka.

MAPA SZLAKU

Atrakcje w Sanoku - punkt widokowy.
Punkty widokowe w Sanoku

W samym Sanoku znajdziemy dwa najcz臋艣ciej odwiedzane punkty widokowe, kt贸re z pewno艣ci膮 fanom pi臋knych widok贸w dostarcz膮 wiele pozytywnych wra偶e艅. Pierwszym z nich jest punkt zlokalizowany na wie偶y zamkowej z pi臋kn膮 panoram膮 na prze艂om Sanu i pasmo G贸r S艂onnych.

warto odwiedzi膰 to miejsce przy okazji zwiedzania sanockiego zamku. Drugi znajdziemy na szczycie g贸ry parkowej ,z kt贸rego zobaczymy wymienione ju偶 G贸ry S艂onne czy Dolin臋 Sanu a tak偶e Pog贸rze Dynowskie, Bukowskie oraz Beskid Niski. Warto wspomnie膰, 偶e w 1898 r. usypano tutaj kopiec na cze艣膰 setnej rocznicy urodzin Adama Mickiewicza, o tym wydarzeniu przypomina pami膮tkowy kamie艅. Ostatnim wartym zobaczenia punktem jest ulica Gajowa to szutrowa droga, z kilkoma punktami gdzie mo偶emy si臋 zatrzyma膰 i zobaczy膰 pi臋kn膮 panoram臋 Sanoka. W cieplejszych sezonach roku to idealne miejsce na spacery, wycieczk臋 rowerow膮 czy bieganie. 聽聽聽

Pijalnia Czekolady M.Pelczar Chocolatier

W niedawno wyremontowanym budynku Dworca Autobusowego powsta艂o wyj膮tkowe miejsce. Wabi ju偶 z daleka zapachem wybornej czekolady. Na ka偶dym kroku czu膰 tutaj wielk膮 pasj臋 do tego cennego surowca.

Tw贸rc膮 Pijalni jest Miros艂aw Pelczar – dwukrotny mistrz Polski cukiernik贸w, zdobywca chyba ju偶 wszystkich mo偶liwych tytu艂贸w krajowych, rywalizowa艂 tak偶e z najwi臋kszymi s艂awami cukiernictwa w konkursach rangi 艣wiatowej.聽 Pierwsza Pijalnia czekolady powsta艂a w Korczynie, niedaleko Krosna. Obecnie posiada r贸wnie偶 filie w Sanoku i Rzeszowie. Utrzymana w klimacie filmu „Charlie i Fabryka Czekolady” przenosi wszystkich zar贸wno doros艂ych jak i dzieci w magiczny 艣wiat 艂akoci. A nie s膮 to byle jakie s艂odycze – najwy偶szej jako艣ci czekolady, zar贸wno pitne jak i twarde, oraz takie po 艣rodku – ciep艂e ale do zjedzenia 艂y偶eczk膮. Opr贸cz tego wyborne praliny i lody a wszystko to r臋cznie robione wg. autorkich receptur samego mistrza Pelczara.聽

Wewn膮trz pijalni znajdziemy mn贸stwo atrakcji: m.in. makiet臋 kolejow膮 z kolejk膮 wo偶膮c膮 czekolad臋 w wagonach, fontann臋 czekolady, studni臋 bez dna oczywi艣cie pe艂n膮 czekolady, symulator drzewa kakaowca, dzi臋ki kt贸remu dowiemy si臋 wszystkiego o tym cennym surowcu.