Atrakcje okolic Sanoka | Spływy pontonowe w Bieszczadach

Atrakcje Sanoka
co warto zobaczy─ç w Skarbcu Bieszczad├│w?
Atrakcje okolic Sanoka
Co zobaczyć przy okazji spływu?

Po┼é─ůcz sp┼éyw pontonowy ze zwiedzaniem Sanoka

ATRAKCJE W SANOKU

Nasze sp┼éywy pontonowe to nie jedyna ciekawa atrakcja jak─ů oferuje Sanok i jego okolice. Je┼Ťli planujecie nas odwiedzi─ç i sp─Ödzi─ç wsp├│lnie czas na naszych pontonach, warto przy okazji zwiedzi─ç ten region Podkarpacia. Poni┼╝ej przygotowali┼Ťmy dla Was kilka propozycji miejsc i atrakcji, kt├│rymi mo┼╝ecie zagospodarowa─ç ca┼éy dzie┼ä, a dla niezdecydowanych mamy kilka propozycji jak go ciekawie zaplanowa─ç i w spokojnym tempie zwiedzi─ç najciekawsze miejsca.

 
HISTORIA SANOKA

Sanok ÔÇô przez wielu nazywany Skarbcem Bieszczad├│w, mimo i┼╝ jest nieco oddalony od geograficznych granic tej magicznej krainy, to obowi─ůzkowy punkt, od kt├│rego zaczyna si─Ö ka┼╝da wycieczka w Bieszczady. Przyczyniaj─ů si─Ö do tego liczne muzea oraz atrakcje w ofercie kt├│rych ka┼╝dy znajdzie co┼Ť dla siebie interesuj─ůcego. Lokalni przewodnicy wyliczaj─ů 13 miejsc, kt├│re trzeba koniecznie odwiedzi─ç!

 

Ju┼╝ samo po┼éo┼╝enie miasta jest niezwykle malownicze, s─ů to tereny o du┼╝ym zr├│┼╝nicowaniu geograficznym i kulturowym. Na po┼éudniowym wschodzie od miasta le┼╝─ů Bieszczady ÔÇô s─ů one jedynym skrawkiem Karpat Wschodnich znajduj─ůcym si─Ö na terenie naszego kraju. Na po┼éudniowy zach├│d od Sanoka znajdziemy wschodni─ů cz─Ö┼Ť─ç Beskidu Niskiego ÔÇô r├│wnie dzikiego i malowniczego jak Bieszczady. Od p├│┼énocnego wschodu miasto okalaj─ů pasma G├│r S┼éonnych i Pog├│rza Przemyskiego ÔÇô g├│ry te wraz z p├│┼énocn─ů cz─Ö┼Ťci─ů Bieszczad├│w nazywane s─ů G├│rami Sanocko-Turcza┼äskimi. Natomiast id─ůc, b─ůd┼║ co jest zdecydowanie ciekawsz─ů opcj─ů ÔÇô p┼éyn─ůc, z nurtem Sanu po lewej r─Öce b─Ödziemy mie─ç pasmo Pog├│rza Dynowskiego kt├│re jest pog├│rzem Beskidu Niskiego.┬áSamo miasto roz┼éo┼╝y┼éo si─Ö w malowniczej dolinie Sanu u st├│p G├│r S┼éonnych, natomiast star├│wka le┼╝y na stromym wzniesieniu, kt├│rego najwy┼╝szym punktem jest G├│ra Parkowa o wyskoko┼Ťci 362 m n.p.m. Sanok obejmuje powierzchni─Ö 38 km2, na co sk┼éada si─Ö siedem dzielnic: ┼Ür├│dmie┼Ťcie, B┼éonie, W├│jtostwo, Posada, Zatorze, D─ůbr├│wka i Olchowce. Obecna liczebno┼Ť─ç mieszka┼äc├│w to ok. 38 ty┼Ť.

Historia sanockiego grodu si─Öga wiele wiek├│w wstecz. Ju┼╝ w po┼éowie XII w. osada za┼éo┼╝ona nad wij─ůcym si─Ö miedzy zalesionymi g├│rami Sanem, od kt├│rego wzi─Ö┼éa swoja nazw─Ö, pe┼éni┼éa wa┼╝n─ů rol─Ö obronn─ů i administracyjn─ů. Najstarsza pisana wzmianka o Sanoku pochodzi czas├│w gdy ziemie te nale┼╝a┼éy do ksi─ů┼╝─ůt ruskich ÔÇô w Latopisie Hipackim mo┼╝na przeczyta─ç, ┼╝e w 1150 r. kr├│l w─Ögierski Gejza II ÔÇ×przeszed┼é g├│ry i wzi─ů┼é gr├│d Sanok i posadnika jego i wiosek w Przemyskiem wiele wzi─ů┼éÔÇŁ. P├│┼║niej dwukrotnie jeszcze w rzeczonym Latopisie czytamy o Sanoku: w 1205 roku wzmiankuje o odbytym w grodzie sanockim spotkaniu kr├│la w─Ögierskiego z rusk─ů ksi─Ö┼╝niczk─ů Ann─ů (matk─ů kr├│la Daniela Halickiego), a w 1231 roku o wyprawie ksi─Öcia Aleksandra do Sanoka.

Jeszcze za czas├│w przynale┼╝no┼Ťci do Rusi Halickiej, w 1339 roku Sanok otrzyma┼é przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Podpisa┼é go 20 stycznia 1339 roku ksi─ů┼╝─Ö halicki Jerzy Trojdenowicz wywodz─ůcy si─Ö z mazowieckiej linii Piast├│w. Pierwszym zasad┼║c─ů i w├│jtem sanockim by┼é niejaki Bartko z Sandomierza. W rok p├│┼║niej, po ┼Ťmierci Jerzego Trojdenowicza rozpocz─Ö┼éa si─Ö rywalizacja o tron halicki pomi─Ödzy Litw─ů, Tatarami, W─Ögrami i Polakami. Ziemie rusi halickiej przechodzi┼éy z r─ůk do r─ůk, by ostatecznie w 1344 roku zwyci─Östwo swe przypiecz─Ötowa┼é Kazimierz Wielki. 25 kwietnia 1366 roku, kr├│l wyda┼é dokument potwierdzaj─ůcy prawa miejskie Sanoka. Za jego panowania rozbudowano zamek oraz postawiono ko┼Ťci├│┼é pw. Archanio┼éa Micha┼éa.

Po ┼Ťmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 roku Sanok przeszed┼é pod panowanie W─Ögierskie. Namiestnikiem Rusi w imieniu kr├│la Ludwika Andegawe┼äskiego zosta┼é W┼éadys┼éaw Opolczyk. 27 lutego 1377 roku nada┼é on prawo osiedlenia si─Ö w Sanoku franciszkanom ze Lwowa i ufundowa┼é┬á poza murami miasta, drewniany ko┼Ťci├│┼é pw. Matki Boskiej, jednocze┼Ťnie ofiarowuj─ůc drewniany dworek, kt├│ry mia┼é s┼éu┼╝y─ç za klasztor. Warto wspomnie─ç, i┼╝ rzeczony W┼éadys┼éaw by┼é r├│wnie┼╝ fundatorem klasztoru Paulin├│w na Jasnej G├│rze w Cz─Östochowie, kt├│rym ofiarowa┼é przywieziony z Rusi Halickiej obraz Czarnej Madonny. Prawo osiedlenia si─Ö w obr─Öbie mur├│w miejskich nada┼éa franciszkanom El┼╝bieta Bo┼Ťniaczka ÔÇô ┼╝ona Ludwika W─Ögierskiego, kr├│lowa w─Ögierska i tytularna kr├│lowa Polski.

W 1387 roku Jadwiga ÔÇô c├│rka Ludwika Andegawe┼äskiego, staj─ůc si─Ö kr├│low─ů Polski i jednocze┼Ťnie ksi─Ö┼╝n─ů Rusi Halickiej, w┼é─ůczy┼éa j─ů na powr├│t w granice Polski. Sanok powr├│ci┼é w├│wczas do roli g┼é├│wnego o┼Ťrodka administracyjnego regionu staj─ůc si─Ö siedzib─ů nowej jednostki administracyjnej o nazwie Ziemia Sanocka. Rozci─ůgaj─ůc si─Ö od ┼║r├│de┼é Sanu na po┼éudniu po B┼éa┼╝ow─ů na p├│┼énocy, Krosno na zachodzie, a na wschodzie granicz─ůc z ziemi─ů przemysk─ů w okolicy Ustrzyk Dolnych, by┼éa jedn─ů z pi─Öciu cz─Ö┼Ťci tworz─ůcych w okresie staropolskim wojew├│dztwo ruskie.

Rok 1417 przyni├│s┼é nowe, donios┼ée w skali ca┼éego kraju wydarzenia. 2 maja w Sanoku, w ko┼Ťciele farnym ┼Ťlub ze sw─ů trzeci─ů ┼╝on─ů wzi─ů┼é kr├│l Polski ÔÇô W┼éadys┼éaw Jagie┼é┼éo. Jego wybrank─ů by┼éa niem┼éoda ju┼╝ i nios─ůca spory baga┼╝ do┼Ťwiadcze┼ä mi┼éosnych i ma┼é┼╝e┼äskich El┼╝bieta Granowska. Zwi─ůzek ten nie by┼é mile widziany na dworze, nawet sam arcybiskup Zbigniew Ole┼Ťnicki domaga┼é si─Ö uniewa┼╝nienia ma┼é┼╝e┼ästwa z 40-letni─ů chor─ů na gru┼║lic─Ö wdow─ů. Nastroje otoczenia kr├│la najlepiej oddaje kronikarz Marcin Bielski, kt├│ry odnotowa┼é w ÔÇ×Kronice PolskiejÔÇŁ i┼╝: ÔÇ×Kr├│l co mia┼é nieprzyjaciela goni─ç, wola┼é tymczasem weseli─ç si─Ö w Sanoku. Aby by┼é jeszcze m┼éod─ů poj─ů┼é, ale bab─Ö, Hel┼╝biet─Ö, c├│rk─Ö Ottona z Pilicy, Wojewody Sandomirskigo, kt├│r─ů przedtem uni├│s┼é jeden Morawczyk, a potem mu j─ů drugi wydar┼é, potem za┼Ť by┼éa z Granowskim, Kasztelanem Nakielskim. Ta┼╝ kr├│lowi nie wiedzie─ç z czego si─Ö spodoba┼éa, bo ju┼╝ stara by┼éa i wysch┼éa od suchot, tak ludzie rozumieli, ┼╝e go zaczarowa┼éaÔÇŽÔÇŁ.

Po uroczysto┼Ťci za┼Ťlubin, kr├│lewsk─ů par─Ö ÔÇ×m┼éod─ůÔÇŁ podj─ů┼é na zamku kasztelan sanocki, a nast─Öpnie ucztowano na zamku Sobie┼ä ÔÇô wzniesionym na stromym wzg├│rzu, tu┼╝ nad wodami Sanu.

Jakie┼Ť z┼ée fatum ci─ů┼╝y┼éo jednak nad Granowsk─ů, poniewa┼╝ i to ma┼é┼╝e┼ästwo nie trwa┼éo d┼éugo. Po trzech latach, dok┼éadnie w dniu rocznicy ┼Ťlubu kr├│lowa zmar┼éa.

Ostatnia ┼╝ona Jagie┼é┼éy ÔÇô Zofia Holsza┼äska zwana powszechnie Sonk─ů, tak┼╝e by┼éa zwi─ůzana z Sanokiem. Po ┼Ťmierci kr├│la w 1434 roku osiad┼éa ona na sta┼ée w sanockim zamku. To jej miasto zawdzi─Öcza dalszy rozw├│j i rozbudow─Ö, rozwi─ůza┼éa m.in. sp├│r pomi─Ödzy rad─ů miejsk─ů a mieszczaninem Tomaszem Ikonowiczem o prawo do u┼╝ytkowania ogrodu na g├│rze Str├│┼╝nia (dzisiejsza g├│ra Parkowa) ÔÇô od tamtej pory a┼╝ ÔÇ×po wsze czasyÔÇŁ ogr├│d mia┼é s┼éu┼╝y─ç wszystkim sanoczanom. Nie stroni┼éa r├│wnie┼╝ od polityki wspieraj─ůc swojego syna Kazimierza Jagielo┼äczyka, a na sanockim zamku podejmowa┼éa wa┼╝ne osobisto┼Ťci, jak np. kardyna┼é Ole┼Ťnicki.

Nie omija┼éy r├│wnie┼╝ Sanoka kl─Öski ┼╝ywio┼éowe, epidemie czy wojny. Krwawe ┼╝niwo zebra┼éa w 1448 roku zaraza, a w kilka lat p├│┼║niej w 1470 wi─Ökszo┼Ť─ç zabudowy miejskiej strawi┼é ogromny po┼╝ar. Nied┼éugo po tym, w roku 1474 ziemi─Ö sanock─ů spl─ůdrowa┼éy wojska w─Ögierskiego kr├│la Macieja Korwina spieraj─ůcego si─Ö z Jagielo┼äczykiem o czesk─ů koron─Ö.

XVI w to okres szybkiego rozwoju miasta, sprzyja┼éo temu po┼éo┼╝enie blisko w─Ögierskiej granicy dzi─Öki czemu w Sanoku kwit┼é handel oraz pr─Ö┼╝nie dzia┼éa┼éy warsztaty rzemie┼Ťlnicze. Przy ko┼Ťciele ┼Ťw. Micha┼éa funkcjonowa┼éa szko┼éa parafialna ÔÇô najs┼éynniejsi jej absolwenci, p├│┼║niejsi studenci Uniwersytetu Jagiello┼äskiego to Grzegorz z Sanoka ÔÇô wybitny humanista oraz Jan Grodek ÔÇô rektor UJ w latach 1540-1552.

W 1523 roku starosta sanocki Miko┼éaj Wolski rozpocz─ů┼é przebudow─Ö i rozbudow─Ö zamku nadaj─ůc mu renesansowy charakter. Legenda g┼éosi, ┼╝e w Sanoku go┼Ťci┼éa ma┼é┼╝onka kr├│la Zygmunta Starego ÔÇô Bona Sforza, cho─ç zdania historyk├│w s─ů na ten temat podzielone. Nie ulega jednak w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e kr├│lowa dba┼éa o miasto ÔÇô to ona sfinansowa┼éa rozbudow─Ö zamku oraz przyczyni┼éa si─Ö do przyznania przez kr├│la licznych przywilej├│w.

Wszystko to znajduje potwierdzenie w herbie miasta ÔÇô wdzi─Öczni mieszczanie w┼é─ůczyli herb Bony Sforzy do dotychczasowego herbu Sanoka.

A skoro ju┼╝ jeste┼Ťmy przy symbolice herbowejÔÇŽ Kartusz herbowy Sanoka sk┼éada si─Ö z trzech p├│l. Najstarsze z nich to wyobra┼╝enie Micha┼éa Archanio┼éa walcz─ůcego ze smokiem. To pod jego wezwaniem by┼é pierwszy sanocki ko┼Ťci├│┼é rzymskokatolicki i uwa┼╝ano go za patrona miasta. Jego podobizn─Ö mo┼╝emy spotka─ç na najstarszych piecz─Öciach miejskich. Wcze┼Ťniej, w czasach ruskich patronem Sanoka by┼é ┼Ťw. Dymitr, pod kt├│rego wezwaniem by┼éa miejska cerkiew prawos┼éawna. Zar├│wno ┼Ťw. Dymitr jak i Archanio┼é Micha┼é to wojownicy, kt├│rzy nosili rzymsk─ů zbroj─Ö i or─Ö┼╝ w r─Öku, tote┼╝ podobie┼ästwo graficzne obu patron├│w jest bardzo du┼╝e. Kolejna cz─Ö┼Ť─ç herbu przedstawia Lewiatana, w─Ö┼╝a-smoka po┼éykaj─ůcego Saracena ÔÇô herb rodowy s┼éawnego mediola┼äskiego rodu Viscontich, kt├│rym piecz─Ötowa┼éa si─Ö wspomniana wcze┼Ťniej Bona Sforza. Ostatnim, trzecim elementem jest bia┼éy orze┼é na czerwonym polu ÔÇô pojawi┼é si─Ö on w okresie autonomii galicyjskiej, kiedy to wiele miast spod zaboru austriackiego podkre┼Ťla┼éo w ten spos├│b swoj─ů polsko┼Ť─ç. Ca┼éo┼Ť─ç wie┼äczy korona ┼Ťwiadcz─ůca o tym, ┼╝e Sanok by┼é miastem kr├│lewskim a┼╝ do 1772 roku czyli do pierwszego rozbioru Polski.

Od ko┼äca XVI w. rozpocz─ů┼é si─Ö powolny upadek miasta. Przyczyni┼éy si─Ö do tego g┼é├│wnie po┼╝ary, z kt├│rych najwi─Ökszy w 1566 roku zniszczy┼é miasto tak dalece i┼╝ ocala┼é jedynie zamek, ko┼Ťcio┼é franciszkan├│w, 5 dom├│w i g├│rne przedmie┼Ťcie. W 1657 r. ziemi─Ö sanock─ů spustoszy┼é najazd wojsk Jerzego II Rakoczego ÔÇô sojusznika szwedzkiego kr├│la, kt├│rego wojska zajmowa┼éy ├│wcze┼Ťnie terytorium polski. Kolejne po┼╝ary, oraz zmiana przebiegu szlak├│w handlowych tylko przypiecz─Ötowa┼éy upadek miasta. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku, Austriacy zastali miasto tak zniszczone, ┼╝e siedzib─Ö starostwa przeniesiono do pobliskiego Leska. Dopiero w 1812 roku cyrku┼é zosta┼é przeniesiony do wyremontowanego budynku zamku.

Kilka lat wcze┼Ťniej, bo w roku 1809 dosz┼éo do ostatniej w historii obrony sanockiego zamku. Wojny napoleo┼äskie, a w efekcie powstanie Ksi─Östwa Warszawskiego w zaborze rosyjskim, poderwa┼éo do dzia┼éa┼ä niepodleg┼éo┼Ťciowych tak┼╝e mieszka┼äc├│w Galicji. Ksawery Krasicki wraz ze zbrojnym oddzia┼éem zaj─ů┼é miasto i zabarykadowa┼é si─Ö w zamku. Po rozpaczliwej obronie, pod naporem wojsk austriackich musia┼é ratowa─ç si─Ö ucieczk─ů ÔÇô zjecha┼é ze stromej i skalistej 40-metrowej skarpy spod sanockiego zamku wprost w nurt Sanu, wykorzystuj─ůc do zjazduÔÇŽ ko┼äski brzuch. Wydarzenie to upami─Ötnia tablica, wmurowana w setn─ů rocznic─Ö tego wydarzenia w ska┼é─Ö przy ÔÇ×schodach zamkowychÔÇŁ, oraz postawiona na placu ┼Ťw. Jana przez samego zainteresowanego kapliczka, jako wotum za uratowanie ┼╝ycia.

W roku 1832 rozpocz─Ö┼éa si─Ö historia jednego z najbardziej rozpoznawalnych sanockich zak┼éad├│w ÔÇô za┼éo┼╝ony przez Walentego Lipi┼äskiego i Mateusza Beksi┼äskiego zak┼éad kotlarski, przemianowany p├│┼║niej na zak┼éad przemys┼éowy. Syn Walentego ÔÇô Kazimierz Lipi┼äski, kilka lat p├│┼║niej za┼éo┼╝y┼é Pierwsze Galicyjskie Towarzystwo Budowy Maszyn i Wagon├│w w Sanoku, a w latach 1894-95 przyst─ůpi┼é do budowy fabryki ÔÇô obecnej Sanockiej Fabryki Autobus├│w ÔÇ×AutosanÔÇŁ.┬á

W 1848 roku Karol Pollak za┼éo┼╝y┼é drukarni─Ö, kt├│ra wydawa┼éa wybitne dzie┼éa literatury polskiej rozprzestrzeniaj─ůc je nie tylko na terenie Galicji, ale tak┼╝e w zaborze pruskim i rosyjskim. Za jego spraw─ů powsta┼éa te┼╝ ksi─Ögarnia i publiczna wypo┼╝yczalnia ksi─ů┼╝ek. Na prze┼éomie XIX i XX wieku ┼╝ycie kulturalne miasta intensywnie si─Ö rozwija┼éo, powsta┼éo Towarzystwo Teatralno-Muzyczne ÔÇ×GambaÔÇŁ, Towarzystwo Upi─Ökszania Miasta Sanoka, Polskie Towarzystwo Gimnastyczne ÔÇ×Sok├│┼éÔÇŁ, ukrai┼äskie stowarzyszenie kulturalne ÔÇ×Pro┼ŤwiataÔÇŁ, rusi┼äska czytelnia im. Kaczkowskiego i inne.

Niebagatelne znaczenie dla rozwoju miasta mia┼éo wybudowanie w 1872 r. linii kolejowej z Chyrowa przez Zag├│rz i ┼üupk├│w na W─Ögry, oraz w 1884 r. z Zag├│rza przez Sanok do Jas┼éa. Nie bez znaczenia by┼é te┼╝ intensywny rozw├│j przemys┼éu wydobywczego ropy naftowej ÔÇô powstaj─ůce wok├│┼é kopalnie dawa┼éy zatrudnienie mieszka┼äcom ubogich niegdy┼Ť miejscowo┼Ťci.

Wybuch i dzia┼éania wojenne podczas I Wojny ┼Üwiatowej spowodowa┼éy w mie┼Ťcie znaczne straty. W przededniu wojny w Sanoku stacjonowa┼é s┼éynny 45 Galicyjski Pu┼ék Piechoty arcyksi─Öcia J├│zefa Ferdynanda oraz mie┼Ťci┼éa si─Ö Komenda Uzupe┼énie┼ä pu┼éku. Wojska rosyjskie wkroczy┼éy do miasta 26 wrze┼Ťnia 1914 roku, po kontrataku Austriak├│w zosta┼éy zmuszone do wycofania si─Ö za San by po miesi─ůcu ponownie uderzy─ç na Sanok przesuwaj─ůc fort na zach├│d i po┼éudnie od miasta. W miejscowej fabryce wagon├│w Rosjanie urz─ůdzili stajnie dla koni, a w cz─Ö┼Ťci hal produkcyjnych zorganizowali warsztaty naprawcze broni ci─Ö┼╝kiej i samochod├│w.

11 maja 1915 roku armia austriacka ostatecznie wypar┼éa z Sanoka Rosjan. Rozpocz─Ö┼éy si─Ö jednocze┼Ťnie represje wobec os├│b wsp├│┼épracuj─ůcych z Rosjanami, kt├│re wywo┼╝ono do obozu koncentracyjnego w Talerhofie lub na miejscu rozstrzeliwano.

Ogromne zniszczenia wojenne, a tak┼╝e terror wojsk austro-w─Ögierskich pot─Ögowa┼éy nastroje niezadowolenia w spo┼éecze┼ästwie. Zacz─Ö┼éy ponownie rodzi─ç si─Ö aspiracje niepodleg┼éo┼Ťciowe podsycane niepowodzeniami pa┼ästw centralnych na frontach Europy, coraz przychylniejsz─ů postaw─ů pa┼ästw ententy wobec sprawy polskiej, a tak┼╝e wybuchem rewolucji w Rosji.

1 listopada 1918 roku pierwsze polskie patrole opu┼Ťci┼éy gmach ÔÇ×Soko┼éaÔÇŁ przejmuj─ůc w┼éadz─Ö w mie┼Ťcie, a 13 grudnia na sanockim rynku zaprzysi─Ö┼╝ono pierwsze oddzia┼éy Wojska Polskiego.

Nie by┼é to jednak koniec zmaga┼ä militarnych na ziemi sanockiej. Tereny pomi─Ödzy Sanokiem a Ustrzykami Dolnymi sta┼éy si─Ö aren─ů walk z wojskami Zachodnio-Ukrai┼äskiej Republiki Ludowej.

Okres mi─Ödzywojenny przyni├│s┼é szereg inwestycji przemys┼éowych w mie┼Ťcie, m.in. powsta┼éa Fabryka Gumy i Fabryka Akumulator├│w ÔÇ×WartaÔÇŁ. Miasto wesz┼éo w sk┼éad Centralnego Okr─Ögu Przemys┼éowego. Lata 30-te to tak┼╝e powstanie Muzeum ÔÇ×┼üemkowszczyznaÔÇŁ oraz Muzeum Ziemi Sanockiej. Pr─Ö┼╝nie dzia┼éa┼é te┼╝ Oddzia┼é Polskiego Towarzystwa Tatrza┼äskiego organizuj─ůc ruch turystyczny.

Za Sanem powsta┼éo popularne w ca┼éym kraju sanatorium dr. Doma┼äskiego, specjalizuj─ůce si─Ö w schorzeniach ginekologicznych i po┼éo┼╝nictwie. W le┼╝─ůcej po drugiej stronie g├│ry Orli Kamie┼ä Lisznej dzia┼éa┼éo nale┼╝─ůce do prezydentowej Mo┼Ťcickiej kolejne uzdrowisko.

Okres spokojnego rozwoju Sanoka zosta┼é przerwany wybuchem II Wojny ┼Üwiatowej. Zosta┼é zaj─Öty 9 wrze┼Ťnia 1939 roku przez atakuj─ůce od strony Prze┼é─Öczy ┼üupkowskiej oddzia┼éy niemiecko-s┼éowackie. Sanok sta┼é si─Ö miastem granicznym ÔÇô rzek─ů San przebiega┼éa granica pomi─Ödzy Generalnym Gubernatorstwem a Zwi─ůzkiem Radzieckim.

W 1940 roku zacz─Ö┼éa rozwija─ç si─Ö siatka podziemnych si┼é zbrojnych. Przez Sanok wiod┼éy trasy kurierskie na w─Ögry. Armia Krajowa, kt├│rej Komenda Obwodowa mie┼Ťci┼éa si─Ö w Sanoku a jej siedzib─ů by┼é dw├│r Gubrynowicz├│w w Pora┼╝u,┬á prowadzi┼éa w terenie liczne akcje dywersyjne.

By┼é to te┼╝ czas prze┼Ťladowa┼ä ludno┼Ťci ┼╝ydowskiej i cyga┼äskiej ÔÇô do najwi─Ökszych masowych egzekucji dosz┼éo na terenie obecnego cmentarza ┼╝ydowskiego na Kiczurach oraz na Zas┼éawiu ko┼éo Zag├│rza.

Wzd┼éu┼╝ wschodniego brzegu Sanu Rosjanie rozpocz─Öli budow─Ö umocnie┼ä ÔÇô tzw. Lini─Ö Mo┼éotowa, nie zd─ů┼╝yli ich jednak uko┼äczy─ç przed wybuchem wojny z Niemcami. Wi─Ökszo┼Ť─ç schron├│w nie by┼éa wyposa┼╝ona ani nawet uzbrojona. Tak┼╝e strona niemiecka rozpocz─Ö┼éa umacnianie linii granicznej ┼╝elbetowymi schronami ÔÇô dwa najwi─Öksze z nich zlokalizowano na dziedzi┼äcu sanockiego zamku.

22 czerwca 1941 roku niemieckie samoloty przelecia┼éy nad Sanokiem przekraczaj─ůc granic─Ö niemiecko-radzieck─ů, a w kilka godzin p├│┼║niej rozpocz─ů┼é si─Ö ostrza┼é artyleryjski wybranych bunkr├│w Linii Mo┼éotowa oraz stra┼╝nic granicznych. Po zaj─Öciu teren├│w na wsch├│d od Sanu, Niemcy za┼éo┼╝yli w Olchowcach jeden z najwi─Ökszych w regionie oboz├│w jenieckich. Obecnie w tym miejscu znajduje si─Ö cmentarz ÔÇô liczb─Ö ofiar obozu szacuje si─Ö na 10-20 ty┼Ť. Na terenie fabryki wagon├│w urz─ůdzono zak┼éady naprawcze sprz─Ötu wojskowego ÔÇô Panzer-Instandsetzungs-Kraftfahr-Werken, Instantsetzungsgruppe ÔÇ×SudÔÇŁ (w skr├│cie K-Werk). Remontowano tam m.in. uszkodone czo┼égi, dzia┼éa samobie┼╝ne, samochody pancerne i transportery opancerzone.

W sierpniu 1944 roku do Sanoka wkroczy┼éy wojska radzieckie, a wycofuj─ůce si─Ö oddzia┼éy niemieckie┬á zniszczy┼éy istniej─ůce w mie┼Ťcie zak┼éady przemys┼éowe. Kiedy w ca┼éym kraju cich┼éy echa wojny Sanocczyzna sta┼éa si─Ö poligonem wojny domowej pomi─Ödzy ukrai┼äskim podziemiem (UPA), polskim podziemiem (WIN,NSZ) i oddzia┼éami MO, UB, oraz Ludowego Wojska Polskiego. Sia┼éa ona spustoszenie obszar├│w wiejskich. Ostatnim jej dramatycznym akordem by┼éa tzw. Akcja Wis┼éa rozpocz─Öta wiosn─ů 1947 roku, w wyniku kt├│rej przesiedlono ludno┼Ť─ç ukrai┼äsk─ů na Ziemie Odzyskane.

Ju┼╝ samo po┼éo┼╝enie miasta jest niezwykle malownicze, s─ů to tereny o du┼╝ym zr├│┼╝nicowaniu geograficznym i kulturowym. Na po┼éudniowym wschodzie od miasta le┼╝─ů Bieszczady ÔÇô s─ů one jedynym skrawkiem Karpat Wschodnich znajduj─ůcym si─Ö na terenie naszego kraju. Na po┼éudniowy zach├│d od Sanoka znajdziemy wschodni─ů cz─Ö┼Ť─ç Beskidu Niskiego ÔÇô r├│wnie dzikiego i malowniczego jak Bieszczady. Od p├│┼énocnego wschodu miasto okalaj─ů pasma G├│r S┼éonnych i Pog├│rza Przemyskiego ÔÇô g├│ry te wraz z p├│┼énocn─ů cz─Ö┼Ťci─ů Bieszczad├│w nazywane s─ů G├│rami Sanocko-Turcza┼äskimi. Natomiast id─ůc, b─ůd┼║ co jest zdecydowanie ciekawsz─ů opcj─ů ÔÇô p┼éyn─ůc, z nurtem Sanu po lewej r─Öce b─Ödziemy mie─ç pasmo Pog├│rza Dynowskiego kt├│re jest pog├│rzem Beskidu Niskiego.┬áSamo miasto roz┼éo┼╝y┼éo si─Ö w malowniczej dolinie Sanu u st├│p G├│r S┼éonnych, natomiast star├│wka le┼╝y na stromym wzniesieniu, kt├│rego najwy┼╝szym punktem jest G├│ra Parkowa o wyskoko┼Ťci 362 m n.p.m. Sanok obejmuje powierzchni─Ö 38 km2, na co sk┼éada si─Ö siedem dzielnic: ┼Ür├│dmie┼Ťcie, B┼éonie, W├│jtostwo, Posada, Zatorze, D─ůbr├│wka i Olchowce. Obecna liczebno┼Ť─ç mieszka┼äc├│w to ok. 38 ty┼Ť.

 

Historia sanockiego grodu si─Öga wiele wiek├│w wstecz. Ju┼╝ w po┼éowie XII w. osada za┼éo┼╝ona nad wij─ůcym si─Ö miedzy zalesionymi g├│rami Sanem, od kt├│rego wzi─Ö┼éa swoja nazw─Ö, pe┼éni┼éa wa┼╝n─ů rol─Ö obronn─ů i administracyjn─ů. Najstarsza pisana wzmianka o Sanoku pochodzi czas├│w gdy ziemie te nale┼╝a┼éy do ksi─ů┼╝─ůt ruskich ÔÇô w Latopisie Hipackim mo┼╝na przeczyta─ç, ┼╝e w 1150 r. kr├│l w─Ögierski Gejza II ÔÇ×przeszed┼é g├│ry i wzi─ů┼é gr├│d Sanok i posadnika jego i wiosek w Przemyskiem wiele wzi─ů┼éÔÇŁ. P├│┼║niej dwukrotnie jeszcze w rzeczonym Latopisie czytamy o Sanoku: w 1205 roku wzmiankuje o odbytym w grodzie sanockim spotkaniu kr├│la w─Ögierskiego z rusk─ů ksi─Ö┼╝niczk─ů Ann─ů (matk─ů kr├│la Daniela Halickiego), a w 1231 roku o wyprawie ksi─Öcia Aleksandra do Sanoka.

Jeszcze za czas├│w przynale┼╝no┼Ťci do Rusi Halickiej, w 1339 roku Sanok otrzyma┼é przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Podpisa┼é go 20 stycznia 1339 roku ksi─ů┼╝─Ö halicki Jerzy Trojdenowicz wywodz─ůcy si─Ö z mazowieckiej linii Piast├│w. Pierwszym zasad┼║c─ů i w├│jtem sanockim by┼é niejaki Bartko z Sandomierza. W rok p├│┼║niej, po ┼Ťmierci Jerzego Trojdenowicza rozpocz─Ö┼éa si─Ö rywalizacja o tron halicki pomi─Ödzy Litw─ů, Tatarami, W─Ögrami i Polakami. Ziemie rusi halickiej przechodzi┼éy z r─ůk do r─ůk, by ostatecznie w 1344 roku zwyci─Östwo swe przypiecz─Ötowa┼é Kazimierz Wielki. 25 kwietnia 1366 roku, kr├│l wyda┼é dokument potwierdzaj─ůcy prawa miejskie Sanoka. Za jego panowania rozbudowano zamek oraz postawiono ko┼Ťci├│┼é pw. Archanio┼éa Micha┼éa.

Po ┼Ťmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 roku Sanok przeszed┼é pod panowanie W─Ögierskie. Namiestnikiem Rusi w imieniu kr├│la Ludwika Andegawe┼äskiego zosta┼é W┼éadys┼éaw Opolczyk. 27 lutego 1377 roku nada┼é on prawo osiedlenia si─Ö w Sanoku franciszkanom ze Lwowa i ufundowa┼é┬á poza murami miasta, drewniany ko┼Ťci├│┼é pw. Matki Boskiej, jednocze┼Ťnie ofiarowuj─ůc drewniany dworek, kt├│ry mia┼é s┼éu┼╝y─ç za klasztor. Warto wspomnie─ç, i┼╝ rzeczony W┼éadys┼éaw by┼é r├│wnie┼╝ fundatorem klasztoru Paulin├│w na Jasnej G├│rze w Cz─Östochowie, kt├│rym ofiarowa┼é przywieziony z Rusi Halickiej obraz Czarnej Madonny. Prawo osiedlenia si─Ö w obr─Öbie mur├│w miejskich nada┼éa franciszkanom El┼╝bieta Bo┼Ťniaczka ÔÇô ┼╝ona Ludwika W─Ögierskiego, kr├│lowa w─Ögierska i tytularna kr├│lowa Polski.

W 1387 roku Jadwiga ÔÇô c├│rka Ludwika Andegawe┼äskiego, staj─ůc si─Ö kr├│low─ů Polski i jednocze┼Ťnie ksi─Ö┼╝n─ů Rusi Halickiej, w┼é─ůczy┼éa j─ů na powr├│t w granice Polski. Sanok powr├│ci┼é w├│wczas do roli g┼é├│wnego o┼Ťrodka administracyjnego regionu staj─ůc si─Ö siedzib─ů nowej jednostki administracyjnej o nazwie Ziemia Sanocka. Rozci─ůgaj─ůc si─Ö od ┼║r├│de┼é Sanu na po┼éudniu po B┼éa┼╝ow─ů na p├│┼énocy, Krosno na zachodzie, a na wschodzie granicz─ůc z ziemi─ů przemysk─ů w okolicy Ustrzyk Dolnych, by┼éa jedn─ů z pi─Öciu cz─Ö┼Ťci tworz─ůcych w okresie staropolskim wojew├│dztwo ruskie.

Rok 1417 przyni├│s┼é nowe, donios┼ée w skali ca┼éego kraju wydarzenia. 2 maja w Sanoku, w ko┼Ťciele farnym ┼Ťlub ze sw─ů trzeci─ů ┼╝on─ů wzi─ů┼é kr├│l Polski ÔÇô W┼éadys┼éaw Jagie┼é┼éo. Jego wybrank─ů by┼éa niem┼éoda ju┼╝ i nios─ůca spory baga┼╝ do┼Ťwiadcze┼ä mi┼éosnych i ma┼é┼╝e┼äskich El┼╝bieta Granowska. Zwi─ůzek ten nie by┼é mile widziany na dworze, nawet sam arcybiskup Zbigniew Ole┼Ťnicki domaga┼é si─Ö uniewa┼╝nienia ma┼é┼╝e┼ästwa z 40-letni─ů chor─ů na gru┼║lic─Ö wdow─ů. Nastroje otoczenia kr├│la najlepiej oddaje kronikarz Marcin Bielski, kt├│ry odnotowa┼é w ÔÇ×Kronice PolskiejÔÇŁ i┼╝: ÔÇ×Kr├│l co mia┼é nieprzyjaciela goni─ç, wola┼é tymczasem weseli─ç si─Ö w Sanoku. Aby by┼é jeszcze m┼éod─ů poj─ů┼é, ale bab─Ö, Hel┼╝biet─Ö, c├│rk─Ö Ottona z Pilicy, Wojewody Sandomirskigo, kt├│r─ů przedtem uni├│s┼é jeden Morawczyk, a potem mu j─ů drugi wydar┼é, potem za┼Ť by┼éa z Granowskim, Kasztelanem Nakielskim. Ta┼╝ kr├│lowi nie wiedzie─ç z czego si─Ö spodoba┼éa, bo ju┼╝ stara by┼éa i wysch┼éa od suchot, tak ludzie rozumieli, ┼╝e go zaczarowa┼éaÔÇŽÔÇŁ.

Po uroczysto┼Ťci za┼Ťlubin, kr├│lewsk─ů par─Ö ÔÇ×m┼éod─ůÔÇŁ podj─ů┼é na zamku kasztelan sanocki, a nast─Öpnie ucztowano na zamku Sobie┼ä ÔÇô wzniesionym na stromym wzg├│rzu, tu┼╝ nad wodami Sanu.

Jakie┼Ť z┼ée fatum ci─ů┼╝y┼éo jednak nad Granowsk─ů, poniewa┼╝ i to ma┼é┼╝e┼ästwo nie trwa┼éo d┼éugo. Po trzech latach, dok┼éadnie w dniu rocznicy ┼Ťlubu kr├│lowa zmar┼éa.

Ostatnia ┼╝ona Jagie┼é┼éy ÔÇô Zofia Holsza┼äska zwana powszechnie Sonk─ů, tak┼╝e by┼éa zwi─ůzana z Sanokiem. Po ┼Ťmierci kr├│la w 1434 roku osiad┼éa ona na sta┼ée w sanockim zamku. To jej miasto zawdzi─Öcza dalszy rozw├│j i rozbudow─Ö, rozwi─ůza┼éa m.in. sp├│r pomi─Ödzy rad─ů miejsk─ů a mieszczaninem Tomaszem Ikonowiczem o prawo do u┼╝ytkowania ogrodu na g├│rze Str├│┼╝nia (dzisiejsza g├│ra Parkowa) ÔÇô od tamtej pory a┼╝ ÔÇ×po wsze czasyÔÇŁ ogr├│d mia┼é s┼éu┼╝y─ç wszystkim sanoczanom. Nie stroni┼éa r├│wnie┼╝ od polityki wspieraj─ůc swojego syna Kazimierza Jagielo┼äczyka, a na sanockim zamku podejmowa┼éa wa┼╝ne osobisto┼Ťci, jak np. kardyna┼é Ole┼Ťnicki.

Nie omija┼éy r├│wnie┼╝ Sanoka kl─Öski ┼╝ywio┼éowe, epidemie czy wojny. Krwawe ┼╝niwo zebra┼éa w 1448 roku zaraza, a w kilka lat p├│┼║niej w 1470 wi─Ökszo┼Ť─ç zabudowy miejskiej strawi┼é ogromny po┼╝ar. Nied┼éugo po tym, w roku 1474 ziemi─Ö sanock─ů spl─ůdrowa┼éy wojska w─Ögierskiego kr├│la Macieja Korwina spieraj─ůcego si─Ö z Jagielo┼äczykiem o czesk─ů koron─Ö.

XVI w to okres szybkiego rozwoju miasta, sprzyja┼éo temu po┼éo┼╝enie blisko w─Ögierskiej granicy dzi─Öki czemu w Sanoku kwit┼é handel oraz pr─Ö┼╝nie dzia┼éa┼éy warsztaty rzemie┼Ťlnicze. Przy ko┼Ťciele ┼Ťw. Micha┼éa funkcjonowa┼éa szko┼éa parafialna ÔÇô najs┼éynniejsi jej absolwenci, p├│┼║niejsi studenci Uniwersytetu Jagiello┼äskiego to Grzegorz z Sanoka ÔÇô wybitny humanista oraz Jan Grodek ÔÇô rektor UJ w latach 1540-1552.

W 1523 roku starosta sanocki Miko┼éaj Wolski rozpocz─ů┼é przebudow─Ö i rozbudow─Ö zamku nadaj─ůc mu renesansowy charakter. Legenda g┼éosi, ┼╝e w Sanoku go┼Ťci┼éa ma┼é┼╝onka kr├│la Zygmunta Starego ÔÇô Bona Sforza, cho─ç zdania historyk├│w s─ů na ten temat podzielone. Nie ulega jednak w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e kr├│lowa dba┼éa o miasto ÔÇô to ona sfinansowa┼éa rozbudow─Ö zamku oraz przyczyni┼éa si─Ö do przyznania przez kr├│la licznych przywilej├│w.

Wszystko to znajduje potwierdzenie w herbie miasta ÔÇô wdzi─Öczni mieszczanie w┼é─ůczyli herb Bony Sforzy do dotychczasowego herbu Sanoka.

A skoro ju┼╝ jeste┼Ťmy przy symbolice herbowejÔÇŽ Kartusz herbowy Sanoka sk┼éada si─Ö z trzech p├│l. Najstarsze z nich to wyobra┼╝enie Micha┼éa Archanio┼éa walcz─ůcego ze smokiem. To pod jego wezwaniem by┼é pierwszy sanocki ko┼Ťci├│┼é rzymskokatolicki i uwa┼╝ano go za patrona miasta. Jego podobizn─Ö mo┼╝emy spotka─ç na najstarszych piecz─Öciach miejskich. Wcze┼Ťniej, w czasach ruskich patronem Sanoka by┼é ┼Ťw. Dymitr, pod kt├│rego wezwaniem by┼éa miejska cerkiew prawos┼éawna. Zar├│wno ┼Ťw. Dymitr jak i Archanio┼é Micha┼é to wojownicy, kt├│rzy nosili rzymsk─ů zbroj─Ö i or─Ö┼╝ w r─Öku, tote┼╝ podobie┼ästwo graficzne obu patron├│w jest bardzo du┼╝e. Kolejna cz─Ö┼Ť─ç herbu przedstawia Lewiatana, w─Ö┼╝a-smoka po┼éykaj─ůcego Saracena ÔÇô herb rodowy s┼éawnego mediola┼äskiego rodu Viscontich, kt├│rym piecz─Ötowa┼éa si─Ö wspomniana wcze┼Ťniej Bona Sforza. Ostatnim, trzecim elementem jest bia┼éy orze┼é na czerwonym polu ÔÇô pojawi┼é si─Ö on w okresie autonomii galicyjskiej, kiedy to wiele miast spod zaboru austriackiego podkre┼Ťla┼éo w ten spos├│b swoj─ů polsko┼Ť─ç. Ca┼éo┼Ť─ç wie┼äczy korona ┼Ťwiadcz─ůca o tym, ┼╝e Sanok by┼é miastem kr├│lewskim a┼╝ do 1772 roku czyli do pierwszego rozbioru Polski.

Od ko┼äca XVI w. rozpocz─ů┼é si─Ö powolny upadek miasta. Przyczyni┼éy si─Ö do tego g┼é├│wnie po┼╝ary, z kt├│rych najwi─Ökszy w 1566 roku zniszczy┼é miasto tak dalece i┼╝ ocala┼é jedynie zamek, ko┼Ťcio┼é franciszkan├│w, 5 dom├│w i g├│rne przedmie┼Ťcie. W 1657 r. ziemi─Ö sanock─ů spustoszy┼é najazd wojsk Jerzego II Rakoczego ÔÇô sojusznika szwedzkiego kr├│la, kt├│rego wojska zajmowa┼éy ├│wcze┼Ťnie terytorium polski. Kolejne po┼╝ary, oraz zmiana przebiegu szlak├│w handlowych tylko przypiecz─Ötowa┼éy upadek miasta. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku, Austriacy zastali miasto tak zniszczone, ┼╝e siedzib─Ö starostwa przeniesiono do pobliskiego Leska. Dopiero w 1812 roku cyrku┼é zosta┼é przeniesiony do wyremontowanego budynku zamku.

Kilka lat wcze┼Ťniej, bo w roku 1809 dosz┼éo do ostatniej w historii obrony sanockiego zamku. Wojny napoleo┼äskie, a w efekcie powstanie Ksi─Östwa Warszawskiego w zaborze rosyjskim, poderwa┼éo do dzia┼éa┼ä niepodleg┼éo┼Ťciowych tak┼╝e mieszka┼äc├│w Galicji. Ksawery Krasicki wraz ze zbrojnym oddzia┼éem zaj─ů┼é miasto i zabarykadowa┼é si─Ö w zamku. Po rozpaczliwej obronie, pod naporem wojsk austriackich musia┼é ratowa─ç si─Ö ucieczk─ů ÔÇô zjecha┼é ze stromej i skalistej 40-metrowej skarpy spod sanockiego zamku wprost w nurt Sanu, wykorzystuj─ůc do zjazduÔÇŽ ko┼äski brzuch. Wydarzenie to upami─Ötnia tablica, wmurowana w setn─ů rocznic─Ö tego wydarzenia w ska┼é─Ö przy ÔÇ×schodach zamkowychÔÇŁ, oraz postawiona na placu ┼Ťw. Jana przez samego zainteresowanego kapliczka, jako wotum za uratowanie ┼╝ycia.

W roku 1832 rozpocz─Ö┼éa si─Ö historia jednego z najbardziej rozpoznawalnych sanockich zak┼éad├│w ÔÇô za┼éo┼╝ony przez Walentego Lipi┼äskiego i Mateusza Beksi┼äskiego zak┼éad kotlarski, przemianowany p├│┼║niej na zak┼éad przemys┼éowy. Syn Walentego ÔÇô Kazimierz Lipi┼äski, kilka lat p├│┼║niej za┼éo┼╝y┼é Pierwsze Galicyjskie Towarzystwo Budowy Maszyn i Wagon├│w w Sanoku, a w latach 1894-95 przyst─ůpi┼é do budowy fabryki ÔÇô obecnej Sanockiej Fabryki Autobus├│w ÔÇ×AutosanÔÇŁ.┬á

W 1848 roku Karol Pollak za┼éo┼╝y┼é drukarni─Ö, kt├│ra wydawa┼éa wybitne dzie┼éa literatury polskiej rozprzestrzeniaj─ůc je nie tylko na terenie Galicji, ale tak┼╝e w zaborze pruskim i rosyjskim. Za jego spraw─ů powsta┼éa te┼╝ ksi─Ögarnia i publiczna wypo┼╝yczalnia ksi─ů┼╝ek. Na prze┼éomie XIX i XX wieku ┼╝ycie kulturalne miasta intensywnie si─Ö rozwija┼éo, powsta┼éo Towarzystwo Teatralno-Muzyczne ÔÇ×GambaÔÇŁ, Towarzystwo Upi─Ökszania Miasta Sanoka, Polskie Towarzystwo Gimnastyczne ÔÇ×Sok├│┼éÔÇŁ, ukrai┼äskie stowarzyszenie kulturalne ÔÇ×Pro┼ŤwiataÔÇŁ, rusi┼äska czytelnia im. Kaczkowskiego i inne.

Niebagatelne znaczenie dla rozwoju miasta mia┼éo wybudowanie w 1872 r. linii kolejowej z Chyrowa przez Zag├│rz i ┼üupk├│w na W─Ögry, oraz w 1884 r. z Zag├│rza przez Sanok do Jas┼éa. Nie bez znaczenia by┼é te┼╝ intensywny rozw├│j przemys┼éu wydobywczego ropy naftowej ÔÇô powstaj─ůce wok├│┼é kopalnie dawa┼éy zatrudnienie mieszka┼äcom ubogich niegdy┼Ť miejscowo┼Ťci.

Wybuch i dzia┼éania wojenne podczas I Wojny ┼Üwiatowej spowodowa┼éy w mie┼Ťcie znaczne straty. W przededniu wojny w Sanoku stacjonowa┼é s┼éynny 45 Galicyjski Pu┼ék Piechoty arcyksi─Öcia J├│zefa Ferdynanda oraz mie┼Ťci┼éa si─Ö Komenda Uzupe┼énie┼ä pu┼éku. Wojska rosyjskie wkroczy┼éy do miasta 26 wrze┼Ťnia 1914 roku, po kontrataku Austriak├│w zosta┼éy zmuszone do wycofania si─Ö za San by po miesi─ůcu ponownie uderzy─ç na Sanok przesuwaj─ůc fort na zach├│d i po┼éudnie od miasta. W miejscowej fabryce wagon├│w Rosjanie urz─ůdzili stajnie dla koni, a w cz─Ö┼Ťci hal produkcyjnych zorganizowali warsztaty naprawcze broni ci─Ö┼╝kiej i samochod├│w.

11 maja 1915 roku armia austriacka ostatecznie wypar┼éa z Sanoka Rosjan. Rozpocz─Ö┼éy si─Ö jednocze┼Ťnie represje wobec os├│b wsp├│┼épracuj─ůcych z Rosjanami, kt├│re wywo┼╝ono do obozu koncentracyjnego w Talerhofie lub na miejscu rozstrzeliwano.

Ogromne zniszczenia wojenne, a tak┼╝e terror wojsk austro-w─Ögierskich pot─Ögowa┼éy nastroje niezadowolenia w spo┼éecze┼ästwie. Zacz─Ö┼éy ponownie rodzi─ç si─Ö aspiracje niepodleg┼éo┼Ťciowe podsycane niepowodzeniami pa┼ästw centralnych na frontach Europy, coraz przychylniejsz─ů postaw─ů pa┼ästw ententy wobec sprawy polskiej, a tak┼╝e wybuchem rewolucji w Rosji.

1 listopada 1918 roku pierwsze polskie patrole opu┼Ťci┼éy gmach ÔÇ×Soko┼éaÔÇŁ przejmuj─ůc w┼éadz─Ö w mie┼Ťcie, a 13 grudnia na sanockim rynku zaprzysi─Ö┼╝ono pierwsze oddzia┼éy Wojska Polskiego.

Nie by┼é to jednak koniec zmaga┼ä militarnych na ziemi sanockiej. Tereny pomi─Ödzy Sanokiem a Ustrzykami Dolnymi sta┼éy si─Ö aren─ů walk z wojskami Zachodnio-Ukrai┼äskiej Republiki Ludowej.

Okres mi─Ödzywojenny przyni├│s┼é szereg inwestycji przemys┼éowych w mie┼Ťcie, m.in. powsta┼éa Fabryka Gumy i Fabryka Akumulator├│w ÔÇ×WartaÔÇŁ. Miasto wesz┼éo w sk┼éad Centralnego Okr─Ögu Przemys┼éowego. Lata 30-te to tak┼╝e powstanie Muzeum ÔÇ×┼üemkowszczyznaÔÇŁ oraz Muzeum Ziemi Sanockiej. Pr─Ö┼╝nie dzia┼éa┼é te┼╝ Oddzia┼é Polskiego Towarzystwa Tatrza┼äskiego organizuj─ůc ruch turystyczny.

Za Sanem powsta┼éo popularne w ca┼éym kraju sanatorium dr. Doma┼äskiego, specjalizuj─ůce si─Ö w schorzeniach ginekologicznych i po┼éo┼╝nictwie. W le┼╝─ůcej po drugiej stronie g├│ry Orli Kamie┼ä Lisznej dzia┼éa┼éo nale┼╝─ůce do prezydentowej Mo┼Ťcickiej kolejne uzdrowisko.

Okres spokojnego rozwoju Sanoka zosta┼é przerwany wybuchem II Wojny ┼Üwiatowej. Zosta┼é zaj─Öty 9 wrze┼Ťnia 1939 roku przez atakuj─ůce od strony Prze┼é─Öczy ┼üupkowskiej oddzia┼éy niemiecko-s┼éowackie. Sanok sta┼é si─Ö miastem granicznym ÔÇô rzek─ů San przebiega┼éa granica pomi─Ödzy Generalnym Gubernatorstwem a Zwi─ůzkiem Radzieckim.

W 1940 roku zacz─Ö┼éa rozwija─ç si─Ö siatka podziemnych si┼é zbrojnych. Przez Sanok wiod┼éy trasy kurierskie na w─Ögry. Armia Krajowa, kt├│rej Komenda Obwodowa mie┼Ťci┼éa si─Ö w Sanoku a jej siedzib─ů by┼é dw├│r Gubrynowicz├│w w Pora┼╝u,┬á prowadzi┼éa w terenie liczne akcje dywersyjne.

By┼é to te┼╝ czas prze┼Ťladowa┼ä ludno┼Ťci ┼╝ydowskiej i cyga┼äskiej ÔÇô do najwi─Ökszych masowych egzekucji dosz┼éo na terenie obecnego cmentarza ┼╝ydowskiego na Kiczurach oraz na Zas┼éawiu ko┼éo Zag├│rza.

Wzd┼éu┼╝ wschodniego brzegu Sanu Rosjanie rozpocz─Öli budow─Ö umocnie┼ä ÔÇô tzw. Lini─Ö Mo┼éotowa, nie zd─ů┼╝yli ich jednak uko┼äczy─ç przed wybuchem wojny z Niemcami. Wi─Ökszo┼Ť─ç schron├│w nie by┼éa wyposa┼╝ona ani nawet uzbrojona. Tak┼╝e strona niemiecka rozpocz─Ö┼éa umacnianie linii granicznej ┼╝elbetowymi schronami ÔÇô dwa najwi─Öksze z nich zlokalizowano na dziedzi┼äcu sanockiego zamku.

22 czerwca 1941 roku niemieckie samoloty przelecia┼éy nad Sanokiem przekraczaj─ůc granic─Ö niemiecko-radzieck─ů, a w kilka godzin p├│┼║niej rozpocz─ů┼é si─Ö ostrza┼é artyleryjski wybranych bunkr├│w Linii Mo┼éotowa oraz stra┼╝nic granicznych. Po zaj─Öciu teren├│w na wsch├│d od Sanu, Niemcy za┼éo┼╝yli w Olchowcach jeden z najwi─Ökszych w regionie oboz├│w jenieckich. Obecnie w tym miejscu znajduje si─Ö cmentarz ÔÇô liczb─Ö ofiar obozu szacuje si─Ö na 10-20 ty┼Ť. Na terenie fabryki wagon├│w urz─ůdzono zak┼éady naprawcze sprz─Ötu wojskowego ÔÇô Panzer-Instandsetzungs-Kraftfahr-Werken, Instantsetzungsgruppe ÔÇ×SudÔÇŁ (w skr├│cie K-Werk). Remontowano tam m.in. uszkodone czo┼égi, dzia┼éa samobie┼╝ne, samochody pancerne i transportery opancerzone.

W sierpniu 1944 roku do Sanoka wkroczy┼éy wojska radzieckie, a wycofuj─ůce si─Ö oddzia┼éy niemieckie┬á zniszczy┼éy istniej─ůce w mie┼Ťcie zak┼éady przemys┼éowe. Kiedy w ca┼éym kraju cich┼éy echa wojny Sanocczyzna sta┼éa si─Ö poligonem wojny domowej pomi─Ödzy ukrai┼äskim podziemiem (UPA), polskim podziemiem (WIN,NSZ) i oddzia┼éami MO, UB, oraz Ludowego Wojska Polskiego. Sia┼éa ona spustoszenie obszar├│w wiejskich. Ostatnim jej dramatycznym akordem by┼éa tzw. Akcja Wis┼éa rozpocz─Öta wiosn─ů 1947 roku, w wyniku kt├│rej przesiedlono ludno┼Ť─ç ukrai┼äsk─ů na Ziemie Odzyskane.

Top 10 atrakcji w Sanoku

Skansen w Sanoku i Rynek Galicyjski

Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, to najwi─Öksze w Polsce i jedno z najwi─Ökszych w Europie skansen├│w. Na obszarze 38 ha prezentuje unikatow─ů architektur─Ö i kultur─Ö pogranicza wschodniej cz─Ö┼Ťci polskich Karpat (Bieszczady, Beskid Niski i ich pog├│rza).┬á

Sektory podzielone s─ů wed┼éug grup etnograficznych (Bojkowie, ┼üemkowie, Pog├│rzanie Wschodni, Pog├│rzanie Zachodni i Dolinianie), bowiem ka┼╝da z nich wyr├│┼╝nia┼éa si─Ö unikatow─ů architektur─ů obej┼Ť─ç jak i ┼Ťwi─ůty┼ä. ┼ü─ůcznie zgromadzono ponad 180 obiekt├│w. S─ů to r├│┼╝nego rodzaju: chaty, zabudowania gospodarcze, ku┼║nie, m┼éyn, wiatraki, szko┼éa, zajazd, remizy stra┼╝ackie i przede wszystkim obiekty sakralne (cerkwie, ko┼Ťci├│┼é, kapliczki). Warto nie omija─ç te┼╝ sektora naftowego, gdzie zgromadzono zabytki techniki obrazuj─ůce rozw├│j przemys┼éu naftowego (kt├│ry, nota bene narodzi┼é si─Ö w┼éa┼Ťnie w Galicji!)

Najwi─Öksze wra┼╝enie robi odtworzony galicyjski rynek, wiernie odwzorowuj─ůcy zabudow─Ö ma┼éego miasteczka z warsztatami rzemie┼Ťlnik├│w, sklepami i innymi r├│wnie ciekawymi obiektami. B─Öd─ůc w ┬áSanoku, koniecznie trzeba odwiedzi─ç Skansen ÔÇô jedno z najpi─Ökniejszych muze├│w na ┼Ťwie┼╝ym powietrzu w Europie.┬á

Galicyjski Rynek┬á to oddzielny sektor Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, odwzorowuj─ůcy rynek typowego ma┼éego miasteczka galicyjskiego z prze┼éomu XIX/XX w. Sektor zosta┼é oficjalnie otwarty 16 wrze┼Ťnia 2011 rok. Znajdziemy tam przyk┼éady zabudowy z 13 podkarpackich miejscowo┼Ťci: D─Öbowca, Ja┼Ťlisk, Sanoka, Ja─çmierza, Niebylca, Jedlicza, Birczy, Rybotycz, Soko┼éowa, Brzozowa, Starej Wsi┬á oraz z┬á Ustrzyk Dolnych, w tym dom ┼╝ydowski i remiza z Golcowej. Ka┼╝dy obiekt zosta┼é wyposa┼╝ony wedle swojej funkcji w stosowne meble, sprz─Öty i urz─ůdzenia daj─ůce zwiedzaj─ůcym pe┼ény obraz ┼╝ycia, pracy i wypoczynku jego dawnych mieszka┼äc├│w.

Warto doda─ç ┼╝e w okresie sezonu turystycznego niekt├│re z obiekt├│w ÔÇ×o┼╝ywaj─ůÔÇŁ obs┼éugiwane przez pracownik├│w skansenu przebranych w oryginalne stroje z epoki np. zegarmistrz, aptekarz, urz─Ödnik pocztowy czy ┼╗yd grajacy na katarynce. To prawdziwa podr├│┼╝ w czasie.

Godziny otwarcia:

od 1 do 30 kwietnia w godz. od 9:00 do 16:00

od 1 maja do 30 wrze┼Ťnia w godz. od 8:00 do 18:00

od 1 pa┼║dziernika do 31 pa┼║dziernika w godz. od 8:00 do 16:00

od 1 listopada do 31 marca w godz. od 9:00 do 14:00

 

Bilety:

bilet normalny – dla osoby doros┼éej 20 z┼é

bilet ulgowy 15 zł

dzieci do 7 lat – 0 z┼é

W poniedziałki wstęp wolny (w godzinach od 9:00 do 12:00)

Muzeum Historyczne w Sanoku

W Zamku Kr├│lewskim w Sanoku znajduje si─Ö obecnie muzeum historyczne, galeria malarstwa Ecole de Paris oraz najcenniejsza w Europie kolekcja ikon. Osobne skrzyd┼éo po┼Ťwi─Öcone jest ┼╝yciu i tw├│rczo┼Ťci Zdzis┼éawa Beksi┼äskiego ÔÇô arty┼Ťcie rodem z Sanoka.

W Zamku Kr├│lewskim w Sanoku znajduje si─Ö obecnie muzeum historyczne, galeria malarstwa Ecole de Paris oraz najcenniejsza w Europie kolekcja ikon. Osobne skrzyd┼éo po┼Ťwi─Öcone jest ┼╝yciu i tw├│rczo┼Ťci Zdzis┼éawa Beksi┼äskiego ÔÇô arty┼Ťcie rodem z Sanoka.

Zamek to zdecydowanie jedno z MUST SEE podczas wizyty w Sanoku ÔÇô Skarbcu Bieszczad├│w.

Komnaty renesansowego zamku mieszcz─ů jedn─ů z najpi─Ökniejszych kolekcji sztuki cerkiewnej ÔÇô ponad 1200 eksponat├│w, od najwcze┼Ťniejszych przyk┼éad├│w malarstwa cerkiewnego poprzez przedmioty liturgiczne pochodz─ůce z istniej─ůcych b─ůd┼║ nieistniej─ůcych prawos┼éawnych i greckokatolickich cerkwi z teren├│w po┼éudniowo-wschodniej Polski i dzisiejszej Ukrainy, a┼╝ po bogat─ů kolekcj─Ö malowide┼é z ko┼äcowej fazy malarstwa ikonowego ÔÇô z XIX w. Uzupe┼énieniem ekspozycji jest znajduj─ůcy si─Ö na I pi─Ötrze zamku kompletny ikonostas, w kt├│rym umieszczone s─ů ikony z prze┼éomu XVII i XVIII w.

Osobne skrzyd┼éo po┼Ťwi─Öcono najwi─Ökszej na ┼Ťwiecie ÔÇô licz─ůcej ok. 600 prac ÔÇô ekspozycji prac Zdzis┼éawa Beksi┼äskiego prezentuj─ůcej jego bogat─ů i r├│┼╝norodn─ů tw├│rczo┼Ť─ç. Wystawa zabiera zwiedzaj─ůcych w podr├│┼╝ przez etapy tw├│rczo┼Ťci mistrza. Sala sanocka obok fotografii z lat 50 prezentuje wczesne prace, seri─Ö unikatowych obraz├│w malowanych na szkle czy r├│wnie interesuj─ůcych realizacji rze┼║biarskich. Kolejna sala, b─Öd─ůca wiernie odtworzon─ů warszawsk─ů pracowni─ů pozwala widzowi podejrze─ç najbardziej intymn─ů sfer─Ö ┼╝ycia tw├│rczego artysty. Zwie┼äczeniem zbior├│w s─ů dwie sale umiejscowione na ni┼╝szych kondygnacjach prezentuj─ůce najwa┼╝niejszy dorobek artystyczny Beksi┼äskiego.

Godziny otwarcia:

od 1 kwietnia do 31 pa┼║dziernika

pon. 8:00 – 12:00

  1. ÔÇô niedz. – 9:00 – 17:00

od 2 listopada do 31 marca

pon. 8:00 – 12:00

  1. ÔÇô ┼Ťr. – 9:00 – 17:00

czw. ÔÇô niedz. – 9:00 – 15:00

Bilety:

normalne ÔÇô 18 z┼é

ulgowe ÔÇô 13 z┼é

rodzinne ÔÇô 48 z┼é

przewodnik w j─Özyku polskim ÔÇô 55 z┼é

przewodnik w j─Özyku angielskim, francuskim lub niemieckim ÔÇô 70 z┼é

Kontakt:

tel. + 48 13 46 306 09 wew. 35

e-mail: rezerwacja.mhs@interia.pl

Jak dojecha─ç [mapa]

Ciekawostki

  • Muzeum Historyczne w Sanoku jest jedynym spadkobiercom mistrza Zdzis┼éawa Beksi┼äskiego ÔÇô sta┼éo si─Ö tym samym w┼éa┼Ťcicielem wszystkich jego prac (nie licz─ůc tych zakupionych przez prywatnych kolekcjoner├│w)
  • Pod zamkiem znajduj─ů si─Ö dwa niemieckie schrony obserwacyjne ÔÇô jeden z nich mo┼╝na zwiedza─ç w zamkowych podziemiach
  • W zbiorach sanockiego muzeum znajduje si─Ö jeden rysunek samego Pabla Picassa
  • W Muzeum zosta┼éa niedawno odnaleziona zb├│jnicka armata z Odrzechowej ÔÇô historia tego odkrycia oraz historia samej armaty znajduje si─Ö tutaj

Historia Zamku Kr├│lewskiego w Sanoku

Pierwotnie gotycka budowla sanockiego zamku wzniesiona zosta┼éa na miejscu dawnego ruskiego grodu. W pierwszej po┼éowie XVI w. zamek przebudowany zosta┼é za spraw─ů ┼╝ony kr├│la Zygmunta Starego ÔÇô Bony Sforzy. Kolejn─ů przebudow─Ö obiekt przeszed┼é pod zaborem austriackim, kiedy to m.in. zosta┼éo rozebrane skrzyd┼éo po┼éudniowe. Sw├│j obecny wygl─ůd zamek zawdzi─Öcza rekonstrukcji poprzedzonej szeroko zakrojonymi badaniami, nad przywr├│ceniem jego stanu z okresu ┼Ťwietno┼Ťci. Przy murach obwodowych, po obydwu stronach bramy, funkcjonowa┼éo zaplecze gospodarcze ÔÇô pomieszczenia mieszkalne dla s┼éu┼╝by, stajnie, wozownia, zbrojownia, kuchnia, ┼éa┼║nia, piekarnia, browar, kt├│rych fundamenty ods┼éaniane s─ů systematycznie podczas wykopalisk archeologoczncyh. Zachowana do dzisiaj studnia powsta┼éa jeszcze za czas├│w starosty Miko┼éaja Wolskiego w 1. po┼é. XVI w. Najznamienitszymi go┼Ť─çmi nadsa┼äskiej warowni go┼Ť─çmi byli: kr├│lowie Kazimierz Wielki i W┼éadys┼éaw Jagie┼é┼éo z trzeci─ů ┼╝on─ů El┼╝biet─ů Granowsk─ů z Pilczy (po ┼Ťlubie w Sanoku), kardyna┼é Ole┼Ťnicki. Zamek by┼é tak┼╝e rezydencj─ů czwartej ┼╝ony W┼éadys┼éawa Jagie┼é┼éy ÔÇô kr├│lowej Zofii (Sonki) i kr├│lowej Izabeli W─Ögierskiej, wdowy po Janie Zapolyi.

Zamek by┼é wa┼╝nym punktem strategicznym na pograniczu polsko-rusko-w─Ögierskim. ┼Üwiadczy o tym nie tylko jego po┼éo┼╝enie, ale cho─çby mury obronne o grubo┼Ťci 4 ┼éokci (2,4 m), posiada┼é te┼╝ masywn─ů, kamienn─ů, gotyck─ů wie┼╝─Ö z czas├│w kr├│la Kazimierza Wielkiego, wie┼╝─Ö ceglan─ů, most zwodzony i fosy ÔÇô co stanowi┼éo pot─Ö┼╝ny zesp├│┼é obronny.

Urokliwy sanocki rynek w sam raz na wakacyjny wypad.
Sanocki Rynek

Star├│wki miejskie s─ů zawsze ch─Ötnie odwiedzane przez turyst├│w ze wszystkich zak─ůtk├│w ┼Ťwiata. Powod├│w tego stanu rzeczy mo┼╝e by─ç wiele ÔÇô jednych przyci─ůgn─ů tu liczne zabytki, innych mnogo┼Ť─ç kawiarni i restauracji.

Obecn─ů form─Ö sanocki rynek zyska┼é po przebudowie przeprowadzonej przez Austriak├│w w 1786 roku. Okalaj─ůce go kamienice pochodz─ů w wi─Ökszo┼Ťci z XVIII i XIX w. i mie┼Ťci┼éy si─Ö w nich┬á g┼é├│wnie ┼╝ydowskie karczmy i zajazdy. Od┼Ťwie┼╝ony w ostatnich latach zyska┼é now─ů nawierzchni─Ö i o┼Ťwietlenie, a kamieniczki nowe elewacje. Latem jest to t─Ötni─ůce ┼╝yciem serce miasta, pe┼éne gwarnego t┼éumu, ogr├│dk├│w piwnych przy restauracjach i smakowitych zapach├│w regionalnych potraw dobiegaj─ůcych z wn─Ötrz tych┼╝e restauracji. Odbywaj─ů si─Ö tu r├│┼╝nego rodzaju imprezy jak np. popularne w ostatnich┬á latach zloty foodtruck├│w, czy wpisany ju┼╝ na sta┼ée w histori─Ö miasta Jarmark Ikon.

Na szczeg├│ln─ů uwag─Ö zas┼éuguje m.in. budynek ratusza miejskiego ÔÇô po po┼╝arze poprzedniego drewnianego ratusza, nowy powsta┼é w XVIII w. na skutek przebudowy istniej─ůcej ju┼╝ kamienicy. W 1934 roku gmach przeszed┼é kolejn─ů przebudow─Ö, w jego bry┼é─Ö w┼é─ůczona zosta┼éa kolejna s─ůsiaduj─ůca kamienica, a ca┼éo┼Ťci nadano sp├│jny charakter jednej budowli. Zwie┼äczenie centralnej cz─Ö┼Ťci stanowi zegar wykonany w Pradze, a uruchomiony 1 lutego 1906 roku. Na szczycie lewego skrzyd┼éa widnieje herb Sanoka, na prawym za┼Ť god┼éo pa┼ästwowe. Obecny, od┼Ťwie┼╝ony wygl─ůd odzwierciedla stan ratusza z okresu mi─Ödzywojennego. Siedzib─Ö maj─ů tu Urz─ůd Stanu Cywilnego, Biuro Wystaw Artystycznych, Centrum Informacji Turystycznej oraz r├│┼╝ne instytucje i punkty handlowe i us┼éugowe. Fundamenty pierwotnego ratusza, kt├│ry sp┼éon─ů┼é w 1680 roku, odkryto podczas prac archeologicznych prowadzonych r├│wnolegle z rewitalizacj─ů sanockiego rynku. Po u┼éo┼╝eniu nowej nawierzchni ich zarys zosta┼é zaznaczony kostk─ů brukow─ů w innym kolorze.

Spo┼Ťr├│d rz─Öd├│w kamienic okalaj─ůcych sanocki rynek wyr├│┼╝nia si─Ö eklektyczna budowla Urz─Ödu Miasta. Postawiona zosta┼éa przez Austriak├│w w latach 1875-89 na potrzeby Rady Powiatowej. Fasad─Ö budynku zdobi historyczny herb ziemi sanockiej ÔÇô z┼éoty dwug┼éowy orze┼é na b┼é─Ökitnym polu.

 

Spływy pontonowe

Wizyta w Bieszczadach nie zawsze musi, a wr─Öcz nawet nie powinna ogranicza─ç si─Ö tylko do w─Ödr├│wek po zielonych po┼éoninach, czy k─ůpieli s┼éonecznych na pla┼╝ach wok├│┼é Zalewu Soli┼äskiego. Jedn─ů z popularniejszych form aktywnego wypoczynku s─ů sp┼éywy pontonowe po najbardziej malowniczych odcinkach rzeki San.

Maj─ůcy swoje ┼║r├│d┼éa w samym sercu Bieszczad├│w na pograniczu polsko-ukrai┼äskim, przep┼éywaj─ůc przez zapory Soli┼äsk─ů i Myczkowieck─ů, w Sanoku ju┼╝ czy nawet wy┼╝ej w Lesku przybiera form─Ö szerokiej i spokojnie p┼éyn─ůcej ale wci─ů┼╝ g├│rskiej rzeki.

Wyobra┼║cie sobie, leniw─ů podr├│┼╝ z pr─ůdem rzeki w otoczeniu puszcza┼äskich las├│w, wzg├│rz, osuwisk odkrywaj─ůcych tajemnice karpackiej geologii, dzikie ptactwo podrywaj─ůce si─Ö z wody do lotu na nasz widokÔÇŽ szare i bia┼ée czaple, bociana czarnego, kaczki, a my niesieni pr─ůdem po prostu odpoczywamy otoczeni zieleni─ů. Towarzysz─ů temu wszystkiemu d┼║wi─Öki uspokajaj─ůcego szumu wij─ůcej si─Ö jak wst─Öga g├│rskiej rzeki. Pod pontonami wida─ç skaliste dno, a w czystej jak kryszta┼é wodzie wida─ç uciekaj─ůce pstr─ůgi i inne gatunki ryb.

Ko┼Ťci├│┼é Franciszkan├│w

Najstarszym budynkiem centralnego placu jest ko┼Ťci├│┼é i klasztor oo. Franciszkan├│w pw. Podwy┼╝szenia Krzy┼╝a ┼Üwi─Ötego. Wybudowany zosta┼é w stylu barokowym w latach 1632-40. We wn─Ötrzu podziwia─ç mo┼╝na pi─Ökne, p├│┼║nobarokowe o┼étarze, oraz obraz Matki Bo┼╝ej Pocieszenia ÔÇô Pani Ziemi Sanockiej.

Najstarszym budynkiem centralnego placu jest ko┼Ťci├│┼é i klasztor oo. Franciszkan├│w pw. Podwy┼╝szenia Krzy┼╝a ┼Üwi─Ötego. Wybudowany zosta┼é w stylu barokowym w latach 1632-40. We wn─Ötrzu podziwia─ç mo┼╝na pi─Ökne, p├│┼║nobarokowe o┼étarze, oraz obraz Matki Bo┼╝ej Pocieszenia ÔÇô Pani Ziemi Sanockiej. Madonna ubrana jest w srebrn─ů, barokow─ů sukienk─Ö wykonan─ů ok. 1700 roku. Legenda g┼éosi, ┼╝e obraz zosta┼é przywieziony z wyprawy moskiewskiej przez Krzysztofa Tarnowskiego, jednak historycy obalaj─ů ten mit datuj─ůc powstanie dzie┼éa na pierwsz─ů po┼éow─Ö XVII w.

W o┼étarzu g┼é├│wnym umieszczony jest ┼éaskami s┼éyn─ůcy krzy┼╝ z drugiej po┼éowy XVII w. Cenny r├│wnie┼╝ jest obraz ┼Ťw. Antoniego znajduj─ůcy si─Ö w prawym o┼étarzu bocznym. Polichromie autorstwa W┼éadys┼éawa Lisowskiego wykonane zosta┼éy w latach 1935-36.

Historia Franciszkan├│w w Sanoku si─Öga 1377 roku, kiedy to zostali sprowadzeni do miasta przez W┼éadys┼éawa Opolczyka. Ich klasztor mie┼Ťci┼é si─Ö poza murami miasta i dopiero w 1384 roku przywilej osiedlenia si─Ö w obr─Öbie mur├│w wyda┼éa Franciszkanom El┼╝bieta Bo┼Ťniaczka. W zakrystii ko┼Ťcio┼éa znajduje si─Ö jej portret wykonany w drugiej po┼éowie XIX wieku.

W kaplicy ┼Ťw. Franciszka odkryto ┼Ťredniowieczne cmentarzysko i mury datowane na XIV w., natomiast na jej ┼Ťcianach XVII-wieczne polichromie figuralne.

Pierwotne zabudowania klasztorne sp┼éon─Ö┼éy w jednym z po┼╝ar├│w n─Ökaj─ůcych miasto, w 1604 roku. Obecne, wymurowane z ┼éamanego kamienia i ceg┼éy powsta┼éy w latach 1632-40.┬á Podw├│rze klasztorne otoczone kamiennym murem, wraz z bram─ů wjazdow─ů datuje si─Ö na XVIII w. Klasztor by┼é wielokrotnie przebudowywany. W jego obr─Öbie dzia┼éa ksi─Ögarnia i kawiarenka ÔÇ×U MnichaÔÇŁ s┼éyn─ůca z rewelacyjnych herbat i kaw z r├│┼╝nych zak─ůtk├│w ┼Ťwiata.

Ławeczka Dobrego Wojaka Szwejka

Na ulicy 3 Maja ÔÇô czyli popularnym w┼Ťr├│d sanoczan deptaku, na jednej z ┼éaweczek siedzi posta─ç Dobrego Wojaka Szwejka odlana z br─ůzu. Upami─Ötnia ona wizyt─Ö w Sanoku ÔÇô tej znanej, co wa┼╝ne literackiej postaci.┬áJak pisze Jaroslav Hasek ┼╝o┼énierze z Budziejowickiej Marszkompanii zameldowali si─Ö w Sanoku.

Zameldowali si─Ö w Sanoku na stacji kolejowej 15.VII 1915 roku. Mo┼╝na sp─Ödzi─ç p├│┼é dnia szukaj─ůc w Sanoku pami─ůtek z czas├│w monarchii Austro-W─Ögierskiej, np. nieopodal deptaka znajduje si─Ö Hotel ÔÇ×Pod 3 R├│┼╝amiÔÇŁ ÔÇô dawniej tzw. domÔÇŽ po┼é─ůczonych rozrywek ­čśë, Zau┼éek Dobrego Wojaka Szwejka ÔÇô pierwsza w Polsce ulica nazwana imieniem tego literackiego bohatera, szko┼éa w kt├│rej zatrzyma┼éa si─Ö kompania Szwejka. Na sanockim cmentarzu spoczywa nawet Marsza┼éek Fryderyk von Vrocien┬á ÔÇô dow├│dca Twierdzy Budapeszt. Pomnik Szwejka zosta┼é uroczy┼Ťcie ods┼éoni─Öty w 2003 roku, mi─Ödzy innymi przez wnuka Jaros┼éava Haska ÔÇô Richarda.

źródło: wikiwand.com
Parki Miejski w Sanoku

Park Miejski znajduje si─Ö w centrum miasta, w najwy┼╝szym jego punkcie. Wej┼Ťcia do Parku rozmieszczono przy ulicach Mickiewicza i Ko┼Ťciuszki, a tak┼╝e mniej znane u st├│p g├│ry parkowej od strony ulicy 2 Pu┼éku Strzelc├│w Podhala┼äskich.

Park zosta┼é za┼éo┼╝ony w 1896 roku, a na jego szczycie w 100 rocznic─Ö urodzin Adama Mickiewicza usypano kopiec po┼Ťwi─Öconym naszemu narodowemu wieszczowi. Imieniem innego wybitnego Polaka ÔÇô Fryderyka Szopena nazwane jest ┼║r├│de┼éko na stoku g├│ry parkowej.

Park jest najwy┼╝szym punktem Sanoka (362 m n.p.m.), a wzniesienie na kt├│rem jest usytuowany znane jest w┼Ťr├│d Sanoczan a┼╝ pod 3 nazwami: Aptekarka, G├│ra parkowa i Str├│┼╝nia. Spaceruj─ůc parkowymi alejkami mo┼╝na napotka─ç wiele pomnikowych drzew rzadkich gatunk├│w, mi─Ödzy innymi: cisa pospolitego, surmi─Ö, daglezj─Ö zielon─ů, sosn─Ö wejmutk─Ö i sosn─Ö czarn─ů.
Na szczycie w kierunku p├│┼énocnym ustawiono platform─Ö widokow─ů z kt├│rej rozpo┼Ťciera si─Ö pi─Ökna panorama z widokiem na G├│ry S┼éonne, G├│r─Ö Fajk─Ö (Horodyszcze ÔÇô pierwotny Sanok) oraz dolin─Ö rzeki San.

Sanok na wakacje - zabytkowy plac ┼Ťw. Micha┼éa.
Plac Św. Michała

Plac po┼éo┼╝ony jest w centralnej cz─Ö┼Ťci miasta i nazywany przez mieszka┼äc├│w ÔÇ×Ma┼éym RynkiemÔÇŁ w odr├│┼╝nieniu od rynku g┼é├│wnego oddalonego od niego o zaledwie kilka krok├│w.┬áPowsta┼é w 1784 roku, po likwidacji istniej─ůcego tu pierwotnie cmentarza.

Cmentarza nale┼╝─ůcego do ko┼Ťcio┼éa ┼Ťw. Micha┼éa, bowiem zgodnie z cyrkularzem wydanym przez w┼éadze Kr├│lestwa Galicji i Lodomerii w 1784 wszystkie cmentarze w kraju przeniesiono w “przyzwoite miejsce poza osiad┼éo┼Ťciami” i starannie ogrodzono. Pierwotnie nazywany by┼é Placem Mansjonarskim z racji przylegaj─ůcego do┼ä od zachodu Domu Mansjonarzy. Pe┼éni┼é funkcj─Ö placu handlowego, obecnie zlokalizowany jest przy nim post├│j taks├│wek oraz zagospodarowana przestrze┼ä do wypoczynku.

Podczas prac rewitalizacyjnych placu przeprowadzono szeroko zakrojone wykopaliska archeologiczne, podczas kt├│rych natrafiono na ludzkie szcz─ůtki ÔÇô pozosta┼éo┼Ťci zlikwidowanego przed wiekami cmentarza, monety oraz, co najistotniejsze ÔÇô ods┼éoni─Öte zosta┼éy fundamenty ko┼Ťcio┼éa w kt├│rym w roku 1417 odby┼é si─Ö ┼Ťlub kr├│la W┼éadys┼éawa Jagie┼é┼éy z El┼╝biet─ů Granowsk─ů. Dzi┼Ť s─ů one na powr├│t zasypane i przykryte brukiem,┬á jednak aby zachowa─ç po nich jaki┼Ť ┼Ťlad – obrys ko┼Ťcio┼éa zaznaczono kostk─ů w innym kolorze. Znajdziemy tam te┼╝ tablic─Ö informuj─ůc─ů o historii tego miejsca.

W 2018 roku na placu stan─Ö┼éa 5-cio metrowa, odlana z br─ůzu rze┼║ba Micha┼éa Archanio┼éa. Zgodnie z atrybutem ┼Ťwi─Ötego, na tarczy jego tarczy widnieje napis w j─Özyku ┼éaci┼äskim: ÔÇ×Quis ut DeusÔÇŁ (pol. ÔÇ×Kt├│┼╝ jak B├│gÔÇŁ) co jest dos┼éownym t┼éumaczeniem hebrajskiego imienia Michael.

Murale Arkadiusza Andrejkowa to jedna z atrakcji Sanoka.
źródło: facebook.com/andrejkowarkadiusz
Sanockie murale

Malarstwo i street art to pasja sanoczanina ÔÇô Arkadiusza Andrejkowa. Jest on absolwentem Wydzia┼éu Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego. Obecnie mieszka i tworzy w swoim rodzinnym mie┼Ťcie. Jest autorem projektu ÔÇ×Cichy Memoria┼éÔÇŁ.

Rozpocz─Öty w 2017 roku zaowocowa┼é seri─ů tzw. ÔÇ×deskaliÔÇŁ czyli portret├│w na deskach starych szop i stod├│┼é. Jego bardzo bogaty dorobek tw├│rczy prezentowany by┼é na wielu wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granic─ů.

Na sanockich ulicach mo┼╝na odnale┼║─ç 11 murali autorstwa Andrejkowa, wykonanych w ramach projektu MuralMapa. Inspiracj─ů dla artysty by┼éy stare fotografie dawnych mieszka┼äc├│w miasta. Przenosz─ůc ich postacie na wyra┼║nie nadgryzione z─Öbem czasu powierzchnie zabiera widza w podr├│┼╝ po czasoprzestrzeni naszego miasta. Spaceruj─ůc szlakiem murali mo┼╝na pozna─ç fragmenty historii Sanoka i dowiedzie─ç si─Ö wi─Öcej o zwyk┼éych mieszka┼äcach miasta z dawnej epoki. Realizacje odnale┼║─ç mo┼╝na g┼é├│wnie w centrum miasta, artysta jednak skupia┼é si─Ö na jego mniej odwiedzanych zakamarkach.

Wszystkie punkty na szlaku MuralMapy odnale┼║─ç mo┼╝na tutaj.

Regionalna kuchnia

Bieszczady niegdy┼Ť nie rozpieszcza┼éy swoich mieszka┼äc├│w, zw┼éaszcza na przedn├│wku lub podczas licznych wojen toczonych na pograniczu ÔÇô tote┼╝ do chat cz─Östo zagl─ůda┼éa przys┼éowiowa ÔÇ×galicyjska biedaÔÇŁ.┬á

Wobec tego ludzie cz─Östo musieli szuka─ç po┼╝ywienia w lesie i na ┼é─ůkach, st─ůd w menu ┼üemk├│w czy Bojk├│w cz─Östo go┼Ťci┼éy grzyby, orzechy laskowe czy jagody, a nawet pokrzywa, szczaw, barszcz zwyczajny, grzyby, lebioda i rdest dzi─Öki kt├│rym udawa┼éo si─Ö przetrwa─ç najtrudniejsze czasy. Do m─ůki s┼éu┼╝─ůcej do pieczenia w okresach g┼éodu dodawano zmielon─ů kor─Ö brzozow─ů lub d─Öbow─ů, lub mielone k┼é─ůcza perzu czy zmielone ┼╝o┼é─Ödzie, by nieco zaoszcz─Ödzi─ç brakuj─ůcej m─ůki. Oczywi┼Ťcie takich ÔÇ×specja┼é├│wÔÇŁ ┼╝adna z restauracji ju┼╝ wam nie zaserwuje.

Podstawowymi surowcami z kt├│rych przygotowywano potrawy by┼éo mleko krowie, kozie czy owcze, z kt├│rego robiono sery (twar├│g, oscypek, redyko┼éki, bryndz─Ö, ser ┼╝├│┼éty, w─Ödzony, go┼éki, wurd─Ö), mas┼éo, ma┼Ťlank─Ö, serwatk─Ö czy ┼╝entyc─Ö; zbo┼╝e, w tym w przyt┼éaczaj─ůcej wi─Ökszo┼Ťci a┼╝ do XX wieku by┼é to owies z kt├│rego pieczono chleb i robiono kasz─Ö. W oparciu o te podstawowe sk┼éadniki wymy┼Ťlano przer├│┼╝ne posi┼éki, mieszaj─ůc je ze wszystkim, ÔÇ×co si─Ö da┼éoÔÇŁ.

Mi─Ösa jadano niewiele, mogli sobie na nie pozwoli─ç jedynie najbogatsi gospodarze i to tylko z okazji wa┼╝nych ┼Ťwi─ůt czy wesel. Dr├│b trzymano g┼é├│wnie dla jajek ÔÇô by┼éy one sprzedawane aby kupi─ç artyku┼éy, kt├│rych gospodarz nie m├│g┼é wyprodukowa─ç sam, a ros├│┼é wi─ůza┼é si─Ö jedynie z chorob─ů kury i przy┼Ťpieszonym jej zgonem.

Na co dzie┼ä pieczono podp┼éomyki, proziaki i oszczipok. By┼éy to chlebki, a w┼éa┼Ťciwe placki na zakwasie chlebowym, piwnym lub nie kwaszone. Prawdziwy chleb w przeciwie┼ästwie do niewielkich, codziennych plack├│w cieszy┼é si─Ö szczeg├│lnym szacunkiem, wr─Öcz mo┼╝na by rzec czci─ů. By┼é te┼╝ niezb─Ödnym elementem uroczysto┼Ťci rodzinnych oraz ┼Ťwi─ůt religijnych.

Istotnym elementem Bojkowskiej i ┼üemkowskiej diety by┼éy ziemniaki, nazywane m.in. kompery, bandury, kartofle, grule, bulba lub trompaky. Jedzono je na wszelkie mo┼╝liwe sposoby, pocz─ůwszy od doskonale nam wszystkim znanych pieczonych w ognisku, a sko┼äczywszy na wymy┼Ťlnych potrawach. Obecnie trudno sobie wyobrazi─ç, ┼╝e jeszcze 200 lat temu zupe┼énie ich tutaj nie znano. Ziemniaki by┼éy ┼éatwe do przechowywania zim─ů, natomiast na wiosn─Ö stosunkowo wcze┼Ťnie pojawia┼éy si─Ö m┼éode ziemniaki, kt├│re ju┼╝ mo┼╝na by┼éo wykorzysta─ç w kuchni. Warto wspomnie─ç, ┼╝e poprzednikiem ziemniaka, kt├│ry wcze┼Ťniej rozpowszechni┼é si─Ö w Europie, przywieziony tak┼╝e z Ameryki P├│┼énocnej, by┼é ma┼éo dzi┼Ť ju┼╝ znany, cho─ç wracaj─ůcy do ┼éask w nowoczesnej kuchni topinambur.

Zanim pod tutejszymi strzechami zago┼Ťci┼éy na sta┼ée ziemniaki, na sto┼éach przewa┼╝ni go┼Ťci┼éy r├│┼╝ne kasze, kt├│re uzyskiwano obt┼éukuj─ůc ┼éuski ziaren zbo┼╝a w stepach (stupach). Z j─Öczmienia otrzymywano p─Öczak, a z prosa jag┼éy. Pszenica, ┼╝yto czy owies przerabiane by┼éy g┼é├│wnie na m─ůk─Ö. Powszechnie wykorzystywano r├│wnie┼╝ ro┼Ťliny str─ůczkowe takie, jak soczewica, b├│b czy groch. Bardzo wa┼╝n─ů cz─Ö┼Ťci─ů diety by┼éy bryje, nazywane na naszych terenach mama┼éyga, kulesza, banusz (lub banosz albo tokan na Zakarpaciu) czy czyr w zale┼╝no┼Ťci od konsystencji i rodzaju zastosowanej m─ůki.

Doskona┼éym ┼║r├│d┼éem┬á witaminy C w okresie zimowym, cho─ç mo┼╝e nie do ko┼äca witaminy istnia┼éy w ┼Ťwiadomo┼Ťci ├│wczesnych ludzi, by┼éy kiszona kapusta i og├│rki, kt├│re mo┼╝na by┼éo spo┼╝ywa─ç przez wiele zimowych miesi─Öcy, a kwas kapu┼Ťciany mo┼╝na by┼éo wykorzysta─ç do gotowania zupy. Cz─Östym bywalcem bieszczadzkich sto┼é├│w by┼é ┼╝ur. Przygotowywano r├│wnie┼╝ polewki z wykorzystaniem barszczu zwyczajnego, lebiody, szczawiu, marchwi, pietruszki, cebuli, selera, grochu, kapusty, broku┼é├│w, fasoli, kalafiora ale r├│wnie┼╝ i rdestu albo pokrzywy.

Powszechnie wykorzystywane by┼é r├│wnie┼╝ warzywa, uprawiane przy chatach. Ch─Ötnie jadano groch, kapust─Ö, rzep─Ö, cebul─Ö, buraki, marchew, pietruszk─Ö, b├│b, fasol─Ö, kukurydz─Ö (t─Ö ostatnia szczeg├│lnie we wschodniej i po┼éudniowej cz─Ö┼Ťci Karpat Wschodnich). Suszono tak┼╝e na zim─Ö owoce i grzyby, kt├│re mo┼╝na by┼éo p├│┼║niej wykorzysta─ç gdy brak┼éo ich ┼Ťwie┼╝ych odpowiednik├│w.

Z mi─Ös, je┼Ťli ju┼╝ zago┼Ťci┼éy na sto┼éach zamo┼╝niejszych gospodarzy jadano wieprzowin─Ö, dr├│b, mi─Öso k├│z, wo┼éowin─Ö i baranin─Ö, lecz oczywi┼Ťcie okazjonalnie, podczas ┼Ťwi─ůt religijnych i uroczysto┼Ťci rodzinnych. Celem d┼éu┼╝szego przechowywania mi─Öso solono, w─Ödzono lub suszono. Spo┼╝ywane by┼éy r├│wnie┼╝ potrawy z ryb, szczeg├│lnie w okresach postnych, cho─ç podczas tych najwa┼╝niejszych post├│w unikano nawet jedzenia nabia┼éu.

Je┼Ťli chodzi o napoje, szczeg├│ln─ů popularno┼Ťci─ů cieszy┼éa si─Ö tzw. osko┼éa z brzozy lub klonu, nazywana r├│┼╝nie w poszczeg├│lnych cz─Ö┼Ťciach g├│r. W powszechnym u┼╝yciu by┼éo mleko, serwatka czy ma┼Ťlanka. Powszechnie stosowano r├│┼╝ne napary z zi├│┼é nazywane herbatami (od ┼éaci┼äskiego s┼éowa herba czyli zio┼éa), czaj za┼Ť to napar pochodz─ůcy z oryginalnych li┼Ťci herbaty. Cz─Östo pito te┼╝ kwas chlebowy, kt├│rego domowa produkcja by┼éa do┼Ť─ç ┼éatwa.

Nie stroniono oczywi┼Ťcie r├│wnie┼╝ od alkoholi. Wina przywo┼╝one z niedalekich W─Ögier czy pitne miody by┼éy poza mo┼╝liwo┼Ťciami finansowymi ludno┼Ťci wsi, go┼Ťci┼éy wi─Öc one wy┼é─ůcznie na szlacheckich sto┼éach. Po wsiach pito najcz─Ö┼Ťciej palink─Ö zwan─ů r├│wnie┼╝ palunk─ů, hory┼ék─ů, gorza┼ék─ů czy te┼╝ okowit─ů. Od XVII w. zacz─Ö┼éa j─ů wypiera─ç coraz silniej w├│dka, produkowana ze zbo┼╝a, a p├│┼║niej z du┼╝o ta┼äszych ziemniak├│w. Obfito┼Ť─ç tego surowca spowodowa┼éa, ┼╝e w pierwszej po┼éowie XIX w. produkcja w├│dki z ziemniak├│w w Galicji, stanowi─ůcej jakie┼Ť 10% terytorium ca┼éo┼Ťci monarchii habsburskiej, stanowi┼éa a┼╝ 60% ┼é─ůcznej produkcji spirytusu w kraju! ┬áW efekcie rz─ůd austriacki zmuszony by┼é podj─ů─ç dzia┼éania maj─ůce na celu walk─Ö z pija┼ästwem, m.in. by┼é nakaz organizacji wesel przed po┼éudniem, kiedy karczmy by┼éy jeszcze zamkni─Öte.

Piwo w minionych stuleciach by┼éo zazwyczaj ciemne i s┼éabe. Dopiero od drugiej po┼éowy XIX w. dzi─Öki sukcesowi browarnik├│w z Pilzna, jasny Pilzner zacz─ů┼é podbija─ç serca mieszka┼äc├│w monarchii habsburskiej, a nast─Öpnie rozpowszechni┼é si─Ö na ca┼éy ┼Ťwiat. Co ciekawe picie piwa by┼éo dawniej o wiele zdrowsze od spo┼╝ywania zwyk┼éej wody, gdy┼╝ piwo robiono na bazie przegotowanej wody, podobnie jak sycone miody pitne, co eliminowa┼éo zagro┼╝enie ze strony drobnoustroj├│w w tej┼╝e wodzie si─Ö znajduj─ůcych.

Nale┼╝y oczywi┼Ťcie pami─Öta─ç, ┼╝e opr├│cz biednej kuchni ch┼éopskiej, istnia┼éa tak┼╝e kuchnia szlachecka, r├│┼╝ni─ůca si─Ö cho─çby obecno┼Ťci─ů dziczyzny, na kt├│r─ů (opr├│cz wilk├│w i zaj─Öcy) ch┼éopom nie wolno by┼éo polowa─ç. Odmienna by┼éa tak┼╝e kuchnia mieszcza┼äska, ┼╝ydowska, cyga┼äska itd..

Dzi┼Ť wszyscy z┼éaknieni dawnych, miejscowych smak├│w mog─ů odnale┼║─ç je w licznych sanockich jak i bieszczadzkich restauracjach. Oferuj─ů one mnogo┼Ť─ç oryginalnych potraw jakie go┼Ťci┼éy na sto┼éach dawnych mieszka┼äc├│w Bieszczad├│w, jak i nowoczesne wariacje na ich temat.

Zdecydowanym kr├│lem lokalnych smak├│w jest proziak ÔÇô placek z m─ůki pszennej, ma┼Ťlanki lub zsiad┼éego mleka i jajek oraz sody, czyli prozy od kt├│rej wzi─Ö┼éa si─Ö jego nazwa. Tradycyjnie proziaki powinny by─ç wypiekane na blasze, na kuchni opalanej drewnem. Najlepiej smakuj─ů ┼Ťwie┼╝e, jeszcze ciep┼ée posmarowane mase┼ékiem koniecznie z dodatkiem czosnku nied┼║wiedziego lub z twaro┼╝kiem. Mo┼╝na te┼╝ tradycyjnego proziaka wykorzysta─ç jako baz─Ö do stworzenia bardziej wymy┼Ťlnych potraw ÔÇô smakuj─ů wy┼Ťmienicie wype┼énione r├│┼╝nego rodzaju nadzieniami jak np. z burakiem, fet─ů z koziego i owczego mleka, balsamico i rukol─ů; na s┼éodko z twaro┼╝kiem, owocami i miodem; albo w opcji dla mi─Öso┼╝erc├│w z kurczakiem w miodzie, z gruszk─ů i rukol─ů, lub jako alternatywa dla tradycyjnego burgera. Oczywi┼Ťcie to tylko kilka z wielu opcji.

W menu mo┼╝na te┼╝ znale┼║─ç takie pozycje jak: Kasze┼éynik ┼üemkowski ÔÇô czyli zupa z kapusty kiszonej z mi─Ösem, chrzanem i ┼Ťliwkami; Warenyky Hryczane ÔÇô pierogi, najcz─Ö┼Ťciej z m─ůki orkiszowej z farszem z kaszy gryczanej; Fuczki ÔÇô czyli placuszki z ciasta nale┼Ťnikowego z kiszon─ů kapust─ů; Stolnyki ÔÇô go┼é─ůbki z farszem ziemniaczanym, cz─Östo z dodatkiem sma┼╝onej cebulki i boczku; Hradlak ÔÇô czyli gulasz barani; Hreczanyki ÔÇô placki z mi─Ösa mielonego i kaszy gryczanej; Czanachy ÔÇô zupa z kilku rodzaj├│w fasoli z dodatkiem mi─Ösa wieprzowego; ┼ü─Ö┼╝nie ÔÇô s─ů to kotlety z ziemniak├│w z farszem z kiszonej kapusty, zazwyczaj podawane z sosem grzybowym i wiele innych.

Od samego czytania można solidnie zgłodnieć, tak więc ruszajmy w drogę odkrywać bieszczadzkie smaki!

Pozostałe atrakcje

Szlak ┼Ťladami Beksi┼äskich to jedna z atrakcji w Sanoku.
Śladami rodziny Beksińskich

Skoro ju┼╝ jeste┼Ťmy w Sanoku, miejscu zwi─ůzanym z osob─ů s┼éynnego artysty Zdzis┼éawa Beksi┼äskiego, nie spos├│b nie wspomnie─ç o miejskim szlaku tematycznym po┼Ťwi─Öconym tej postaci. Szlak stworzy┼é lokalny Oddzia┼é PTTK Ziemia Sanocka i prowadzi on przez wszystkie miejsca zwi─ůzane z histori─ů zas┼éu┼╝onego dla Sanoka rodu Beksi┼äskich.

Jego wybitni przedstawiciele już od połowy XIX wieku przyczyniali się do rozwoju miasta regionu oraz sztuki i kultury polskiej.

Pierwszym, zas┼éu┼╝onym dla miasta Beksi┼äskim by┼é Mateusz ÔÇô powstaniec listopadowy, kt├│ry wraz z Walentym Lipi┼äskim, uciekli z Kongres├│wki by schroni─ç si─Ö w Galicji. Zamieszkali w┼éa┼Ťnie w Sanoku, gdzie za┼éo┼╝yli warsztat kotlarski, kt├│ry rozwijaj─ůc pr─Ö┼╝nie da┼é pocz─ůtek lokalnemu przemys┼éowi. Zak┼éad z czasem przekszta┼éci┼é si─Ö z czasem w Fabryk─Ö Wagon├│w i Maszyn kt├│ra z kolei da┼éa pocz─ůtek wsp├│┼éczesnej Fabryka Autobus├│w AUTOSAN.

Dziadek Zdzis┼éawa Beksi┼äskiego W┼éadys┼éaw jako architekt by┼é autorem wielu projekt├│w budynk├│w w Sanoku. Ojciec Stanis┼éaw jako in┼╝ynier pracowa┼é w wydziale budowlanym magistratu. Tak┼╝e syn artysty ÔÇô Tomasz wni├│s┼é ogromny wk┼éad w kultur─Ö polsk─ů jako dziennikarz radiowy, propagator muzyki rockowej, oraz doskona┼éy t┼éumacz klasyki filmowej z j─Özyka angielskiego na polski.

Szlak sk┼éada si─Ö z 10 punkt├│w na terenie miasta oznakowanych 11 tablicami informacyjnych w formie sztalug malarskich. Stoj─ů one obok Muzeum Historycznego, w kt├│rym to znajduje si─Ö galeria prac Beksi┼äskiego, w miejscu, gdzie sta┼é dom jego rodzinny, na cmentarzu gdzie spoczywa Zdzis┼éaw, wraz

z ┼╝ona i synem, gimnazjum i liceum do kt├│rego ucz─Öszcza┼é i w innych interesuj─ůcych miejscach zwi─ůzanych z dziejami rodu. Obok podstawowych informacji na tablicach znajduj─ů si─Ö fotokody, dzi─Öki kt├│rym mo┼╝na dowiedzie─ç si─Ö o wiele wi─Öcej o rodzinie Beksi┼äskich i Sanoku.

Deptak w Sanoku - idealna atrakcja na weekend
Sanocki deptak

Sanocka ul. 3-go Maja to popularny deptak ÔÇô miejsce ch─Ötnie odwiedzane przez spacerowicz├│w. Po obu jego stronach wznosz─ů si─Ö g┼é├│wnie XIX wieczne eklektyczne kamienice w kt├│rych mieszcz─ů si─Ö r├│┼╝nego rodzaju punkty handlowe i us┼éugowe.┬áNajbardziej charakterystycznymi jego punktami s─ů ┼üaweczka Dobrego Wojaka Szwejka.┬á

Sanocka ul. 3-go Maja to popularny deptak ÔÇô miejsce ch─Ötnie odwiedzane przez spacerowicz├│w. Po obu jego stronach wznosz─ů si─Ö g┼é├│wnie XIX wieczne eklektyczne kamienice w kt├│rych mieszcz─ů si─Ö r├│┼╝nego rodzaju punkty handlowe i us┼éugowe.

Najbardziej charakterystycznymi jego punktami s─ů ┼üaweczka Dobrego Wojaka Szwejka ÔÇô przez d┼éugi czas jedyny w Polsce pomnik tej kultowej literackiej postaci, przy kt├│rym wszyscy ch─Ötnie przysiadaj─ů by zrobi─ç sobie zdj─Öcie. Wie┼Ť─ç gminna niesie, ┼╝e potarcie jego nosa przynosi szcz─Ö┼ŤcieÔÇŽ Kto wie, nie zaszkodzi spr├│bowa─ç. Kolejnym interesuj─ůcym miejscem jest pi─Öknie odrestaurowana zabytkowa, drewniana witryna sklepu. Szyld nad wej┼Ťciem g┼éosi: ÔÇ×Mr Jan Hydzik Droguerya i Perfumerya Wina i Wody MineralneÔÇŁ

Mniej wi─Öcej w po┼éowie d┼éugo┼Ťci deptaka sw├│j koniec, lub patrz─ůc z innej perspektywy pocz─ůtek, maj─ů jedne z czterech schod├│w prowadz─ůcych na star├│wk─Ö od strony Podg├│rza. Miejsce to znajduje si─Ö vis a vis ┼üaweczki Dobrego Wojaka Szwejka oraz przy wej┼Ťciu do restauracji sygnowanej imieniem tej┼╝e weso┼éej postaci. A dlaczego o nim wspominamy? Ot├│┼╝ ci─Ö┼╝ko sobie dzi┼Ť wyobrazi─ç, ┼╝e dok┼éadnie tamt─Ödy przebiega┼éy miejskie mury obronne, rozebrane w XVII wieku, a w tym w─ůskim przej┼Ťciu mi─Ödzy kamienicami znajdowa┼éa si─Ö jedna z dw├│ch bram miejskich zwana Bram─ů W─Ögiersk─ů. Zachowane fragmenty mur├│w przetrwa┼éy jeszcze od strony skarpy zamkowej, ul. Rybackiej oraz pod ziele┼äcem przy ul. Berka Joselewicza.

Pomnik poety humanisty Grzegorza z Sanoka.
źródło: sanok.pl
Grzegorz z Sanoka

W─Ödruj─ůc od sanockiej star├│wki w d├│┼é, u skrzy┼╝owania ulic Sobieskiego i Lenartowicza natrafi─ç mo┼╝na na wznios┼éy gmach Miejskiej Biblioteki Publicznej ÔÇô mieszcz─ůcy si─Ö w secesyjnej willi nale┼╝─ůcej niegdy┼Ť do sanockiego architekta Wilhelma Szomka. Przed budynkiem natomiast nie spos├│b przeoczy─ç pomnika jednego z najwybitniejszych sanoczan.

Najwi─Ökszego polskiego humanisty ÔÇô Grzegorza z Sanoka.

┼╗y┼é w latach 1407-1477 i jak podaj─ů ┼║r├│d┼éa, uciek┼é z domu jako 12-letni ch┼éopiec. Po w┼é├│cz─Ödze trwaj─ůcej 10 lat podczas kt├│rej dotar┼é a┼╝ za ┼üab─Ö, ok. 1421 roku rozpocz─ů┼é nauk─Ö w Krakowie, kt├│ra zako┼äczy┼éa si─Ö zdobyciem tytu┼éu magistra atrium w 1439. W mi─Ödzy czasie przyj─ů┼é ┼Ťwi─Öcenia kap┼éa┼äskie. Wyk┼éada┼é poezj─Ö klasyczn─ů w Akademii Krakowskiej, potem osiad┼é w Wieliczce jako proboszcz tamtejszej parafii, wci─ů┼╝ utrzymuj─ůc bliskie kontakty z krakowskim ┼Ťrodowiskiem akademickim. Wzi─ů┼é udzia┼é w wyprawach w─Ögierskiej (1440) i warne┼äskiej (1444) jako kapelan kr├│la W┼éadys┼éawa Warne┼äczyka. Po kl─Ösce pod Warn─ů przebywa┼é na dworze w─Ögierskim zajmuj─ůc si─Ö wychowaniem syn├│w Jana Hunyadyego. Po powrocie do kraju w 1451 zosta┼é arcybiskupem metropolit─ů lwowskim i stworzy┼é w swojej rezydencji w Dunajowie pierwszy w Polsce dw├│r humanistyczny.

Grzegorz z Sanoka jest autorem m.in. zaginionego dzie┼éa historycznego traktuj─ůcego o Warne┼äczyku ÔÇ×Epitaphium regis WladislaiÔÇŁ. D─ů┼╝y┼é do uniezale┼╝nienia filozofii i nauki od teologii i odci─Öcia ich od ┼Ťredniowiecznych autorytet├│w. Promowa┼é renesansowy model idea┼éu cz┼éowieka.

źródło: facebook/EtnoGaleria
Etno Galeria

Etno Galeria to jedno z tych nietypowych miejsc w Sanoku i za razem ciekawych.┬á Odnajdziemy w nim interesuj─ůce etniczne produkty jak: r─Ökodzie┼éa, bi┼╝uterie, ubrania po dzie┼éa malarskie i ikony oraz ro┼╝nego rodzaju ozdoby czy akcesoria.┬á

Dom mansjonarski z XVIII wieku - zabytki w Sanoku.
Dom Mansjonarzy

Dom Mansjonarzy mie┼Ťci┼é si─Ö w niskim, kamiennym budynku przylegaj─ůcym do Placu ┼Ťw. Micha┼éa. Dzi┼Ť funkcjonuje tam M┼éodzie┼╝owy Dom Kultury.┬áZadaniem mansjonarzy by┼éo troszczy─ç si─Ö o przydzielone im o┼étarze.┬áNaucza─ç prawd katechizmowych,

codziennie wsp├│lnie odmawianie brewiarza, celebrowanie Mszy ┼Ťwi─Ötych i g┼éoszenie kaza┼ä. Historia Domu Mansjonarzy si─Öga powo┼éania w 1723 przy ko┼Ťciele parafialnym ┼Ťw. Micha┼éa Archanio┼éa kolegium ksi─Ö┼╝y mansjonarzy, stworzonego przez proboszcza sanockiego i kanonika przemyskiego, ks. Franciszka Go┼║li┼äskiego, kt├│ry to nast─Öpnie ufundowa┼é jego budow─Ö. Dzi─Öki temu ko┼Ťci├│┼é zosta┼é podniesiony do rangi prepozytury.

źródło: wikipedia.org
Orle Skałki

Orle Ska┼éki to malownicza grupa osta┼äc├│w piaskowcowych, po┼éo┼╝ona na szczycie G├│r S┼éonnych na wysoko┼Ťci 518 m. n.p.m..┬áDoprowadzi Was tam jeden ze szlak├│w turystycznych.┬áG├│ry S┼éonne s─ů cz─Ö┼Ťci─ů pasma G├│r Sanocko Turcza┼äskich.

G├│ry S┼éonne s─ů cz─Ö┼Ťci─ů pasma G├│r Sanocko Turcza┼äskich. Jest to obszar Parku Krajobrazowego G├│r S┼éonnych oraz Natura 2000. Ca┼éy masyw G├│r S┼éonnych, z wyj─ůtkiem stok├│w w okolicy miejscowo┼Ťci Lisznna (poni┼╝ej 400 m n.p.m.), jest poro┼Ťni─Öty lasem. Stoki w wielu miejscach s─ů strome, a w rejonie szczytu ┼éatwo napotka─ç piaskowcowe wychodnie.

Pomnik czołgu t34 - turystyczne atrakcje w Sanoku.
źródło: wikimedia.org
Czołg T-34

Na turystycznej mapie Sanoka obok pomnik├│w przyrody i monument├│w upami─Ötniaj─ůcych wa┼╝ne dla sanoczan postacie, mo┼╝na tak┼╝e znale┼║─ç pomniki wojskowe. Jednym z nich jest czo┼ég T-34-85 znajduj─ůcy si─Ö przy ulicy Bia┼éog├│rskiej.┬á

Jego umiejscowienie ma wa┼╝ne znaczenie symboliczne – czo┼ég stoi tu┼╝ obok mostu na Sanie ┼é─ůcz─ůcego lewobrze┼╝ny Sanok z Bia┼é─ů G├│r─ů, w miejscu gdzie przebiega┼éa niemiecko-radziecka granica ustalona 17 wrze┼Ťnia 1939 roku.

Ten wyj─ůtkowy pomnik, ods┼éoni─Öto podczas obchod├│w ┼Üwi─Öta Wojska Polskiego 12 pa┼║dziernika 1982 roku. Wydarzenie to by┼éo jednocze┼Ťnie 39 rocznic─ů bitwy pod Lenino, a wi─Öc dla wszystkich patriot├│w mia┼éo szczeg├│lne znaczenie

Eksponat pochodzi z 26 Pułku Czołgów Średnich, który po 1945 stacjonował w sanockiej dzielnicy Olchowce.

Bunkry Linii Mołotowa

Linia Mo┼éotowa w Bieszczadach┬áto sie─ç radzieckich bunkr├│w zbudowanych wzd┼éu┼╝ granicy z III Rzesz─ů, wytyczonej po podziale Polski (Pakt Ribbentrop-Mo┼éotow).┬áUWAGA! Wchodzenie do wn─Ötrza schron├│w tylko na w┼éasn─ů odpowiedzialno┼Ť─ç!┬á

UWAGA! Wchodzenie do wn─Ötrza schron├│w tylko na w┼éasn─ů odpowiedzialno┼Ť─ç! W ┼Ťrodku jest niebezpiecznie ÔÇô mo┼╝na si─Ö zrani─ç o wystaj─ůce elementy konstrukcji b─ůd┼║ wpa┼Ť─ç przez niezabezpieczone otwory na ni┼╝sze kondygnacje.

Schrony w wi─Ökszo┼Ťci nie posiadaj─ů infrastruktury przystosowuj─ůcej je do zwiedzania i znajduj─ů si─Ö w ruinie. Najbli┼╝szy kompletny Schron Linii Mo┼éotowa znajduje si─Ö Przemy┼Ťlu. Mo┼╝na jednak w kilku miejscach (okolice┬áLeska, Sanoka-Olchowce, Bykowiec i Za┼éu┼╝a)┬ázobaczy─ç zachowany w dobrym stanie schron, p├│┼ékaponiery artyleryjskie, schrony do ognia czo┼éowego lub mniejsze schrony polowe. Z wi─Ökszo┼Ťci─ů z nich wi─ů┼╝─ů si─Ö ciekawe historie. Bunkry maj─ů skomplikowan─ů wielokondygnacyjn─ů budow─Ö, a wprawne oko dostrze┼╝e ┼Ťlady po uzbrojeniu, urz─ůdzeniach filtro-wentylacyjnych, zapleczu socjalnym czy nawet rysunki monta┼╝owe.

Warto wiedzie─ç, ze po zachodniej stronie dawnej granicy (przebiega┼éa korytem Sanu) mo┼╝na tak┼╝e spotka─ç mniej liczne, niemieckie bunkry i umocnienia. Najlepiej zachowane znajduj─ů si─Ö pod murami Zamku w Sanoku.

Punkt Obrony B├│brka ÔÇô┬á2 schrony
Punkt Obrony Zwierzy┼ä ÔÇô┬á3 schrony
Punkt Obrony Lesko 15 schronów
Punkt Obrony Za┼éu┼╝ ÔÇô┬á13 schron├│w
Punkt Obrony Olchowce 15 schronów

Bunkry Linii Mo┼éotowa mo┼╝ecie zwiedzi─ç pod opiek─ů naszego przewodnika podczas wycieczki┬áFLISACKA PRZYGODA NA SANIE.

Historyczny cmentarz ┼╝ydowski - zwiedzanie Sanoka.
źródło: wikipedia.org
Cmentarz ┼╝ydowski w Sanoku

Na terenie Sanoka funkcjonowa┼éy dwa miejsca poch├│wku ┼╗yd├│w. Jeden, starszy ju┼╝ nie istniej─ůcy cmentarz zlokalizowany by┼é na tzw. Okopisku, przy ul Jagiello┼äskiej.

W miejscu gdzie obecnie znajduje się niewielki skwer. najstarsze pochówki miały pochodzić nawet z XIV w. 

Cmentarz został zniszczony podczas II Wojny Światowej, natomiast w 1967 roku ostatecznie zlikwidowany.

Drugi z cmentarzy, a w zasadzie jego pozosta┼éo┼Ťci, znajduje si─Ö na Kiczurach.┬á Tak┼╝e zosta┼é zniszczony w trakcie dzia┼éa┼ä wojennych, zachowa┼éo si─Ö jednak ok 50 macew. Mia┼éy tu miejsce masowe egzekucje ┼╗yd├│w, co upami─Ötnia niewielki obelisk. Wie┼Ť─ç gminna niesie, ┼╝e macewami pochodz─ůcymi z ┼╝ydowskich cmentarzy Niemcy wybrukowali kilka sanockich ulic, co by┼éo do┼Ť─ç cz─Östo spotykan─ů praktyk─ů.

Sanockie kamienice

Sanok pe┼éen jest urokliwych kamienic z XIX a nawet XVIII w. Podczas spacer├│w miejskimi uliczkami tworz─ů one niepowtarzalny klimat ma┼éego, historycznego miasteczka.

ÔÇ×Ramer├│wkaÔÇŁ ÔÇô dzi┼Ť te┼╝ nazywana potocznie ÔÇ×ArkadamiÔÇŁ znajduje si─Ö na rogu ulic Grzegorza i Ko┼Ťciuszki. Ta XIX wieczna kamienica pierwotnie nale┼╝a┼éa do rodziny Ramer├│w ÔÇô st─ůd wzi─Ö┼éa si─Ö jej nazwa. W roku 1866 budynek zosta┼é odkupiony na rzecz miasta i urz─ůdzono tam publiczn─ů czytelni─Ö, bibliotek─Ö a nawet kino. W pierwszej po┼éowie XIX w. w jego parterowej cz─Ö┼Ťci powsta┼éy punkty handlowe i us┼éugowe.

Charakterystyczne arkady nie znajdowa┼éy si─Ö w pierwotnym zamy┼Ťle architekt├│w. Powsta┼éy one p├│┼║niej, podczas okupacji Niemieckiej, kiedy to zrodzi┼éa si─Ö potrzeba poszerzenia istniej─ůcego chodnika ÔÇô wyburzono w├│wczas frontowe pomieszczenia na parterze budynku i przebudowano je na arkadowe podcienia.

Dzi┼Ť funkcjonuje tam ÔÇ×Klub G├│rnikaÔÇŁ miejscowego oddzia┼éu PGNiG oraz r├│┼╝nego rodzaju sklepy i punkty us┼éugowe.

Willa Zaleskich ÔÇô mieszcza┼äska kamienica znajduj─ůca si─Ö przy Placu ┼Ťw. Jana, wybudowana w latach 1890-1910 wed┼éug projektu W┼éadys┼éawa Beksi┼äskiego i Wilhelma Szomka. Inspiracj─ů dla powstania tej pere┼éki sanockiej architektury by┼é wenecki pa┼éac. Ze wzgl─Ödu na swoje po┼éo┼╝enie ÔÇô tu┼╝ nad strom─ů skarp─ů jest nazywana ÔÇ×Sokolim GniazdemÔÇŁ.

Podczas niemieckiej okupacji w willi pod kierownictwem Jadwigi Zaleskiej prowadzone by┼éo tajne nauczanie, co upami─Ötniono wmurowaniem tablicy w ┼Ťcianie elewacyjnej budynku.

Willa Domańskich znajduje się przy ulicy Mickiewicza na wprost Placu Harcerskiego i Góry Parkowej. Jest to secesyjny budynek z drugiej połowy XIX w.

Willa Szomka ÔÇô obecna siedziba Miejskiej Biblioteki Publicznej na rogu ulic Sobieskiego i Lenartowicza. Budynek z 1892 roku nale┼╝a┼é niegdy┼Ť do sanockiego architekta Wilhelma Szomka.

Opr├│cz tych wymienionych, najbardziej charakterystycznych kamienic w obr─Öbie sanockiej star├│wki, jak i poza ni─ů odnale┼║─ç mo┼╝na wiele innych fascynuj─ůcych przyk┼éad├│w XVIII i XIX wiecznej architektury mieszcza┼äskiej ÔÇô wystarczy przespacerowa─ç si─Ö ulicami 3-go Maja, Ko┼Ťciuszki, Jagiello┼äsk─ů, Mickiewicza czy Kazimierza Wielkiego.

Warto te┼╝ uda─ç si─Ö na troch─Ö d┼éu┼╝szy spacer na ulic─Ö G┼éowackiego w dzielnicy Zatorze, gdzie na prze┼éomie XIX i XX wieku bogaci mieszczanie budowali swoje ekskluzywne wille ÔÇô eklektyczne z neogotyckimi elementami. Jedn─ů z najciekawszych jest kamienica pod nr. 27 nazywana ÔÇ×Kocim ZamkiemÔÇŁ.

Atrakcja Sanoka - pomnik Michała Archanioła "Któż jak Bóg?".
Sanockie pomniki

Jak każde miasto, tak i Sanok posiada swoich własnych lub ogólnonarodowych bohaterów, postacie zasłużone dla miasta oraz wydarzenia warte upamiętnienia. 

Stawiane s─ů wtedy pomniki, wmurowywane tablice pami─ůtkowe , obeliski czy sadzone d─Öby pami─Öci. Oto kr├│tki przewodnik po sanockich pomnikach.

Pomnik Ko┼Ťciuszki ÔÇô ma┼éo kto ju┼╝ pami─Öta, ┼╝e w Sanoku by┼éy dwa pomniki narodowego bohatera Tadeusza Ko┼Ťciuszki. Idea powstania pierwszego pojawi┼éa si─Ö przy okazji obchod├│w 100 rocznicy bitwy pod Rac┼éawicami. Przemianowano wtedy te┼╝ jedn─ů z ulic na ul. Tadeusza Ko┼Ťciuszki, oraz polecono mieszka┼äcom by w dniu rocznicy tj. 4 kwietnia 1894 roku o┼Ťwietlili okna swoich dom├│w.

Projekt pomnika wykona┼é lwowski rze┼║biarz Julian Markowski, postument, nota bene wykonany z kamienia leskiego, zaprojektowa┼é Wilhelm Szomek, a wsp├│┼ébudowniczym by┼é architekt miejski in┼╝. W┼éadys┼éaw Beksi┼äski. Zawiera┼é on emblemat w postaci or┼éa polskiego w koronie wraz z w┼é├│czni─ů i szabl─ů. Litery odlane zosta┼éy w Pierwszym Galicyjskim Towarzystwie Akcyjnym Budowy Wagon├│w i Maszyn ÔÇô p├│┼║niejszym Autosanie. Gotowy pomnik ods┼éoni─Öto 28 wrze┼Ťnia 1902 roku, na placu ┼Ťw. Jana. Uroczyto┼Ťciom przewodniczy┼é ceniony sanocki lekarz dr. Karol Zalewski (mieszkaj─ůcy tu┼╝ obok, w ÔÇ×Willi ZalewskichÔÇŁ).

Od tego czasu plac sta┼é si─Ö miejscem obchod├│w najwa┼╝niejszych ┼Ťwi─ůt narodowych. Pomnik przetrwa┼é I Wojn─Ö ┼Üwiatow─ů, niestety podczas II Wojny, okupuj─ůcy te tereny Niemcy, gdy tylko po ┼Ťmierci dra. Zalewskiego wygas┼éa jego protekcja, wyburzyli pomnik za pomoc─ů dynamitu. Jego szcz─ůtki (pomnika, nie dra. Zalewskiego) wyrzucono do pobliskiej fosy wok├│┼é sanockiego zamku. Zachowa┼é si─Ö jedynie emblemat or┼éa w w┼é├│czni─ů i szabl─ů kt├│ry mo┼╝na ogl─ůda─ç w zbiorach sanockiego Muzeum Historycznego. Obecnie w miejscu pierwszego pomnika Ko┼Ťciuszki znajduje si─Ö inny – Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poleg┼éym i Pomordowanym za Polsk─Ö w Sanoku.

Drugi pomnik Tadeusza Ko┼Ťciuszki powsta┼é w 1962 roku, przy okazji obchod├│w 1000-lecia Pa┼ästwowo┼Ťci Polski i jednocze┼Ťnie 800-lecia Sanoka (faktyczne obchody powinny si─Ö odby─ç w 1950 roku, gdy┼╝ pierwsza wzmianka o Sanoku pochodzi z 1150 r. jednak zosta┼éy op├│┼║nione o 10 lat). Pocz─ůtkowa idea zak┼éada┼éa odbudow─Ö pomnika w jego pierwotnej lokalizacji na Placu ┼Ťw. Jana, jednak ostatecznie wybrano nowe miejsce, w samym centrum Sanoka, u st├│p G├│ry Parkowej. Wcze┼Ťniej w tym miejscu sta┼é dworek nale┼╝─ůcy do Haliny Stupnickiej nazywany potocznie ÔÇ×kocim dworkiemÔÇŁ, budynek zosta┼é rozebrany i przeniesiony do Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku ÔÇô obecnie mie┼Ťci si─Ö w nim m.in. kasa biletowa i sklepik.

Projektem pomnika zaj─ů┼é si─Ö Karol Hukan, jednak w mi─Ödzyczasie zmar┼é a jego prac─Ö kontynuowali J├│zef Ma┼éek i J├│zef Wajda. Realizacji pomnika podj─ů┼é si─Ö rze┼║biarz J├│zef Pot─Öpa ÔÇô adiunkt krakowskiej Akademii Sztuk Pi─Öknych.

Figura przedstawia Ko┼Ťciuszk─Ö trzymaj─ůcego w jednej r─Öce uniwersa┼é po┼éaniecki, a w drugiej szabl─Ö. Uroczyste ods┼éoni─Öcie odby┼éo si─Ö w pierwszy dzie┼ä zaplanowanych obchod├│w 800-lecia Sanoka 15 wrze┼Ťnia 1962 roku. Plac wok├│┼é pomnika ÔÇô nazwany ÔÇ×Skwerem Niepodleg┼éo┼ŤciÔÇŁ sta┼é si─Ö miejscem obchod├│w uroczysto┼Ťci patriotycznych.

Pomnik Zdzis┼éawa Beksi┼äskiego ÔÇô naturalnej wielko┼Ťci (1,8 m) statua odlana z br─ůzu stan─Ö┼éa w rogu sanockiego rynku w maju 2012 roku. Sprawia wra┼╝enie, jakby artysta przystan─ů┼é tylko na kr├│tk─ů chwil─Ö, w lekkim rozkroku z r─Ökami w kieszeniach, rozmy┼Ťlaj─ůc nad czym┼Ť zapatrzony na rynek swojego rodzinnego miasta. Autorem rze┼║by jest sanoczanin Adam Przybysz.

Zdzis┼éaw Beksi┼äski urodzi┼é si─Ö w Sanoku 24.02.1929 w rodzinie zwi─ůzanej od pokole┼ä z tym miastem. Jest jednym z najznamienitszych Sanoczan – niezwykle popularny nie tylko w Polsce, ale i za granic─ů malarz, fotograf, grafik i rze┼║biarz. Jego tw├│rczo┼Ť─ç prezentowana by┼éa w presti┼╝owych galeriach na ca┼éym ┼Ťwiecie. Ca┼éy sw├│j dorobek artystyczny zapisa┼é w testamencie sanockiemu Muzeum Historycznemu. Zosta┼é bestialsko zamordowany 21.02.2005 roku w swoim mieszkaniu w Warszawie, jego szcz─ůtki spoczywaj─ů w rodzinnym grobowcu, na cmentarzu Centralnym w Sanoku.

Pomnik Dobrego Wojaka Szwejka ÔÇô pono─ç potarcie jego wydatnego nosa przynosi szcz─Ö┼Ťcie. Posta─ç literackiego bohatera z powie┼Ťci Jaroslava Haska rozsiad┼éa si─Ö na jednej z ┼éaweczek sanockiego deptaka. Rze┼║ba naturalnej wielko┼Ťci wykonana z br─ůzu przez sanockiego artyst─Ö Adama Przybysza zosta┼éa ods┼éoni─Öta w 2003 roku przez wnuka pisarza ÔÇô Richarda Haska.

Sanok pe┼éen jest miejsc, kt├│re odwiedzi┼é Jozef Szwejk podczas podr├│┼╝y na front wraz z batalionem 91 Pu┼éku Piechoty, wszystkie odnale┼║─ç mo┼╝na w─Ödruj─ůc Szlakiem Dobrego Wojaka Szwejka ci─ůgn─ůcym si─Ö od Radoszyc a┼╝ do Kro┼Ťcienka. Jest on cz─Ö┼Ťci─ů mi─Ödzynarodowego szlaku ┼Ťledz─ůcego podr├│┼╝ tej weso┼éej postaci.

Na koniec zagadka: ÔÇ×Jest dom o trzech pi─Ötrach, ka┼╝de pi─Ötro ma osiem okien. Na dachu s─ů dwa dymniki i dwa kominy. Na ka┼╝dym pi─Ötrze mieszkaj─ů dwaj lokatorzy. A teraz powiedzcie, panowie, kt├│rego roku umar┼éa babka str├│┼╝a?ÔÇŁ

Pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poleg┼éym i Pomordowanym za Polsk─Ö ÔÇô Jest to jeden z wa┼╝niejszych sanockich pomnik├│w. Upami─Ötnia ofiary walk podczas II wojny ┼Ťwiatowej, ofiary niemieckich oboz├│w koncentracyjnych, zbrodni katy┼äskiej i zbrodni UPA ÔÇô pochodz─ůcych z Sanoka i ziemi sanockiej. Wykonany zosta┼é z br─ůzu wed┼éug projektu Jana Tutaja z krakowskiej Akademii Sztuk Pi─Öknych. Jego g┼é├│wn─ů cz─Ö┼Ť─ç stanowi miecz stylizowany na krzy┼╝ rozci─Öty w pionie na p├│┼é, umieszczony na brukowanym uko┼Ťnym postumencie. W g├│rnej cz─Ö┼Ťci postumentu znajduje si─Ö napis “Synom Ziemi Sanockiej Poleg┼éym i Pomordowanym za Polsk─Ö”, z lewej strony herb Sanoka, a na prawym kra┼äcu God┼éo Rzeczypospolitej Polskiej, za┼Ť pomi─Ödzy nimi u┼éo┼╝ono 37 tablic z miejsca walk i ka┼║ni pocz─ůwszy od 1939 roku. U podn├│┼╝a statuy zosta┼éy wmurowane urny z ziemi─ů pochodz─ůc─ů z miejsc bitew, w kt├│rych brali udzia┼é sanoczanie.

Pomnik znajduje si─Ö na Placu ┼Ťw. Jana, w miejscu gdzie przed laty sta┼é pierwszy pomnik Tadeusza Ko┼Ťciuszki. Regularnie odbywaj─ů si─Ö tam najwa┼╝niejsze uroczysto┼Ť─ç pa┼ästwowe i patriotyczne.

Pomnik papie┼╝a Jana Paw┼éa II ÔÇô ods┼éoni─Öty w czerwcu 2011 roku przed Ko┼Ťcio┼éem Przemienienia Pa┼äskiego przy ulicy Grzegorza. Figura Papie┼╝a opartego na pastorale zosta┼éa wykonana z br─ůzu wg. projektu Agnieszki ┼Üwierzowicz i Marka Ma┼Ťla┼äca.

Pomnik 1000-lecia ÔÇô kamienna p┼éyta upami─Ötniaj─ůca t─ů wa┼╝n─ů rocznic─Ö znajduje si─Ö na placu, tu┼╝ obok ÔÇ×Ramer├│wkiÔÇŁ na rogu ulic Grzegorza i Ko┼Ťciuszki.┬á Inskrypcja na p┼éycie g┼éosi: ÔÇ×Tysi─ůc lat Pa┼ästwa Polskiego, osiemset lat Sanoka 1960ÔÇŁ. Pomnik wykona┼é Stanis┼éaw Jan Pi─ůtkiewicz wg. projektu Kazimierza Florka i Edmunda Kr├│lickiego.

Ciekawostka: p┼éyta kt├│ra pos┼éu┼╝y┼éa do wykonania pomnika, w czasie II Wojny ┼Üwiatowej by┼éa blatem do formowania cukierk├│w w fabryce mieszcz─ůcej si─Ö przy ul. Kochanowskiego, b─Öd─ůcej te┼╝ miejscem spotka┼ä konspiracyjnych.

Tablica upami─Ötniaj─ůca Wielk─ů Synagog─Ö ÔÇô w roku 1720 przy dzisiejszej ulicy Zamkowej, w miejscu drewnianej bo┼╝nicy wybudowana zosta┼éa synagoga, kt├│ra przetrwa┼éa a┼╝ do wrze┼Ťnia 1939 roku. Po wojnie ruiny zosta┼éy rozebrane a w ich miejscu powsta┼é blok mieszkalny.

W 2014 roku, naprzeciwko miejsca gdzie sta┼éa synagoga umieszczono g┼éaz z tablic─ů pami─ůtkow─ů. Napis w trzech j─Özykach: polskim, hebrajskim i angielskim, g┼éosi: ÔÇ×Naprzeciw znajdowa┼éa si─Ö synagoga, zbezczeszczona i spalona przez niemieckich okupant├│w. Pami─Öci ponad 10 000 ┼╗yd├│w z Sanoka i okolic zamordowanych w latach II Wojny ┼Üwiatowej przez niemieckich ludob├│jc├│w”.

Czo┼ég jako pomnik ÔÇô pomnikiem zgo┼éa innego rodzaju jest czo┼ég ┼Ťredni T-34/85 stoj─ůcy na betonowym postumencie nad brzegiem Sanu, przy ulicy Bia┼éog├│rskiej. Miejsce jego ekspozycji nie jest przypadkowe ÔÇô przed laty San w tym miejscu stanowi┼é granic─Ö mi─Ödzy Rzesz─ů Niemieck─ů a Zwi─ůzkiem Radzieckim.

Pomnik m/s Sanok ÔÇô na Placu Miast Partnerskich znajduj─ůcym si─Ö przy ul. Ko┼Ťciuszki stoi pomnik pozornie nie pasuj─ůcy swoj─ů form─ů do g├│rskiego miasteczka – dwie kotwice umieszczone na kamiennych postumentach w kszta┼écie sze┼Ťcianu. Na tablicy widnieje napis: ÔÇ×Na pami─ůtk─Ö wodowania statku m/s ÔÇ×SanokÔÇŁ 13.09.1966ÔÇŁ.

Uroczyste podniesienie bandery drobnicowca, nad kt├│rym patronat obj─ů┼é w┼éa┼Ťnie Sanok, odby┼éo si─Ö 13 wrze┼Ťnia 1966 roku na nabrze┼╝u Dworca Wi┼Ťlanego w Gda┼äsku. We wn─Ötrzu statku umieszczono 35 fotogram├│w obrazuj─ůcych Sanok, obraz z pejza┼╝em miasta, miniatur─Ö autobusu Autosan, szybu naftowego, album ze zdj─Öciami Sanoka oraz 30 ksi─ů┼╝ek o Sanoku.

Dzie┼ä po uroczysto┼Ťci w kt├│rej brali udzia┼é przedstawiciele w┼éadz Sanoka, statek wyruszy┼é w pierwszy rejs do port├│w Morza ┼Ür├│dziemnego. MS Sanok s┼éu┼╝b─Ö w Polskiej Marynarce Handlowej zako┼äczy┼é w 1987 roku, zosta┼é zakupiony przez egipskiego armatora i przemianowany na Salem Seven. ┼╗ywot zako┼äczy┼é w Indiach gdzie zosta┼é zez┼éomowany 2005 roku pod nazw─ů Moro.

o s┼éawnych ÔÇ×ludziach pi├│raÔÇŁ zwi─ůzanych z Sanokiem.

Obelisk z rze┼║b─ů or┼éa ┼üaweczki po┼Ťwi─Öcone s┼éynnym sanockim literatom ÔÇô rozmieszczone s─ů one na sanockim Rynku, a umieszczone na nich tabliczki przypominaj─ů upami─Ötniaj─ůcy 125 oficer├│w i ┼╝o┼énierzy Wojsk Ochrony Pogranicza, poleg┼éych w latach 1945ÔÇô1947 w walkach z UPA. Znajduje si─Ö poni┼╝ej Sanockiego Domu Kultury przy ulicy Adama Mickiewicza. Na tablicy znajduje si─Ö inskrypcja: ÔÇ×Bohaterskim ┼╝o┼énierzom WOP poleg┼éym w walce z bandami UPAÔÇŁ, a poni┼╝ej wypisane s─ů nazwiska poleg┼éych kolejno z lat 1945, 1946 i 1947 oraz u do┼éu podpis: ÔÇ×Spo┼éecze┼ästwo Podkarpacia rok 1945-1960ÔÇŁ. Pomnik wykonany wed┼éug projektu Edmunda Kr├│lickiego ods┼éoni─Öto 11 czerwca 1960, w pi─Ötnast─ů rocznic─Ö walk i z okazji 15-lecia WOP.

Pomnik ku czci Polak├│w-ofiar okupanta niemieckiego z lat 1942ÔÇô1944 znajduje przy ulicy Przemyskiej w dzielnicy Olchowce tu┼╝ obok cerkwi Wniebowst─ůpienia Pa┼äskiego. Upami─Ötnia oko┼éo 40 Polak├│w, kt├│rzy w latach 1942ÔÇô1944 zostali rozstrzelani w Olchowcach. Inskrypcja g┼éosi: ÔÇ×Miejsce u┼Ťwi─Öcone krwi─ů Polak├│w pomordowanych przez oprawc├│w hitlerowskich w latach 1942ÔÇô1944. Spo┼éecze┼ästwo miasta Sanoka 1974ÔÇŁ. Pomnik powsta┼éy w czynie spo┼éecznym zosta┼é ods┼éoni─Öty 20 lipca 1975 roku, a jego projektantem by┼é Wojciech Kurpik.

Pomnik upami─Ötniaj─ůcy ┼╝o┼énierzy 6 Pomorskiej Dywizji Piechoty 1 Armii Ludowego Wojska Polskiego. Znajduje si─Ö przy ulicy Jana Paw┼éa II na placu przy Gimnazjum nr 4 im. 6 Pomorskiej Dywizji Piechoty. Na pomnik sk┼éadaj─ů si─Ö dwie tablice zainstalowane na trzech, wysokich pionowych przewodach. Pierwsza tablica barwy z┼éotej ÔÇô zawiera oznaczenia wojskowe i wizerunki trzech ┼╝o┼énierzy oraz inskrypcj─Ö: ÔÇ×Synom Ziemi Sanockiej poleg┼éym na polu chwa┼éy w szeregach 6 Pomorskiej Dywizji Piechoty, 1 Armii Ludowego Wojska Polskiego w walkach o Warszaw─Ö, Wa┼é Pomorski, Ko┼éobrzeg, forsowanie Odry, Berlin. Towarzysze broni, m┼éodzie┼╝ szkolna, nauczyciele, rodzice. Sanok 9 V 1976ÔÇŁ. Druga, ni┼╝sza tablica zawiera tre┼Ť─ç: ÔÇ×Synowie Ziemi Sanockiej I i II Armii WP polegli o wolno┼Ť─ç ojczyzny w latach 1943ÔÇô1945ÔÇŁ, a poni┼╝ej list─Ö 75 nazwisk poleg┼éych ┼╝o┼énierzy oraz podpis u do┼éu: ÔÇ×Polsko Tobie oddali┼Ťmy ┼╝ycie, Ziemi Ojczystej cia┼éo, Wiar─Ö przysz┼éym pokoleniom. Zw. Kombatant├│w RP i BWP Ko┼éo w Sanoku. ÔÇ×NowakÔÇŁÔÇŁ. Pomnik zosta┼é ods┼éoni─Öty podczas obchod├│w Dnia Zwyci─Östwa w dniu 9 maja 1976 roku.

Pomnik Grzegorza z Sanoka znajduje si─Ö na rogu ulic Sobieskiego i Lenartowicza, przy budynku Miejskiej Biblioteki Publicznej. Inicjatorem powstania pomnika by┼é W┼éadys┼éaw Harajda, ├│wczesny dyrektor biblioteki. Wykona┼éo go gliwickie przedsi─Öbiorstwo GZUT w 1985 roku, wed┼éug projektu Mariana Koniecznego. Uroczyste ods┼éoni─Öcie pomnika odby┼éo 27 kwietnia 1986 podczas ÔÇ×Dni Sanoka ’86ÔÇŁ. Przedstawia posta─ç tego wielkiego humanisty pochodz─ůcego z Sanoka, w pozycji stoj─ůcej, z uniesion─ů praw─ů r─Ök─ů, w lewej natomiast trzymaj─ů otwart─ů ksi─Ög─Ö. W ksi─Ödze widoczny jest cytat: ÔÇ×Trzeba ┼╝y─ç w taki spos├│b, ┼╝eby swoj─ů dzia┼éalno┼Ťci─ů, prac─ů, tw├│rczo┼Ťci─ů by─ç u┼╝ytecznym dla innych. Losy kraju i ┼Ťwiata nie zale┼╝─ů od si┼é nadprzyrodzonych, ale od samych ludziÔÇŁ.

Pomnik ┼Ťw. Zygmunta Gorazdowskiego – znajduje si─Ö przy ko┼Ťciele Chrystusa Kr├│la na ulicy Jana Paw┼éa II. Przedstawia posta─ç stoj─ůcego ks. Zygmunta Gorazdowskiego sk┼éaniaj─ůcego si─Ö do siedz─ůcej kobiety z dzieckiem na r─Ökach. Podpis na postumencie g┼éosi: ÔÇ×Patron miasta Sanoka ┼Üw. Ks. Zygmunt Gorazdowski. 1845 Sanok 1920 Lw├│wÔÇŁ. Autorami pomnika s─ů Marek Ma┼Ťlaniec i Agnieszka ┼Üwierzowicz, a zosta┼é on sfinansowany z dar├│w sanoczan. Monument ods┼éoni─Öto 30 pa┼║dziernika 2010 roku.

Pomnik ┼Ťw. Micha┼éa Archanio┼éa jest bodaj┼╝e obecnie naj┼Ťwie┼╝szym sanockim pomnikiem. Ods┼éoni─Öty uroczy┼Ťcie 17 listopada 2018 na placu ┼Ťw. Micha┼éa, zosta┼é te┼╝ tego dnia po┼Ťwi─Öcony przez ks. abp. Adama Szala. Rze┼║ba, wed┼éug projektu Agnieszki ┼Üwierzowicz i Marka Ma┼Ťla┼äca, zosta┼éa odlana w br─ůzie i liczy ┼é─ůcznie z coko┼éem 5 m. Zgodnie z atrybutem ┼Ťwi─Ötego, na tarczy Archanio┼éa Micha┼éa widnieje napis w j─Özyku ┼éaci┼äskim: ÔÇ×Quis ut DeusÔÇŁ (pol. Kt├│┼╝ jak B├│g).

Sanok aktywnie - budynek MOSIR.
źródło: korsosanockie.pl
MOSiR w Sanoku

Miejski O┼Ťrodek Sportu i Rekreacji to kompleks obiekt├│w po┼éo┼╝ony w malowniczej dolinie Sanu, u podn├│┼╝a G├│r S┼éonnych. Pod adresem Kr├│lowej Bony 4.

W tym miejscu znajdziemy nowoczesn─ů hal─Ö widowiskowo sportow─ů Arena Sanok, Tor Lodowy, Korty Tenisowe, nowoczesne centrum Rehabilitacji i Sportu, Dom Sportowca, Koliby Karpackie oraz sanockie B┼éonia. Opr├│cz tego do dyspozycji jest jeszcze Stadion Sportowy Wierchy zlokalizowany przy skrzy┼╝owaniu ulic Mickiewicza i Staszica.

Tor Lodowy ÔÇ×B┼éonieÔÇŁ jest jednym z czterech dzia┼éaj─ůcych sztucznych tor├│w ┼éy┼╝wiarskich w Polsce. Opr├│cz zawod├│w ┼éy┼╝wiarstwa szybkiego, w lecie tor jest wykorzystywany do zawod├│w wrotkarskich. Odbywa┼éy si─Ö tu regularnie zawody Ice Racingu (┼╝u┼╝el na lodzie).

W sezonie zimowym na torze regularnie odbywaj─ů si─Ö og├│lnodost─Öpne ┼Ťlizgawki, do dyspozycji mamy tak┼╝e wypo┼╝yczalni─Ö ┼éy┼╝ew, kask├│w oraz chodzik├│w do nauki jazdy. Natomiast latem tor udost─Öpniony jest dla wrotkarzy.

Korty tenisowe s─ů obiektem ca┼éorocznym ÔÇô znajduj─ů si─Ö w pneumatycznej hali. Do dyspozycji klient├│w jest pe┼énowymiarowe boisko tenisowe pokryte m─ůczk─ů ceglan─ů. Obowi─ůzuje rezerwacja telefoniczna ÔÇô 134659111.

Koliby Karpackie ÔÇô koliba w g├│ralskiej gwarze oznacza sza┼éas pasterski z paleniskiem po┼Ťrodku. Koliby dost─Öpne na terenie MOSiRu maj─ů za zadanie zapewni─ç w┼éa┼Ťnie taki niepowtarzalny klimat podczas imprez okoliczno┼Ťciowych i spotka┼ä w szerszym gronie. Do dyspozycji go┼Ťci s─ů dwa sza┼éasy, mog─ůce pomie┼Ťci─ç 20-30 os├│b. Ka┼╝da dysponuje paleniskiem, rusztem, kocio┼ékiem. Jest tak┼╝e mo┼╝liwo┼Ť─ç pod┼é─ůczenia urz─ůdze┼ä elektrycznych.

Arena Sanok ┬şÔÇô to nowoczesna hala widowiskowo sportowa oddana do u┼╝ytku w 2006 roku. ┬áOd samego pocz─ůtku odbywa┼éy si─Ö tu zawody sportowe rangi mi─Ödzynarodowej: mecze w hokeju na lodzie, mecze unihokeja, pi┼éki siatkowej kobiet, pi┼éki r─Öcznej, short trackÔÇÖu, jazdy figurowej na lodzie itp. Do wa┼╝niejszych wydarze┼ä jakie si─Ö tu odby┼éy zaliczy─ç na pewno mo┼╝na: Mistrzostwa Polski Amator├│w w unihokeju, Mistrzostwa ┼Üwiata w curlingu, Mistrzostwa Polski w podnoszeniu ci─Ö┼╝ar├│w, Gala boksu zawodowego, Gala MMA, Kwalifikacje Olimpijskie w hokeju na lodzie Vancouver 2010, Mistrzostwa ┼Üwiata w Hokeju na Lodzie Dywizji I do lat 18-stu, Mistrzostwa Makroregionu Po┼éudniowego w Kyokushin ÔÇô Karate.

W sezonie letnim p┼éyta g┼é├│wna hali wy┼éo┼╝ona jest specjalistycznym parkietem, na kt├│rym odbywaj─ů si─Ö r├│┼╝nego rodzaju widowiska i koncerty. Zim─ů, podobne jak na torze lodowym dzia┼éaj─ů tu og├│lnodost─Öpne ┼Ťlizgawki. Trybuny mog─ů pomie┼Ťci─ç do 3 ty┼Ť widz├│w.

Obiekt opr├│cz hali sportowej mie┼Ťci r├│wnie┼╝ szatnie dla zawodnik├│w, kawiarnie i sal─Ö konferencyjn─ů.

Centrum Rehabilitacji i Sportu ÔÇô to kompleks basen├│w i obiekt├│w rehabilitacyjno-sportowych.┬á Sk┼éada si─Ö na niego: wewn─Ötrzny 8-torowy basen sportowo-rehabilitacyjny, widownia na 150 miejsc, gabinety odnowy biologicznej, pomieszczenia do rehabilitacji i masa┼╝u, zaplecze sanitarno-szatniowe, basen rehabilitacyjny, rekreacyjny oraz sportowy wewn─ůtrz kompleksu oraz basen rehabilitacyjno-sportowo zewn─Ötrzny, basen dla dzieci ze zje┼╝dzalni─ů typu ÔÇ×S┼éonikÔÇŁ, parasolem wodnym typu ÔÇ×GrzybekÔÇŁ oraz atrakcjami wodnymi typu je┼╝ wodny, pigwinek, foczka, si┼éownia zewn─Ötrzn─ů oraz boisko do pi┼éki pla┼╝owej.

W strefie odnowy biologicznej korzysta─ç mo┼╝na z kriokomory, hydromasa┼╝u, masa┼╝u wirowego, natrysku biczowego, Aquavibronu, k─ůpieli parowych, k─ůpieli lodowej oraz suchej i mokrej sauny.

Na terenie obiektu znajduje si─Ö tak┼╝e restauracja.

Aktualne ceny i godziny otwarcia na stronie: https://cris-sanok.eu/

Sanockie B┼éonia ÔÇô oferuj─ů ÔÇ×ucieczk─Ö i schronienieÔÇŁ wszystkim zm─Öczonym zgie┼ékiem miasta. Jest to rozleg┼éy teren zielony, po┼éo┼╝ony malowniczo nad brzegiem Sanu, z g├│rami S┼éonnymi w tle. Mo┼╝na tam wypocz─ů─ç w cieniu drzew ws┼éuchuj─ůc si─Ö w szum wody, co u┼éatwiaj─ů przygotowane ┼éaweczki oraz paleniska. Nie brakuje r├│wnie┼╝ miejsca na aktywny wypoczynek przy grze w pi┼ék─Ö czy koszyk├│wk─Ö.

Błonia to też miejsce na organizację imprez plenerowych jak wesołe miasteczko, cyrk czy wreszcie niezapomniane koncerty.

Dom Sportowca to obiekt noclegowy dysponuj─ůcy 92 miejscami w 32 pokojach. Oferuje noclegi wraz z wy┼╝ywieniem i szerok─ů ofert─ů rekreacyjno-sportow─ů w atrakcyjnych cenach nie tylko dla grup zorganizowanych ale te┼╝ dla klient├│w indywidualnych.

Stadion Sportowy ÔÇ×WierchyÔÇŁ jest osobnym obiektem zlokalizowanym przy ulicy Staszica. Sk┼éada si─Ö na niego nowoczesne boisko pi┼ékarskie ze sztucznym o┼Ťwietleniem, na kt├│rym rozgrywane s─ů ligowe mecze pi┼éki no┼╝nej. Znajduje si─Ö tu r├│wnie┼╝ bie┼╝nia tartanowa oraz pe┼éne wyposa┼╝enie do dyscyplin lekkoatletycznych (obiekt posiada certyfikat Polskiego Zwi─ůzku Lekkiej Atletyki). Dla dyspozycji klient├│w na terenie stadionu znajduje si─Ö tak┼╝e dobrze wyposa┼╝ona si┼éownia.

Zjazd tyrolk─ů to atrakcja w Sanoku dla ma┼éych i du┼╝ych.
źródło: www.tyrolkasanok.pl
Tyrolka w Sanoku

Przejazd na linie tu┼╝ nad rzek─ů San gwarantuje niezapomniane wra┼╝enia. Trasa o ┼é─ůcznej d┼éugo┼Ťci 400 metr├│w oferuje dwa przejazdy w jedn─ů i drug─ů stron─Ö.┬áStart tyrolki znajduje si─Ö przy przy ul. Rybickiego 3.

Dokładnie przy parkingu Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

Bezpieczeństwo zabawy gwarantuje fakt, że do stworzenia tej atrakcji zaangażowano ratowników Bieszczadzkiej Grupy GOPR, oraz wykorzystanie najwyższej klasy sprzętu.

Cena za przejazd w obie strony to 20 zł od osoby.

Położony przy centrum Sanoka plac harcerski.
źródło: wikipedia.org
Plac harcerski

U wschodniego zbocza G├│ry Parkowej, pomi─Ödzy budynkami ÔÇ×Soko┼éaÔÇŁ a II LO znajduje si─Ö niewielki kwadratowy plac, zwany dzi┼Ť Placem Harcerskim.┬áMiano to nosi stosunkowo nied┼éugo, gdy┼╝ dopiero od 2011 roku.┬á

Wcze┼Ťniej by┼é znany po prostu jako plac pod Pomnikiem Wdzi─Öczno┼Ťci. Dzi┼Ť jednak pr├│┼╝no doszukiwa─ç si─Ö tam jakiegokolwiek pomnika ÔÇô kontrowersyjna statua, decyzj─ů Rady Miasta Sanoka, zosta┼éa w 2016 roku zdemontowana i przeniesiona do krakowskiego oddzia┼éu Instytutu Pami─Öci Narodowej.

Historia rzeczonego pomnika si─Öga 1944 roku, kiedy to na zboczu G├│ry Parkowej pojawi┼éy si─Ö groby ┼╝o┼énierzy sowieckich walcz─ůcych na przechodz─ůcym przez Sanok froncie. By┼éy to bez┼éadne i prowizoryczne mogi┼éy z pomnikami zbitymi z desek. Cmentarz ten znajdowa┼é si─Ö w miejscu gdzie dzi┼Ť znajdziemy postument po usuni─Ötym pomniku. W latach 1952-53 przeprowadzono ekshumacj─Ö cia┼é ┼╝o┼énierzy, kt├│re przeniesiono do utworzonej kwatery na Cmentarzu Centralnym przy ul. Rymanowskiej. Po cmentarzu zosta┼é tylko monument ustawiony tam w 1945 roku, odbywa┼éy si─Ö pod nim regularnie wiece z okazji: rocznicy powstania PKWN, rocznicy utworzenia Armii Czerwonej, utworzenia Armii Radzieckiej, Dnia Zwyci─Östwa, uroczysto┼Ťci upami─Ötniaj─ůce napa┼Ť─ç Niemiec na Polsk─Ö 1 wrze┼Ťnia, ┼Üwi─Öto Pracy 1 maja, rocznice tzw. wyzwolenia Sanoka spod okupacji niemieckiej czy rocznice wybuchu rewolucji pa┼║dziernikowej.

W roku 1977 ods┼éoni─Öto w tym miejscu nowy pomnik ÔÇô wykonany z patynowanej miedzianej blachy wg. projektu Jana Kruga, Wojciecha Frika, Andrzeja Gettera i J├│zefa Sokowskiego. W uroczysto┼Ťci bra┼é udzia┼é m.in. konsul generalny ZSRR Iwan Korczma. Na murze za ÔÇ×scen─ůÔÇŁ s┼éu┼╝─ůc─ů za postument pomnika umieszcono napis: ÔÇ×Pami─Öci ┼╝o┼énierzy Armii Czerwonej poleg┼éych w walkach o wyzwolenie SanokaÔÇŁ.

W centralnej cz─Ö┼Ťci placu umiejscowiona by┼éa sadzawka, a w jego po┼éudniowo-wschodnim rogu altanka. Dzi┼Ť plac wygl─ůda nieco inaczej, opr├│cz braku pomnika nie da si─Ö przeoczy─ç braku sadzawki i altany. Za to, na pi─Öknie zrewitalizowanym terenie mo┼╝na wypocz─ů─ç na ┼éaweczkach, a po po┼éudniowej stronie placu zasadzone s─ů pami─ůtkowe drzewka.

Galeria BWA - atrakcje w Sanoku dla mi┼éo┼Ťnik├│w sztuki.
BWA Galeria Sanocka

Na pi─Ötrze zabytkowej kamienicy przy sanockim Rynku, tu┼╝ nad Centrum Informacji Turystycznej mie┼Ťci si─Ö galeria sztuki ÔÇô BWA. Jest to galeria miejska, niekomercyjna.┬áPrezentowana tam jest sztuka wsp├│┼éczesna.

Galeria stawia g┼éownie na tw├│rczo┼Ť─ç m┼éodych sanockich artyst├│w. Cyklicznie organizowana jest tu wystawa pt. ÔÇ×Letnie Konfrontacje Artyst├│w SanockichÔÇŁ, a tak┼╝e pokazy film├│w i spotkania autorskie.

Pod skrzyd┼éami Galerii dzia┼éa Pracownia Edukacji Artystycznej, przybli┼╝aj─ůc wszystkim zainteresowanym zagadnienia sztuki wsp├│┼éczesnej podczas organizowanych wyk┼éad├│w i warsztat├│w, a tak┼╝e zaj─Ö─ç dla dzieci. Tematyka obejmuje r├│┼╝ne dziedziny, od malarstwa, poprzez grafik─Ö, rze┼║b─Ö, rysunek, fotografi─Ö, instalacje a┼╝ po wideo.

źródło: wikipedia.org
Dworzec w Sanoku

W po┼éowie XIX wieku infrastruktura kolejowa i transport kolejowy zacz─ů┼é zyskiwa─ç coraz wi─Öksz─ů popularno┼Ť─ç i znaczenie strategiczne. ┬áW zwi─ůzku z tak dynamicznym rozwojem kolei z czasem dotar┼é r├│wnie┼╝ na tereny Galicji.

W po┼éowie XIX wieku infrastruktura kolejowa i transport kolejowy zacz─ů┼é zyskiwa─ç coraz wi─Öksz─ů popularno┼Ť─ç i znaczenie strategiczne. ┬áW zwi─ůzku z tak dynamicznym rozwojem kolei z czasem dotar┼é r├│wnie┼╝ na tereny Galicji. Pierwsza W─Ögiersko-Galicyjska Kolej ┼╗elazna mia┼éa ┼é─ůczy─ç Galicj─Ö z W─Ögrami, dok┼éadnie Budapeszt z Twierdz─ů Przemy┼Ťl i Lwowem. ┬áW 1852 r. zacz─Öto budow─Ö pierwszych odcink├│w o ┼é─ůcznej d┼éugo┼Ťci 186 km ┼é─ůcz─ůcych Bogumi┼é, O┼Ťwi─Öcim, Trzebin─Ö, Krak├│w i┬á D─Öbice. Powstawanie kolejnych linii przebiega┼éo bardzo sprawnie. Rozw├│j przemys┼éu naftowego wymusi┼é rozbudow─Ö dalszych odcink├│w i postanowiono po┼é─ůczy─ç po┼éudniow─ů cz─Ö┼Ť─ç Galicji z istniej─ůcymi odcinkami. To by┼éo przyczyn─ů powstania kolei transwersalnej i utworzenia odcinka ze Str├│┼╝ do Nowego Zag├│rza otwartego 20 sierpnia 1884 r. Kolejno otworzono r├│wnie┼╝ trasy z Zag├│rzan do Gorlic, ze Stryja do granicy w─Ögierskiej ko┼éo Beskidu, a nast─Öpnie z Rzeszowa do Jas┼éa. Nast─Öpne by┼éy linie z Przeworska do Rozwadowa i ostanie po┼é─ůczenie ze Lwowa przez Sambor do U┼╝oka otwarte w 1903 i 1905 r. Z czasem dodano r├│wnie┼╝ drugi tor na niekt├│rych odcinkach, z racji coraz wi─Ökszego ruchu. Je┼Ťli chodzi o sanocki dworzec pierwszy poci─ůg wjecha┼é na stacj─Ö latem 1884 roku i przebiega┼éy przez ni─ů trzy trasy: Str├│┼╝e ÔÇô Nowy Zag├│rz, Iwonicz ÔÇô Sanok, Sanok ÔÇô Chyr├│w, kt├│re funkcjonowa┼éy od 1917 roku. Budynek sanockiego dworca to jeden z kilku XIX wiecznych dworc├│w jakie mo┼╝na odwiedzi─ç w Bieszczadach, pozosta┼ée mo┼╝na zobaczy─ç w Ustrzykach Dolnych, Starym ┼üupkowie, Starym Zag├│rzu i przypominaj─ůcy pa┼éac, dworzec w Nowym Zag├│rzu. Obecnie ze stacji w Sanoku mo┼╝emy dojecha─ç do Jas┼éa, uruchomiono te┼╝ nowe po┼é─ůczenie Zag├│rz ÔÇô Krak├│w. W wakacje dostaniemy si─Ö r├│wnie┼╝ do ┼üupkowa, opr├│cz tego funkcjonuje tzw. ÔÇ×Wojak SzwejkÔÇŁ czyli poci─ůg kursuj─ůcy z Rzeszowa do Medzilaborzec. ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

San01 autosan - kultowy autobus w Sanoku.
źródło: facebook.com/autosanpl
Autosan

Historia sanockiej firmy zacz─Ö┼éa si─Ö od warsztatu kowalsko-kotlarskiego w 1832 roku. Za┼éo┼╝yli go Walenty Lipi┼äski i Mateusz Beksi┼äski, jednak dopiero wizja syna Lipi┼äskiego ÔÇô Kazimierza zamieni┼éa to miejsce w prawdziw─ů fabryk─Ö.

Ojciec przekazał mu swój zakład i od 1890 roku była to już Fabryka Wagonów i Maszyn Kazimierz Lipiński.  Fabryka szybko zyskiwała renomę nie tylko w naszym kraju ale także poza jego granicami, w 1913 r. był to pierwszy koncern w zaborze austriackim. Produkowano tam nie tylko pojazdy szynowe, były to m.in.: maszyny oraz osprzęt dla przemysłu naftowego, browarniczego czy  spirytusowego. Do tego kotły parowe, cysterny, żurawie, pogłębiarki, walce drogowe, konstrukcje mostów, stalowe łodzie, wyroby odlewnicze.

Jednak dla zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci os├│b, logo z bocianem kojarzone jest z autobusami, kt├│re by┼éy i nadal s─ů elementami polskiego krajobrazu. Moment w kt├│rym fabryka sta┼éa si─Ö Sanock─ů Fabryk─ů Autobus├│w Autosan, nadszed┼é 1 stycznia 1958 roku. Opr├│cz Sanoka autobusy produkowano r├│wnie┼╝ w Jelczu. Prze┼éomem by┼é rok 1973, gdy z sanockiej fabryki wyjecha┼é kultowy model H9, kt├│ry na sta┼ée wpisa┼é si─Ö w histori─Ö polskiej motoryzacji. Koniec lat 70 ÔÇô tych to prawdziwy rozkwit, z sanockiej ta┼Ťmy produkcyjnej wyje┼╝d┼╝a┼éo ponad 4000 autobus├│w i pracowa┼éo 7000 pracownik├│w. Do po┼éowy 2013 roku Autosan wyprodukowa┼é 109 tys. autobus├│w. ┬á┬áW tym samym roku, dok┼éadnie 19 wrze┼Ťnia sp├│┼éka og┼éosi┼éa upad┼éo┼Ť─ç. Od tamtej pory og┼éoszono kilka przetarg├│w ostatecznie w marcu 2016 roku sta┼é si─Ö w┼éasno┼Ťci─ů Polskiej Grupy Zbrojeniowej, dzi─Öki czemu Sanok ponownie zacz─ů┼é produkowa─ç autobusy. Sprzeda┼╝ pojazd├│w znowu zacz─Ö┼éa rosn─ů─ç z 24 w 2016 do 63 w 2020, podpisano te┼╝ umowy na dostawy nowych autobus├│w na rok 2021 i 2022 w sumie ma to by─ç 144 autobus├│w. W ofercie sanockiej firmy znalaz┼éy si─Ö r├│wnie┼╝ pojazdy elektryczne i trwaj─ů prac─Ö nad pierwszym polskim autobusem wodorowym Sancity 12LFH. Ostatnie doniesienia nie s─ů ┬ájednak tak dobre dla sanockiej sp├│┼éki, Polska Grupa Zbrojeniowa uzna┼éa bowiem, ┼╝e Autosan nie jest w stanie rozpocz─ů─ç produkcji wojskowych samochod├│w terenowych a grupa kapita┼éowa koncentruje si─Ö na produkcji sprz─Ötu wojskowego. Z racji tego dalszy los firmy zale┼╝y od zainteresowania nowych inwestor├│w.

UWAGA. Budynek fabryki AUTOSAN nie jest udost─Öpniany dla turyst├│w, ale dwa modele autobus├│w ÔÇô absolutne klasyki ÔÇô s─ů czasami eksponowane przez wej┼Ťciem do fabryki ÔÇô mowa o modelach: ┬áSAN H01 Z 1956 ROKU ORAZ ┬áÔÇô AUTOSAN h09 z┬á1970.┬á

Winnice w Sanoku

Na terenie Sanoka funkcjonuj─ů dwie winnice: Dolina Sanu i Wina Jarosz. To kontynuacja historii przedwojennej gdzie okoliczni mieszka┼äcy uprawiali winogrona i produkowali wino.┬á

Obie winnice oferuj─ů degustacje swoich produkt├│w dla grup zorganizowanych. Oczywi┼Ťcie wina mo┼╝na te┼╝ kupi─ç bezpo┼Ťrednio od producent├│w, r├│wnie┼╝ na litry. Na uwag─Ö zas┼éuguje r├│wnie┼╝ Winnica Szlachecka oddalona od Sanoka o ok. 22 kilometry. Dla fan├│w winnej turystyki to miejsca kt├│re na pewno uatrakcyjni─ů pobyt w tych okolicach.

 

Linki do stron winnic

www.winnica.sanok.pl

www.winajarosz.pl

www.winnica-dolinasanu.pl

 

 

Historia Sanoka - cmentarz jeńców radzieckich.
źródło: mpn.rzeszow.uw.gov.pl
Cmentarz Jeńców Radzieckich

Na cmentarzu przy ul. Zaremby znajduj─ů si─Ö zbiorowe mogi┼éy je┼äc├│w radzieckich z niemieckiego obozu, kt├│ry funkcjonowa┼é w latach 1941-1944 w Olchowcach. Dok┼éadna liczba pochowanych nie jest znana.

,szacuje si─Ö, ┼╝e mo┼╝e to by─ç ok. 20┬á000 ludzi. Na ┼Ťrodku cmentarza znajduje si─Ö pomnik w formie obelisku. ┬á┬á

Pi─Ökne widoki - ┼Ťcie┼╝ka przyrodnicza w Sanoku.
źródło: www.sanok.pl
Ścieżka przyrodnicza Olchowce

┼Ücie┼╝ka znajduje si─Ö na obszarze Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 G├│ry S┼éonne, a dok┼éadniej w obr─Öbie Olchowiec. To ciekawa trasa w szczeg├│lno┼Ťci dla os├│b zainteresowanych ornitologi─ů.

┼Ücie┼╝ka przebiega po terenach specjalnej ochrony ptak├│w oraz ochrony siedlisk. Jej d┼éugo┼Ť─ç to 1200 m i dodatkowo posiada elementy ma┼éej architektury m.in. drewniane pomosty, taras widokowy i tablice edukacyjne. Odwiedzaj─ůc rezerwat warto r├│wnie┼╝ zobaczy─ç najwy┼╝ej po┼éo┼╝one starorzecze Sanu.┬á ┬á ┬á┬á

 

Grobowiec rodziny Beksi┼äskich zwi─ůzanych z Sanokiem.
źródło: wikimapia.org
Sanockie nekropolie

Pierwsz─ů z sanockich nekropoli o kt├│rych warto wspomnie─ç to Cmentarz Centralny przy ul. Rymanowskiej kt├│ry zosta┼é za┼éo┼╝ony w 1894 roku, a za jego projekt odpowiada┼é in┼╝. W┼éadys┼éaw Beksi┼äski. On r├│wnie┼╝ wykona┼é kaplic─Ö cmentarn─ů.

Na cmentarzu znajdziemy przyk┼éady zabytkowej kamieniarki nagrobnej, zar├│wno miejscowej jak i pochodz─ůcej ze Lwowa czy Krakowa. Odnale┼║─ç r├│wnie┼╝ mo┼╝na pochodz─ůce z I i II wojny ┼Ťwiatowej kwatery wojskowe. Z wa┼╝nych os├│b jakie s─ů pochowane na tym cmentarzu to Zdzis┼éaw Beksi┼äski i jego syn Tomasz, kt├│rzy spoczywaj─ů w rodzinnym grobowcu.

Kolejny cmentarz to dawny cmentarz ┼╝ydowski. Dzisiaj na jego miejscu znajduje si─Ö du┼╝y skwer w centrum miasta. Za┼éo┼╝ony zosta┼é w 1720 r. jako rozszerzenie istniej─ůcego wcze┼Ťniej ┼Ťredniowiecznego cmentarza. Najstarsze poch├│wki pochodzi┼éy z XIV w. W czasie II wojny ┼Ťwiatowej i latach pi─Ö─çdziesi─ůtych uleg┼é zniszczeniu a w 1967 roku ostatecznie zlikwidowany.

Opr├│cz wy┼╝ej wymienionych zobaczy─ç mo┼╝na jeszcze dwie sanockie nekropolie: cmentarz ┼╝ydowski na Kiczurach i cmentarz jeniecki na Olchowcach ale im po┼Ťwi─Öcili┼Ťmy osobne miejsce na tej stronie.

Rekreacja w Sanoku - trasa rowerowa dla aktywnych.
Trasa rowerowa przy Sanie

Trasa rowerowa zlokalizowana jest nad brzegiem Sanu i zdecydowanie mo┼╝na zaliczy─ç j─ů do rekreacyjnych, nie jest to zbyt d┼éugi odcinek bo zaledwie dwukilometrowy, polecany dla rodzin z dzie─çmi. Sw├│j pocz─ůtek ma w pobli┼╝u Skansenu w Sanoku i ko┼äczy si─Ö przy ulicy Witkiewicza. ┬á

Pla┼╝a w Sanoku - wakacyjne atrakcje.
źródło: sanok.naszemiasto.pl
Pla┼╝a w Sanoku

Pla┼╝a znajduje si─Ö przy ulicy Bia┼éog├│rskiej, jest to ┼Ťwie┼╝a inwestycja z 2020 roku. Ma to by─ç dodatkowa atrakcja turystyczna przyci─ůgaj─ůca lokalnych mieszka┼äc├│w i turyst├│w nad brzeg Sanu. Pla┼╝a zajmuje 8 ar├│w. ┬á┬á

Ko┼Ťci├│┼é Przemienienia Pa┼äskiego (Fara) w Sanoku.
źródło: fara.sanok.pl
Ko┼Ťci├│┼é Fara

Po po┼╝arze ko┼Ťcio┼éa pw. ┼Üw. Micha┼éa, ko┼Ťci├│┼é pw. Przemienienia Pa┼äskiego zosta┼é zbudowany w latach 1874-87 z pomoc─ů fundacji kr├│lowej Bony w XVI wieku. Budynek nie mia┼é ┼éatwej historii, liczne po┼╝ary miasta niszczy┼éy ┼Ťwi─ůtynie.┬á

Obecny wygl─ůd zawdzi─Öcza J├│zefowi Braunseisowi. We wn─Ötrzu znajduj─ů si─Ö dwudziestowieczne polichromie i witra┼╝e, renesansowa p┼éyta nagrobna sanockiego starosty Sebastiana Lubomirskiego. Pierwsze nabo┼╝e┼ästwo odby┼éo si─Ö w 1886 roku w Bo┼╝e Narodzenie. Pocz─ůtkiem XX wieku zosta┼éa uko┼äczona budowa wie┼╝.

Zwiedzanie cerkwi prawosławnej w Sanoku.
źródło: http://bractwocim.pl/
Katedralna Cerkiew Prawosławna

O┼étarze boczne uzupe┼éniaj─ůce ikonostas, pochodz─ů z XVIII wieku. Cerkiew pw. ┼Üw. Tr├│jcy znajduje si─Ö nieopodal sanockiego Zamku, przy ul. Zamkowej 16. Wybudowana w 1784 roku na miejscu poprzedniej drewnianej cerkwi Zes┼éania Ducha ┼Üwi─Ötego.┬áWe wn─Ötrzu znajduje si─Ö┬á kompletny ikonostas z 2 po┼é XIX wieku.┬á

W lewym o┼étarzu ikona Przenaj┼Ťwi─Ötszej Bogurodzicy, zwana tak┼╝e ikon─ů Matki Bo┼╝ej Sanockiej z XVII wieku wpisana przez Cerkiew Prawos┼éawn─ů do rejestru Ikon Cudownych. Po prawej stronie znajduje si─Ö Ikona przedstawiaj─ůca Tr├│jc─Ö ┼Ťw.

Budynek cerkwi przechodzi┼é wiele remont├│w, podczas jednego z nich w 1827 roku dobudowano przy cerkwi murowan─ů dzwonnic─Ö. W 1983 r. ┼Ťwi─ůtyni─Ö podniesiono do rangi katedry, a w 1996 r. ÔÇô archikatedry.

Plac ┼Ťw. Jana to jedna z atrakcji w Sanoku.
Plac ┼Ťw. Jana

Znajdziemy go w centrum miasta, tu┼╝ przy rynku. Od pocz─ůtku plac nosi┼é obecn─ů nazw─Ö, r├│wnie┼╝ w czasie niemieckiej okupacji, tylko pod niemieckoj─Özyczn─ů nazw─ů ┼Ťw. Jana Platz.┬áW przesz┼éo┼Ťci ulokowany by┼é tam r├│wnie┼╝ pomnik Tadeusza Ko┼Ťciuszki ods┼éoni─Öty w 1902 roku, plac stanowi┼é miejsce┬á patriotycznych wiec├│w.

Pomnik zosta┼é zburzony w 1941 roku. W mi─Ödzyczasie w okresie PRL pr├│bowano zmieni─ç nazw─Ö ale nie spotka┼éo si─Ö to ze spo┼éecznym entuzjazmem. W latach 2005 ÔÇô 2007 zrewitalizowano ca┼éo┼Ť─ç placu w ramach projektu ÔÇ×Rewitalizacja Rynku i Placu ┼Üw. JanaÔÇŁ. Na placu znajdziemy kapliczk─Ö ┼Ťw. Jana Nepomucena (ufundowan─ů przez Franciszka Ksawerego Krasickiego w podzi─Öce za ocalenie ┼╝ycia podczas konnej ucieczki), pomnik Synom Ziemi Sanockiej Poleg┼éym i Pomordowanym za Polsk─Ö (upami─Ötniaj─ůcy ofiary walk z II wojny ┼Ťwiatowej). Poza tym znajduje si─Ö tam fontanna i ekspozycja fotografii zwi─ůzana z histori─ů wojska w Sanoku.

Dziewczynka z parasolem - atrakcja Sanoka.
źródło: wikimapia.org
Fontanna "Dziewczynka w deszczu"

Fontanna funkcjonuje pod dwiema nazwami, druga u┼╝ywana to ÔÇ×Dziewczynka z parasolk─ůÔÇŁ. Jej autorem jest Adam Przybysz ten sam kt├│ry stworzy┼é ÔÇ×┼üaweczk─Ö SzwejkaÔÇŁ. Pomnik mia┼é powsta─ç z okazji wodowaniu statku o nazwie Sanok. ┬áFontanna znajduje si─Ö na Placu Wolno┼Ťci.

Atrakcja w Sanoku - gmach Domu Sokoła.
źródło: wikipedia.org
Gmach Towarzystwa "Sokół"

Rada Miejska Sanoka w 1896 roku przekaza┼éa Towarzystwu grunt na kt├│rym p├│┼║niej powsta┼éa siedziba ÔÇ×Soko┼éaÔÇŁ. Decyzja o jej budowie zapad┼éa na walnym zgromadzeniu z 1899 roku┬ái w tym samy roku zacz─Öto prace.┬áRada Miejska Sanoka w 1896 roku przekaza┼éa Towarzystwu grunt na kt├│rym p├│┼║niej powsta┼éa siedziba ÔÇ×Soko┼éaÔÇŁ.┬á┬á

Decyzja o jej budowie zapad┼éa na walnym zgromadzeniu z 1899 roku i w tym samy roku zacz─Öto prace. ┬áOpr├│cz przekazania funduszy przez Rad─Ö Miasta, zorganizowano festyn w ogrodzie miejskim podczas kt├│rego prowadzono zbi├│rk─Ö. Budowa przebiega┼éa szybko,┬á w 1899 zosta┼éa po┼Ťwi─Öcona i otwarta sala gimnastyczna a w 1900 oddano do u┼╝ytku gmach i ÔÇ×Sok├│┼éÔÇŁ przeni├│s┼é si─Ö do nowego budynku. Budow─Ö prowadzili W. Beksi┼äski i Karol Gerardis. Sala TG Sok├│┼é s┼éu┼╝y┼éa nie tylko jako punkt w kt├│rym mo┼╝na by┼éo rozwija─ç kondycje fizyczn─ů dzi─Öki ─çwiczeniom gimnastycznym ale tak┼╝e jako miejsce wydarze┼ä kulturalnych (uroczysto┼Ťci, koncerty, zabawy czy zebrania). W obiekcie funkcjonowa┼éy r├│wnie┼╝ czytelnia, biblioteka, a tak┼╝e ch├│r i orkiestra. Podczas II Wojny ┼Üwiatowej wojska hitlerowskie aresztowa┼éy zarz─ůd TG Sok├│┼é a tak┼╝e burmistrza Sanoka i zostali straceni. Podczas okupacji gmach s┼éu┼╝y┼é jako miejsce kulturalnych wydarze┼ä. W 1945 po zako┼äczeniu wojny budynek sta┼é si─Ö w┼éasno┼Ťci─ů Zarz─ůdu Miejskiego. Pr├│bowano ponownie przekaza─ç gmach ÔÇ×Soko┼éowiÔÇŁ ale ostatecznie w 1947 roku zaj─ů┼é go 26 Pu┼ék Piechoty. ┬áFinalnie w 1949 roku TG Sok├│┼é przesta┼é istnie─ç a ca┼éy maj─ůtek przekazano na rzecz Zarz─ůdu Miejskiego w Sanoku. Przerwa w dzia┼éalno┼Ťci trwa┼éa a┼╝ do 2000 roku, w mi─Ödzyczasie budynek zd─ů┼╝y┼é nale┼╝e─ç do kilku innych podmiot├│w m.in.: ÔÇ×Polski FilmÔÇŁ, ÔÇ×Centrala Wynajmu Film├│wÔÇŁ, oraz sp├│┼éek cywilnych. Ostatecznie nieruchomo┼Ť─ç zosta┼éa zwr├│cona ÔÇ×Soko┼éowiÔÇŁ i dzisiaj funkcjonuje na pierwszym pi─Ötrze a opr├│cz tego w budynku funkcjonuje sala zabaw ÔÇ×SokolikiÔÇŁ. ┬á

Sanocki Dom Kultury - Sanok na wakacje.
źródło: wikipedia.org
SDK w Sanoku

Gmach dzisiejszego budynku Sanockiego Domu Kultury niegdy┼Ť pe┼éni┼é rol─Ö Domu ┼╗o┼énierza Polskiego. Jego budowa zako┼äczy┼éa si─Ö w marcu 1927 roku i by┼é to jeden z pierwszych tego typu budynk├│w w Polsce.

W budynku mie┼Ťci┼éa si─Ö sala teatralna, kasyno stworzone przez kadr─Ö oficersk─ů, a tak┼╝e ognisko podoficerskie. Przy Domu ┼╗o┼énierza Polskiego dzia┼éa┼é teatr amatorski prowadzony przez szeregowc├│w, opr├│cz tego: biblioteka, sklep sp├│┼édzielczy, przedszkole, oraz kluby sportowe (pi┼ékarski, narciarski, siatkarski). W ├│wczesnym czasie to by┼é jeden z o┼Ťrodk├│w kulturalnych miasta. Podczas II wojny ┼Ťwiatowej i rosyjskiej okupacji, budynek uleg┼é zniszczeniu w wyniku po┼╝aru. W 1946 roku powsta┼éo stowarzyszenie ÔÇ×Towarzystwo Domu ┼╗o┼énierza Polskiego w SanokuÔÇŁ i zacz─Öto starania o odbudow─Ö zniszczonego budynku, pocz─ůtkowo nie przynosi┼éo to ┼╝adnych efekt├│w. Prace uko┼äczono dopiero w 2. po┼éowie lat 40. W 1951 roku Rada Spo┼éeczna Powiatowego Domu Kultury postanowi┼éa odrodzi─ç to miejsce jako miejskie centrum kultury, tak pomys┼é stworzenia na nowo Domu ┼╗o┼énierza Polskiego zacz─ů┼é ┼╝y─ç na nowo i w 1955 roku zosta┼é sfinalizowany jako Powiatowy Dom Kultury im. Adama Mickiewicza. Budynek funkcjonowa┼é pod t─ů nazw─ů do 1973, a p├│┼║niej jako Sanocki Dom Kultury. Plac├│wka dzia┼éa ca┼éy czas i odbywaj─ů si─Ö w niej regularnie wydarzenia kulturalne, wystawy, imprezy a tak┼╝e seanse kinowe. ┬á

Serial "Wataha" kr─Öcony w Sanoku.
źródło: hbogo.eu
Wataha w Sanoku

Serialu ÔÇ×WatahaÔÇŁ my┼Ťl─Ö nikomu nie trzeba przedstawia─ç, szczeg├│lnie osobom interesuj─ůcym si─Ö Bieszczadami lub fanom tych teren├│w. Produkcja do tej pory odnios┼éa ogromny sukces i nieustannie przyci─ůga widz├│w.┬á

Serialu ÔÇ×WatahaÔÇŁ my┼Ťl─Ö nikomu nie trzeba przedstawia─ç, szczeg├│lnie osobom interesuj─ůcym si─Ö Bieszczadami lub fanom tych teren├│w. Produkcja do tej pory odnios┼éa ogromny sukces i kolejne sezony nieustannie przyci─ůgaj─ů kolejnych widz├│w. Ekipa filmowa przy okazji kr─Öcenia zdj─Ö─ç odwiedza┼éa r├│wnie┼╝ Sanok i jej okolic─Ö. W samym Sanoku najcz─Ö┼Ťciej odwiedzanym miejscem by┼éa ulica Lenartowicza (boczna ul. Mickiewicza) to tam u┼╝yto budynku Miejskiej Biblioteki Publicznej, kt├│ry zosta┼é przedstawiony jako budynek prokuratury, sam─ů ulic─Ö i okoliczne budynki wykorzystano jeszcze w kilku scenach. Drugie miejsce znajdziemy przy ulicy Podg├│rze 4, a konkretnie klub muzyczny Rudera, sam klub nie funkcjonuje regularnie a koncerty organizowane s─ů okazjonalnie. Trzy pozosta┼ée miejsca znajduj─ů si─Ö w okolicach Sanoka. Dwa z nich znajduj─ů si─Ö w Zag├│rzu, pierwsze miejsce to stary most kolejowy na Zas┼éawiu (ul. ┼üozowa), drugie kt├│re wykorzysta┼éa ekipa to Stacja Kolejowa znajduj─ůca si─Ö w samym centrum miasta. Stacja, kt├│ra by┼éa wa┼╝nym punktem na kolejowej mapie, jej budowa zako┼äczona w 1917 by┼éa cz─Ö┼Ťci─ů odcinka, kt├│ry mia┼é po┼é─ůczy─ç Wiede┼ä i Budapeszt z Przemy┼Ťlem. Ostatnie miejsce w kt├│rym go┼Ťci┼éa ekipa filmowa to Mrzyg┼é├│d na drodze do Sanoka kr─Öcono scen─Ö po┼Ťcigu.

Historia i atrakcje Sanoka - Szwejk.
Szlak Szwejka

Ze wzmianek powie┼Ťci Jaros┼éawa Haszka wiemy, ┼╝e 11 Kompania Marszbatalionu N. 91 Pu┼éku Piechoty z Czeskich Budziejowic dotar┼éa do Sanoka 15 VII 1915 r. z najbardziej znanym wojakiem CK armii.

W samym Sanoku t─Ö wizyt─Ö upami─Ötnia ods┼éoni─Öta w 2003 roku ┼üaweczka Dobrego Wojaka Szwejka, kt├│ra co roku przyci─ůga turyst├│w gromadz─ůcych si─Ö w okolicach rynku miasta. To punkt obowi─ůzkowy aby zrobi─ç zdj─Öcie i potrze─ç nos Szwejka co podobno ma przynie┼Ť─ç szcz─Ö┼Ťcie. Inne najbli┼╝sze pomniki znajdziemy w Przemy┼Ťlu, Humennem na S┼éowacji i Skeliwcach k. Chyrowa na Ukrainie. Szlak Szwejka mo┼╝emy zwiedzi─ç wybieraj─ůc rower lub id─ůc pieszo. Sw├│j pocz─ůtek ma na granicy s┼éowackiej i wiedzie przez Sanok, Tyraw─Ö Wo┼éosk─ů, Liskowate i prowadzi do przej┼Ťcia granicznego z Ukrain─ů w Chyrowie. Szlaki s─ů wyra┼║nie oznakowane: rowerowy to mi─Ödzynarodowy szlak R63, znaki rowerowe maj─ů kolor zielony. Pieszy odcinek wyznaczaj─ů czarne znaki na ┼╝├│┼étym podk┼éadzie. W miejscach, kt├│re znamy z opowiada┼ä Haszka znajduj─ů si─Ö stylizowane tablice informacyjne z cytatami z ksi─ů┼╝ek, ciekawostkami historycznymi i turystycznymi.

MAPA SZLAKU

Szlak ikon w Sanoku - historyczna atrakcja
Szlak ikon

Dla niekt├│rych os├│b Sanok kojarzony jest r├│wnie┼╝ z ikonami i faktycznie dla zainteresowanych tym tematem Sanok i jego najbli┼╝sza okolica dostarcza wiele ciekawych miejsc jak r├│wnie┼╝ historii z nimi zwi─ůzanych.┬á

Mog─ů one stanowi─ç ciekaw─ů form─Ö pieszej wycieczki. Szlak Ikon, to w skr├│cie zbi├│r drewnianych i murowanych ┼Ťwi─ůty┼ä prawos┼éawnych i greckokatolickich, a tak┼╝e ┼éemk├│w, bojk├│w czy mieszka┼äc├│w Nadsania. Sam Sanok to miejsce w kt├│rym zgromadzono najwi─Ökszy w Europie i do tego najcenniejszy zbi├│r ikon cerkiewnych, a do tego w samym mie┼Ťcie znajduje si─Ö 6 cerkwi (trzy w skansenie). Dwie z sanockich cerkwi normalnie funkcjonuj─ů, a dok┼éadniej: prawos┼éawna cerkiew katedralna diecezji przemysko-nowos─ůdeckiej oraz cerkiew greckokatolicka. Zainteresowanych na pewno zaciekawi fakt, ┼╝e w Sanoku dzia┼éaj─ů r├│wnie┼╝ pracownie, w kt├│rych mo┼╝emy kupi─ç ikony i przyjrze─ç si─Ö jak powstaj─ů. W sezonie wakacyjnym, dok┼éadniej w lipcu miasto zamienia si─Ö w stolic─Ö tego rzemios┼éa, przy okazji ÔÇ×Jarmarku IkonÔÇŁ gromadz─ůc artyst├│w i r─Ökodzielnik├│w, przy okazji tego wydarzenia mo┼╝emy r├│wnie┼╝ zasmakowa─ç wszelakich produkt├│w regionalnych. Szlak jest czytelnie oznakowany i podzielony na cz─Ö┼Ť─ç piesz─ů i rowerow─ů. My skupimy si─Ö na tej pierwszej, kt├│r─ů oczywi┼Ťcie r├│wnie┼╝ mo┼╝emy pokona─ç rowerem g├│rskim, samochodem lub sp┼éywaj─ůc np. kajakiem, pontonem dolin─ů Sanu. Jego pocz─ůtek to sanocki zamek i muzeum ikon, dalej szlak kieruje nas do sanockiego skansenu mijaj─ůc po drodze prawos┼éawn─ů cerkiew katedraln─ů. Id─ůc dalej dolin─ů Sanu kolejny przystanek to cerkiew w Mi─Ödzybrodziu gdzie zobaczymy pi─Ökn─ů murowan─ů cerkiew z 1899 r. ┬áa tu┼╝ obok niej grobowiec w kszta┼écie piramidy nale┼╝─ůcy do rodziny Kulczyckich. Z tego miejsca szlak pokieruje nas na G├│r─Ö Krzy┼╝ i ┼é─ůcz─ůcy si─Ö z ni─ů czerwony szlak, gdy dotrzemy na Orli Kamie┼ä zbaczamy na szlak ┼╝├│┼éty kt├│rym trafimy do wsi Liszna. Dalej zdobywaj─ůc g├│r─Ö Moczarki trafimy do wsi Tyrawa Solna, tutaj czeka na nas kolejna cerkiew z 1837 r. Nast─Öpna miejscowo┼Ť─ç na trasie szlaku to Mrzyg┼é├│d z zabytkow─ů zabudow─ů rynku (XIX-XX w.)
z murowanym ko┼Ťcio┼éem parafialnym sprzed 1424r. oraz ruinami murowanej cerkwi greckokatolickiej. P├│┼║niej trafimy do cerkwi w H┼éomczy pochodz─ůcej z 1859 r. i id─ůc dalej w kierunku zachodnim znajdziemy si─Ö w ┼üodzinie gdzie mo┼╝emy zobaczy─ç kolejn─ů cerkiew. Nast─Öpny przystanek to cerkiew ulucka u st├│p wzg├│rza D─Öbnik. P├│┼║niej drog─ů trafimy do wsi Dobra z kolejn─ů cerkwi─ů, id─ůc dalej lasem znajdziemy si─Ö w Krecowej mijaj─ůc miejsce po dawnej krecowskiej cerkwi i dalej do starego cmentarza. Z Krecowa droga poprowadzi nas do wsi Siemuszowa gdzie w g┼é─Öbi wioski znajdziemy cerkiew z 1841, nast─Öpna b─Ödzie Ho┼éuczkowa ze starym traktem wiejskim kt├│ry doprowadzi do kolejnej cerkwi (1858 r.). Przechodz─ůc przez szczyt S┼éonnej trafimy do wsi Wujskie sk─ůd szlak pokieruje nas do Olchowiec i ostatniej cerkwi na pieszym szlaku ikon. ┬áWarto wspomnie─ç o cerkwi w Czerte┼╝u, kt├│ra jest lekko oddalona od szlaku pieszego ale na pewno warta jej zobaczenia. Gdy sko┼äczymy nasz─ů wypraw─Ö w Olchowcach st─ůd ju┼╝ mo┼╝emy pieszo b─ůd┼║ komunikacj─ů miejsk─ů wr├│ci─ç do Sanoka.

MAPA SZLAKU

Atrakcje w Sanoku - punkt widokowy.
Punkty widokowe w Sanoku

W samym Sanoku znajdziemy dwa najcz─Ö┼Ťciej odwiedzane punkty widokowe, kt├│re z pewno┼Ťci─ů fanom pi─Öknych widok├│w dostarcz─ů wiele pozytywnych wra┼╝e┼ä. Pierwszym z nich jest punkt zlokalizowany na wie┼╝y zamkowej z pi─Ökn─ů panoram─ů na prze┼éom Sanu i pasmo G├│r S┼éonnych.

warto odwiedzi─ç to miejsce przy okazji zwiedzania sanockiego zamku. Drugi znajdziemy na szczycie g├│ry parkowej ,z kt├│rego zobaczymy wymienione ju┼╝ G├│ry S┼éonne czy Dolin─Ö Sanu a tak┼╝e Pog├│rze Dynowskie, Bukowskie oraz Beskid Niski. Warto wspomnie─ç, ┼╝e w 1898 r. usypano tutaj kopiec na cze┼Ť─ç setnej rocznicy urodzin Adama Mickiewicza, o tym wydarzeniu przypomina pami─ůtkowy kamie┼ä. Ostatnim wartym zobaczenia punktem jest ulica Gajowa to szutrowa droga, z kilkoma punktami gdzie mo┼╝emy si─Ö zatrzyma─ç i zobaczy─ç pi─Ökn─ů panoram─Ö Sanoka. W cieplejszych sezonach roku to idealne miejsce na spacery, wycieczk─Ö rowerow─ů czy bieganie. ┬á┬á┬á